મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 8176-8195

એહિ ગચ્છ પતોત્તિષ્ઠ વદ મૌનં સમાચર ।
ઇતિ વિત્રસ્તસારઙ્ગનેત્રયા કો ન વઞ્ચિતઃ ॥

એહિ ગચ્છ પતોત્તિષ્ઠ વદ મૌનં સમાચર ।
એવમાશાગ્રહગ્રસ્તૈઃ ક્રીડન્તિ ધનિનોઽર્થિભિઃ ॥

એહિ તત્ર ચિનુવઃ સુકૌસુમં કૌ સુમઞ્જુસુમનસ્તરુશ્રિયામ્ ।
એકિકામિતિ તતાન માનિનીમ્ આનિનીય કપટાદ્ રહઃ ક્ષણમ્ ॥

એહિ વિશ્વાત્મને વત્સે ભિક્ષા ત્વં પરિકલ્પિતા ।
અર્થિનો મુનયઃ પ્રાપ્તં ગૃહમેધિફલં મયા ॥

એહિ હે રમણિ પશ્ય કૌતુકં ધૂલિધૂસરતનું દિગમ્બરમ્ ।
સાપિ તદ્વદનપઙ્કજં પપૌ ભ્રાતરુક્તમપિ કિં ન બુઘ્યતે ॥

એહ્યાગચ્છ સમાવિશાસનમિદં કસ્માચ્ ચિરાદ્ દૃશ્યસે કા વાર્ત્તેતિ સુદુર્બલોઽસિ કુશલં પ્રીતોઽસ્મિ તે દર્શનાત્ ।
એવં યે સમુપાગતાન્ પ્રણયિનઃ પ્રત્યાલપન્ત્યાદરાત્ તેષાં યુક્તમશઙ્કિતેન મનસા હર્મ્યાણિ ગન્તું સદા ॥

એહ્યાલિઙ્ગ ત્વરયતિ મનો દુર્બલા વાસરશ્રીર્ આશ્લિષ્ટાસિ ક્ષપય રજનીમેકિકા ચક્રવાકિ ।
નાન્યાસક્તો ન ખલુ કુપિતો નાનુરાગચ્યુતો વા દૈવાધીનઃ સપદિ ભવતીમસ્વતન્ત્રસ્ ત્યજામિ ॥

એહ્યેહિ ક્વ ગતાસિ મૈથિલિ મૃગઃ પ્રાપ્તો મયા કાઞ્ચનીમ્ એતસ્ય ત્વચમુચ્ચરામિ કુચયોર્વિન્યસ્ય વર્ણાંશુકમ્ ।
મત્સૌભાગ્યબુભુત્સયાપિ વિપિનેષ્વેકાકિની મા સ્મ ભૂર્ વિદ્વિષ્ટા મયિ સંચરન્તિ સરલે માયાવિનો રાક્ષસાઃ ॥

એહ્યેહિ વત્સ રઘુનન્દન રામભદ્ર ચુમ્બામિ મૂર્ધનિ ચિરાય પરિષ્વજે ત્વામ્ ।
આરોપ્ય વા હૃદિ દિવાનિશમુદ્વહામિ વન્દેઽથવા ચરણપુષ્કરકદ્વયં તે ॥

એહ્યેહીતિ શિખણ્ડિનાં પટુતરં કેકાભિરાક્રન્દિતઃ પ્રોડ્ડીયેવ બલાકયા સરભસં સોત્કણ્ઠમાલિઙ્ગિતઃ ।
હંસૈરુજ્ઝિતપઙ્કજૈરતિતરાં સોદ્વેગમુદ્વીક્ષિતઃ કુર્વન્નઞ્જનમેચકા ઇવ દિશો મેઘઃ સમુત્તિષ્ઠતિ ॥

ઐકગુણ્યમનીહાયામ્ અભાવઃ કર્મણાં ફલમ્ ।
અથ દ્વૈગુણ્યમીહાયાં ફલં ભવતિ વા ન વા ॥

ઐકમત્યમુપાગમ્ય શાસ્ત્રદૃષ્ટેન ચક્ષુષા ।
મન્ત્રિણો યત્ર નિરતાસ્ તમાહુર્મન્ત્રમુત્તમમ્ ॥

બહ્વ્યોઽપિ મતયો ગત્વા મન્ત્રિણામર્થનિર્ણયે ।
પુનર્યત્રૈકતાં પ્રાપ્તઃ સ મન્ત્રો મધ્યમઃ સ્મૃતઃ ॥

અન્યોઽન્યં મતિમાસ્થાય યત્ર સંપ્રતિભાષ્યતે ।
ન ચૈકમત્યે શ્રેયોઽસ્તિ મન્ત્રઃ સોઽધમ ઉચ્યતે ॥

ઐણં ચર્મ પલાશવેશ્મ પુરતો દૃષ્ટ્વૈવ કૃષ્ણાજિનં ભિક્ષાર્થી ક્ષુધિતસ્ તપોવનધિયા કિં ધાર્મિક ભ્રામ્યસિ ।
એનાં ભિલ્લપુરીમવૈહિ સુરભીશૃઙ્ગેણ યત્ર સ્થિતૈઃ પીયન્તે વનવહ્નિદગ્ધમહિષીમાંસોપદંશં સુરાઃ ॥

ઐન્દવાદર્ચિષઃ કામી શિશિરં હવ્યવાહનમ્ ।
અબલાવિરહક્લેશવિહ્વલો ગણયત્યયમ્ ॥

ઐન્દવી વહતિ નાડિકા યદા સ્વેચ્છયા પ્રવિશતિ પ્રભઞ્જનઃ ।
પોતકી વ્રજતિ દક્ષિણા યદા સ્યાત્ તદા સકલમીપ્સિતં ફલમ્ ॥

ઐન્દ્રં ધનુઃ પાણ્ડુપયોધરેણ શરદ્ દધાનાર્દ્રનખક્ષતાભમ્ ।
પ્રસાદયન્તી સકલઙ્કમિન્દું તાપં રવેરપ્યધિકં ચકાર ॥

ઐન્દ્રિઃ કિલ નખૈસ્ તસ્યા વિદદાર સ્તનૌ દ્વિજઃ ।
પ્રિયોપભોગચિહ્નેષુ પૌરોભાગ્યમિવાચરન્ ॥

ઐન્દ્ર્યાં દિગવલોકિત- સૂર્યાભિમુખો ગૃહે ગૃહિણઃ ।
રાજભયં ચૌરભયં વધકલહઃ પશુભયં ચ સ્યાત્ ॥