મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 7272-7291

ઉષસિ ભ્રમરયુવાનઃ સ્વપ્ને દૃષ્ટ્વા સરોજસામ્રાજ્યમ્ ।
ગતકલ્પકુન્દતલ્પાઃ સરસીસલિલાનિ જિઘ્રન્તિ ॥

ઉષસિ મલયવાસી જાલમાર્ગપ્રવિષ્ટો વિકચકમલરેણું વ્યાકિરન્ મોહચૂર્ણમ્ ।
સપદિ શમિતદીપો વાયુચોરો વધૂનાં હરતિ સુરતખેદસ્વેદમુક્તાફલાનિ ॥

ઉષસ્યેવ ભ્રાન્તં હતજઠરહેતોસ્ તત ઇતઃ સ્વયં ચ સ્વં બિભ્રદ્ વિચરતિ કુટુમ્બં દિશિ દિશિ ।
બતાસ્માભિઃ કાકૈરિવ કવલમાત્રૈકમુદિતૈર્ ન ચાયુર્દુર્ગત્યોરવધિરિહ લબ્ધઃ કથમપિ ॥

ઉષાપતિમુખામ્ભોજે નરીનર્તિ સરસ્વતી ।
ઋતુરાજકવેરેવ ગાયન્તી ગુણગૌરવમ્ ॥

ઉષ્ટ્રાણાં ચ વિવાહેષુ ગીતં ગાયન્તિ ગર્દભાઃ ।
પરસ્પરં પ્રશંસન્તિ અહો રૂપમહો અહો ધ્વનિઃ ॥

ઉષ્ણં જલં ક્ષિપેત્ તત્ર માત્રા નાસ્તીહ કસ્યચિત્ ।
પક્ષૈકં સ્થાપિતે ભાણ્ડે કોષ્ણસ્થાને મનીષિણા ।
કુણપસ્તુ ભવેદેવ તરૂણાં પુષ્ટિકારકઃ ॥

ઉષ્ણકાલે જલં દદ્યાચ્ શીતકાલે હુતાશનમ્ ।
પ્રાવૃટ્કાલે ગૃહં દેયં સર્વકાલે ચ ભોજનમ્ ॥

ઉષ્ણમન્નં ઘૃતં મદ્યં તરુણી ક્ષીરભોજનમ્ ।
વાપીકપવટચ્છાયા ષડ્કં તત્ બલવર્ધનમ્ ॥

ઉષ્ણાલુઃ શિશિરે નિષીદતિ તરોર્મૂલાલવાલે શિખી નિર્ભિદ્યોપરિ કર્ણિકારમુકુલાન્યાલીયતે ષટ્પદઃ ।
તપ્તં વારિ વિહાય તીરનલિનીં કારણ્ડવઃ સેવતે ક્રીડાવેશ્મનિ ચૈષ પઞ્જરશુકઃ ક્લાન્તો જલં યાચતે ॥

ઉષ્ણાલુ ક્વચિદર્કધામનિ મનાઙ્ નિદ્રાલુ શીતાનિલે હાલાનાં ગૃહયાલુ ચુમ્બદસકૃલ્લજ્જાલુ જાયામુખમ્ ।
નિત્યં નિષ્પતયાલુ તિર્યગવનીશય્યાશયાલુ ક્ષણં ગીતેભ્યઃ સ્પૃહયાલુ ધામ ધવલં દીને દયાલુ શ્રયે ॥

ઉષ્ણીષવાન્ યથા વસ્ત્રૈસ્ ત્રિભિર્ભવતિ સંવૃતઃ ।
સંવૃતોઽયં તથા દેહી સત્ત્વરાજસતામસૈઃ ॥

ઉષ્માયમાણસ્તનમણ્ડલીભિર્ વારાઙ્ગનાભિઃ સ્ફુટવિભ્રમાભિઃ ।
આલિઙ્ગિતા રાત્રિષુ શૈશિરીષુ તે શેરતે યૈઃ પ્રણતો શશાઙ્કઃ ॥

ઊચિવાનુચિતમક્ષરમેનં પાશપાણિરપિ પાણિમુદસ્ય ।
કીર્તિરેવ ભવતાં પ્રિયદારા દાનનીરઝરમૌક્તિકહારા ॥
ઊઢા ખડ્ગલતા શ્યામા ત્વયા માતઙ્ગદારિકા ।
અત એવ ભવાન્ મન્યે દૂરં પરિહૃતઃ પરૈઃ ॥

ઊઢાપિ દ્યુતરઙ્ગિણિ ત્રિજગતીવન્દ્યેન તેનાપ્યહો મૌલૌ બાલકુરઙ્ગકેતનકલાલીલાવતંસાઙ્કિતે ।
તારક્ષારકરં કરાલમકરં સશ્વભ્રમભ્રંકષં મુગ્ધે જાડ્યનિધિં મુધા જલનિધિં યાતાસિ ચિત્રાઃ સ્ત્રિયઃ ॥

ઊઢામુનાતિવાહય પૃષ્ઠે લગ્નાપિ કાલમચલાપિ ।
સર્વંસહે કઠોર- ત્વચઃ કિમઙ્કેન કમઠસ્ય ॥

ઊઢા યેન મહાધુરાઃ સુવિષમે માર્ગે સદૈકાકિના સોઢો યેન કદાચિદેવ ન નિજે ગોષ્ઠેઽન્યશૌણ્ડધ્વનિઃ ।
આસીદ્ યસ્તુ ગવાં ગણસ્ય તિલકસ્ તસ્યૈદ સંપ્રત્યહો ધિક્ કષ્ટં ધવલસ્ય જાતજરસો ગોઃ પણ્યમુદ્ઘોષ્યતે ॥

ઊધશ્છિન્દ્યાદ્ધિ યો ધેન્વાઃ ક્ષીરાર્થી ન લભેત્ પયઃ ।
એવં રાષ્ટ્રમયોગેન પીડિતં ન વિવર્ધતે ॥

ઊનષોડશવર્ષાયામ્ અપ્રાપ્તઃ પઞ્ચવિંશતિમ્ ।
યદ્યાધત્તે પુમાન્ ગર્ભઃ કુક્ષિસ્થઃ સ વિપદ્યતે ॥

ઊને દદ્યાદ્ ગુરૂનેવ યાવત્ સર્વલઘુર્ભવેત્ ।
પ્રસ્તારોઽયં સમાખ્યાતશ્ છન્દોવિચિતિવેદિભિઃ ॥

ઊનેનાપિ હિ તુચ્છેન વૈરિણાપિ કથંચન ।
મૈત્રી બુદ્ધિમતા કાર્યા આપદ્યપિ નિવર્તતે ॥