મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 7012-7031

ઉપકારઃ પરો ધર્મઃ પરોઽર્થઃ કર્મનૈપુણમ્ ।
પાત્રે દાનં પરઃ કામઃ પરો મોક્ષો વિતૃષ્ણતા ॥

ઉપકારકમાયતેર્ભૃશં પ્રસવઃ કર્મફલસ્ય ભૂરિણઃ ।
અનપાયિ નિબર્હણં દ્વિષાં ન તિતિક્ષાસમમસ્તિ સાધનમ્ ॥

ઉપકારગૃહીતેન શત્રુણા શત્રુમુદ્ધરેત્ ।
પાદલગ્નં કરસ્થેન કણ્ટકેનેવ કણ્ટકમ્ ॥

ઉપકારપરઃ પ્રવરઃ પ્રત્યુપકારં કરોતિ મધ્યસ્થઃ ।
નીચસ્તદપિ ન કુરુતે ઉપકાર્વશાદ્ ભવતિ શત્રુઃ સઃ ॥

ઉપકારપરઃ સ્વભાવત સતતં સર્વજનસ્ય સજ્જનઃ ।
અસતામનિશં તથાપ્યહો ગુરુહૃદ્રોગકરી તદુન્નતિઃ ॥

ઉપકારપ્રધાનઃ સ્યાદ્ અપકારપરેઽપ્યરૌ ।
સંપદ્વિપત્સ્વેકમના હેતાવીર્ષ્યેત્ ફલે ન તુ ॥

ઉપકારફલં મિત્રમ્ અપકારોઽરિલક્ષણમ્ ।
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ॥

ઉપકારમેવ તનુતે વિપદ્ગતઃ સદ્ગુણો નિતરામ્ ।
મૂર્ચ્છાં ગતો મૃતો વા નિદર્શનં પારદોઽત્ર રસઃ ॥

ઉપકારશતેનાપિ ગૃહ્યતે કેન દુર્જનઃ ।
સાધુઃ સંમાનમાત્રેણ ભવત્યેવાત્મવિક્રયી ॥

ઉપકારશતેનાપિ દાનૈશ્ચાપિ સુવિસ્તરૈઃ ।
લાલનાત્ પ્રીતિપૂર્વાચ્ચ ન ગ્રાહ્યો ભગિનીસુતઃ ॥

ઉપકારશ્ચાપકારો યસ્ય વ્રજતિ વિસ્મૃતિમ્ ।
પાષાણહૃદયસ્યાસ્ય જીવતીત્યભિધા મુધા ॥

ઉપકારાચ્ચ લોકાનાં નિમિત્તાન્મૃગપક્ષિણામ્ ।
ભયાલ્લોભાચ્ચ મૂર્ખાણાં મૈત્રી સ્યાદ્ દર્શનાત્ સતામ્ ॥

ઉપકારાદૃતેઽપ્યાશુ મિત્રં શ્રેયસિ તિષ્ઠતિ ।
મિત્રવાન્ સાધયત્યર્થાન્ દુઃસાધ્યાનપ્યનાદરાત્ ॥

ઉપકારાય ન જાતઃ સપદિ સુજાતઃ ક્વ જાતવૈરેઽપિ ।
ગ્રાસયતિ ગ્રસ્તોઽપિ દ્રોહિણમમૃતાનિ રોહિણીરમણઃ ॥

ઉપકારાય યા પુંસાં ન પરસ્ય ન ચાત્મનઃ ।
પત્રસંચયસંભારૈઃ કિં તયા ભારવિદ્યયા ॥

ઉપકારિણમપિ પૂજ્યં હન્તિ મહાન્તં ખલોઽત્રપોઽવસરે ।
ધૃષ્ટદ્યુમ્નો મધ્યે- વીરં હતવાન્ ગુરું શાન્તમ્ ॥

ઉપકારિણિ વિક્ષીણે શનૈઃ કેદારવારિણિ ।
સાનુક્રોશતયા શાલિર્ અભૂત્ પાણ્ડુરવા મુખઃ ॥

ઉપકારિણિ વિશ્રબ્ધે શુદ્ધમતૌ યઃ સમાચરતિ પાપમ્ ।
તં જનમસત્યસંધં ભગવતિ વસુધે કથં વહસિ ॥

ઉપકારિણિ વીતમત્સરે વા સદયત્વં યદિ તત્ર કોઽતિરેકઃ ।
અહિતે સહસાપરાદ્ધલબ્ધે સઘૃણં યસ્ય મનઃ સતાં સ ધુર્યઃ ॥

ઉપકારિષુ યઃ સાધુઃ સાધુત્વે તસ્ય કો ગુણઃ ।
અપકારિષુ યઃ સાધુઃ સ સાધુઃ સદ્ભિરુચ્યતે ॥