મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 8136-8155

એષા કા નવયૌવના શશિમુખી કાન્તા પથો ગચ્છતિ નિદ્રાવ્યાકુલિતા વિઘૂર્ણનયના સંપક્વબિમ્બાધરા ।
કેશૈર્વ્યાકુલિતા નખૈર્વિદલિતા દન્તૈશ્ચ ખણ્ડીકૃતા કેનેદં રતિરાક્ષસેન રમિતા શાર્દૂલવિક્રીડિતા ॥

એષા કાન્તા વ્રજતિ લલિતં વેપમાના ગુલ્મચ્છન્નં વનમુરુનગૈઃ સંપ્રવિદ્ધમ્ ।
હા હા કષ્ટં કિમિદમિતિ નો વેદ્મિ મૂઢો વ્યક્તં ક્રોધચ્છરભલલિતં કર્તુકામા ॥

એષા કા પરિપૂર્ણચન્દ્રવદના ગૌરીમૃગા ક્ષોભિની લીલામત્તગજેન્દ્રહંસગમના - - . - - . - ।
નિઃશ્વાસાધરગન્ધશીતલમુખી વાચા મૃદૂલ્લાસિની સ શ્લાઘ્યઃ પુરુષસ્ સ જીવતિ વરો યસ્ય પ્રિયા હીદૃશી ॥

એષા કા પ્રસ્તુતાઙ્ગી પ્રચલિતનયના હંસલીલા વ્રજન્તી દ્વૌ હસ્તૌ કુઙ્કુમાર્દ્રૌ કનકવિરચિતા - . - - . - - ।
- ઊંગાંગેગતા સા બહુકુસુમયુતા બદ્ધવીણા હસન્તી તામ્બૂલં વામહસ્તે મદનવશગતા ગૂહ્ય શાલાં પ્રવિષ્ટા ॥

એષા કા ભુક્તમુક્તા પ્રચલિતનયના સ્વેદલગ્નાઙ્ગવસ્ત્રા પ્રત્યૂષે યાતિ બાલા મૃગ ઇવ ચકિતા સર્વતઃ શઙ્કયન્તી ।
કેનેદં વક્ત્રપદ્મં સ્ફુરદધરરસં ષટ્પદેનૈવ પીતં સ્વર્ગઃ કેનાદ્ય ભુક્તો હરનયનહતો મન્મથઃ કસ્ય તુષ્ટઃ ॥

એષા કા રતિહાવભાવવિલસચ્ચન્દ્રાનનં બિભ્રતી ગાત્રં ચમ્પકદામગૌરસદૃશં પીનસ્તનાલમ્બિતા ।
પદ્ભ્યાં સંચરતિ પ્રગલ્ભહરિણી સંલીલયા સ્વેચ્છયા કિં ચૈષા ગગનાઙ્ગના ભુવિતલે સંપાદિતા બ્રહ્મણા ॥

એષા કા સ્તનપીનભારકઠિના મધ્યે દરિદ્રાવતી વિભ્રાન્તા હરિણી વિલોલનયના સંત્રસ્તયૂથોદ્ગતા ।
અંતઃસ્વેદગજેન્દ્રગણ્ડગલિતા સંલીલયા ગચ્છતિ દૃષ્ટ્વા રૂપમિદં પ્રિયાઙ્ગગહનં વૃદ્ધોઽપિ કામાયતે ॥

એષા કુસુમનિષણ્ણા તૃષિતાપિ સતી ભવન્તમનુરક્તા ।
પ્રતિપાલયતિ મધુકરી ન ખલુ મધુ વિના ત્વયા પિબતિ ॥

એષાગતૈવ નિબિરીસનિતમ્બબિમ્બ- ભારેણ પક્ષ્મલદૃશઃ ક્રિયતે તુ વિઘ્નઃ ।
યાન્ત્યા ઇતીવ દયિતાન્તિકમેણદૃષ્ટેર્ અગ્રે જગામ ગદિતું લઘુચિત્તવૃત્તિઃ ॥

