મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 8156-8175

એષા વ્રજન્તી લલિતં સ્મયન્તી સખીજનૈઃ સાર્ધમતિપ્રગલ્ભા ।
સુરીવ નિત્યં સુરતાસુખાપ્તા વિભાતિ ભૂમીધરપાઠકસ્ત્રી ॥

એષા સા વિન્ધ્યમધ્યસ્થલવિપુલશિલોત્સઙ્ગરઙ્ગત્તરઙ્ગા સંભોગશ્રાન્તતીરાશ્રયશબરવધૂશર્મ દા નર્મદા ચ ।
યસ્યાઃ સાન્દ્રદ્રુમાલીલલિતતલમિલત્સુન્દરીસંનિરુદ્ધૈઃ સિદ્ધૈઃ સેવ્યન્ત એતે મૃગમૃદિતદલત્કન્દલાઃ કૂલકચ્છાઃ ॥

એષાસિ વયસો દર્પાત્ કુલપુત્રાનુસારિણી ।
કેશેષુ કુસુમાઢ્યેષુ સેવિતવ્યેષુ કર્ષિતા ॥

એષા હિ પ્રકૃતિઃ સ્ત્રીણામ્ આસૃષ્ટે રઘુનન્દન ।
સમસ્થમનુરજ્યન્તે વિષમસ્થં ત્યજન્તિ ચ ॥

એષા હિ મે રણગતસ્ય દૃઢા પ્રતિજ્ઞા દ્રક્ષ્યન્તિ યન્ન રિપવો જઘનં હયાનામ્ ।
યુદ્ધેષુ ભાગ્યચપલેષુ ન મે પ્રતિજ્ઞા દૈવં યદિચ્છતિ જયં ચ પરાજયં ચ ॥

એષુ સ્પર્શો વરસ્ત્રીણાં સ્વાન્તહારી મુનેરપિ ।
અતોઽપ્રમત્તઃ સેવેત વિષયાંસ્ તુ યથોચિતાન્ ॥

એષૈવ કાચન વિનિદ્રસરોરુહાક્ષી કામસ્ય કાપિ દયિતા તનુજાનુજા વા ।
યઃ પશ્યતિ ક્ષણમિમાં કથમન્યથાસૌ કામસ્ તમસ્તકરુણં તરુણં નિહન્તિ ॥

એષૈવ મહતી લજ્જા સદાચારસ્ય ભૂપતેઃ ।
યદકાલભવો મૃત્યુસ્ તસ્ય સંસ્પૃશતિ પ્રજાઃ ॥

એષૈવ યોષિતાં ધન્યા શીલં ચ લભતે સુખમ્ ।
દિવા પતિવ્રતા ભૂયો નક્તં ચ કુલટા યતઃ ॥

એષોઽગ્નિહોત્રીતિ બિભર્તિ ગાસ્તા વિક્રીય દુગ્ધં સલિલં જુહોતિ ।
ખ્યાતોઽસ્તિ લોકેષ્વૃતુકાલગામી રજસ્વલાં યાતિ દિવાપિ વેશ્યામ્ ॥

એષોજ્જટસ્ય ભવતો ગૃહિણી ત્વપર્ણા સ્થાણુઃ સ્વયં તવ ચ સૂનુરસૌ વિશાખઃ ।
ત્વત્તઃ ફલં ક ઇહ વાઞ્છતિ વામદેવ જન્મક્ષયઃ પરમસૌ તવ દર્શનેન ॥

એષોત્તુઙ્ગતરઙ્ગલઙ્ઘિતતટોત્સઙ્ગા પતઙ્ગાત્મજા પૂર્ણેયં તરિરમ્બુભિર્ન હિ હરેઃ શઙ્કા કલઙ્કાદપિ ।
કાઠિન્યં ભજ નાદ્ય સુન્દરિ વયં રાધે પ્રસાદેન તે જીવામઃ સ્ફુટમાતરીકુરુ ગિરિદ્રોણીવિનોદોત્સવમ્ ॥

એષોઽમ્બુદનિઃસ્વનતુલ્યરવઃ ક્ષીબઃ સ્ખલમાનવિલમ્બગતિઃ ।
શ્રુત્વા ઘનગર્જિતમદ્રિતટે વૃક્ષાન્ પ્રતિ મોટયતિ દ્વિરદઃ ॥

એષોઽહમદ્રિતનયામુખપદ્મજન્મા પ્રાપ્તઃ સુરાસુરમનોરથદૂરવર્તી ।
સ્વપ્નેઽનિરુદ્ધઘટનાધિગતાભિરૂપ- લક્ષ્મીફલામસુરરાજસુતાં વિધાય ॥

એષ્ટવ્યા બહવઃ પુત્રા ગુણવન્તો બહુશ્રુતાઃ ।
તેષાં વૈ સમવેતાનામ્ અપિ કશ્ચિદ્ ગયાં વ્રજેત્ ॥

એષ્ટવ્યા બહવઃ પુત્રા યદ્યેકોઽપિ ગયાં વ્રજેત્ ।
યજેત વાશ્વમેધેન નીલં વા વૃષમુત્સૃજેત્ ॥

એષ્ટવ્યા બહવઃ પુત્રા યદ્યેકોઽપિ ગયાં વ્રજેત્ ।
યત્રાસૌ પ્રથિતો લોકેષ્વ્ અક્ષય્યકરણો વટઃ ॥

એષ્યતિ મા પુનરયમિતિ ગમને યદમઙ્ગલં મયાકારિ ।
અધુના તદેવ કારણમ્ અવસ્થિતૌ દગ્ધગેહપતેઃ ॥

એષ્યન્તિ યાવદ્ ગણનાદ્ દિગન્તાન્ નૃપાઃ સ્મરાર્તાઃ શરણે પ્રવેષ્ટુમ્ ।
ઇમે પદાબ્જે વિધિનાપિ સૃષ્ટાસ્ તાવત્ય એકાઙ્ગુલયોઽત્ર લેખાઃ ॥

એષ્યન્ત્યવશ્યમધુના હૃદયાધિનાથા મુગ્ધા મુધા કુરુત મા વિવિધં વિલાપમ્ ।
ઇત્થં શશંસુરિવ ગર્જિતકૈતવેન પાથોધરાઃ પથિકપઙ્કજલોચનાભ્યઃ ॥