એષા જિગીષતિ પૃથુસ્તબકા લતા ત્વાં પર્યાપ્તપીનનિબિડસ્તનભારખિન્નામ્ ।
અસ્યાઃ પ્રિયે વિચિનુમઃ સ્તબકાંસ્ તથાન્યાઃ કર્તું યથા ન હિ કદાપિ લતાઃ સ્મરેયુઃ ॥

એષા તે હર કા સુગાત્રિ કતમા મૂર્ધ્નિ સ્થિતા કિં જટા હંસઃ કિં ભજતે જટાં નહિ શશી ચન્દ્રો જલં સેવતે ।
મુગ્ધે ભૂતિરિયં કુતોઽત્ર સલિલં ભૂતિસ્ તરઙ્ગાયતે ઇત્થં યો વિનિગૂહતે ત્રિપથગાં પાયાત્ સ વઃ શંકરઃ ॥

એષા દોષા યથાર્થા પ્રિયતમ ભવતો હન્ત જાતા વિયોગે સ્ત્રીહત્યાપાતકીતિ પ્રથિતિમુપગતે લાઞ્છનીતિ ત્રિલોક્યામ્ ।
નૈવં ભૂયોઽપરાધં બત દયિત કદાપ્યાચરિષ્યામિ સત્યં ત્વત્ત્યક્તાં માં સુતિગ્મૈર્મનસિજશમનઃ સાયકૈર્હન્તુમુત્કઃ ॥

એષા ધર્મપતાકિની તટસુધાસેવાવસન્નાકિની શુષ્યત્પાતકિની ભગીરથતપઃસાફલ્યહેવાકિની ।
પ્રેમારૂઢપિનાકિની ગિરિસુતાસ્યાકેકરાલોકિની પાપાડમ્બરડાકિની ત્રિભુવનાનન્દાય મન્દાકિની ॥

એષા પુષ્કરિણી મરાલ મલિનૈશ્ છન્ના કુવીથીજલૈર્ યસ્યામજ્ઞતયા વિધેરકૃપયા ચેદ્ વસ્તુમાકાઙ્ક્ષસે ।
વિશ્રમ્ભો બકમણ્ડલેષુ વિનયો ભેકેષુ સંબન્ધિતા રાત્ર્યન્ધેષુ વિધીયતાં કૃપણતા કોયષ્ટિકશ્રેણિષુ ॥

એષા પ્રવાસં કથમપ્યતીત્ય યાતા પુનઃ સંશયમન્યથૈવ ।
કો નામ પાકાભિમુખસ્ય જન્તોર્ દ્વારાણિ દૈવસ્ય પિધાતુમીષ્ટે ॥

એષા ફુલ્લકદમ્બનીપસુરભૌ કાલે ઘનોદ્ભાસિતે કાન્તસ્યાલયમાગતા સમદના હૃષ્ટા જલાર્દ્રાલકા ।
વિદ્યુદ્વારિદગર્જિતૈઃ સચકિતા ત્વદ્દર્શનાકાઙ્ક્ષિણી પાદૌ નૂપુરલગ્નકર્દમધરૌ પ્રક્ષાલયન્તી સ્થિતા ॥

એષા ભવિષ્યતિ વિનિદ્રસરોરુહાક્ષી કામસ્ય કાપિ દયિતા તનુજાનુજા વા ।
યઃ પશ્યતિ ક્ષણમિમાં કથમન્યથાસૌ કામસ્ તમસ્તકરુણસ્ તરુણં હિનસ્તિ ॥

એષા મનો મે પ્રસભં શરીરાત્ પિતુઃ પદં મધ્યમમુત્પતન્તી ।
સુરાઙ્ગના કર્ષતિ ખણ્ડિતાગ્રાત્ સૂત્રં મૃણાલાદિવ રાજહંસી ॥

એષા રઙ્ગપ્રવેશેન કલાનાં ચૈવ શિક્ષયા ।
સ્વરાન્તરેણ દક્ષા હિ વ્યાહર્તું તન્ન મુચ્યતામ્ ॥

એષા લતા યદિ વિલાસવતી કથં સ્યાદ્ વિદ્યુલ્લતા યદિ કથં ભવિતા ધરણ્યામ્ ।
વસ્તું મનોજનૃપતેર્નગરી ગરીયો- વક્ષોજદુર્ગવિષમા કિમકારિ ધાત્રા ॥