મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 6146-6165

ઇષ્ટાં ભાર્યાં પ્રિયં મિત્રં પુત્રં ચાપિ કનીયસમ્ ।
રિક્તપાણિર્ન પશ્યેત તથા નૈમિત્તિકં પ્રભુમ્ ॥

ઇષ્ટાનિ ચાપ્યપત્યાનિ દ્રવ્યાણિ સુહૃદઃ પ્રિયાઃ ।
આપદ્ધર્મવિમોક્ષાય ભાર્યા ચાપિ સતાં મતમ્ ॥

ઇષ્ટાન્ ભોગાન્ હિ વો દેવા દાસ્યન્તે યજ્ઞભાવિતાઃ ।
તૈર્દત્તાનપ્રદાયૈભ્યો યો ભુઙ્ક્તે સ્તેન એવ સઃ ॥

ઇષ્ટાપૂર્તાનિ કલયેત્ જગત્ખ્યાતો વસેદ્ દિવિ ।
અકૂપારોક્તવૃત્તોઽગાદ્ ઇન્દ્રદ્યુમ્નો દિવં પુનઃ ॥

ઇષ્ટા બાલકચેષ્ટા યૌવનદર્પોઽથ વૃદ્ધવૈરાગ્યમ્ ।
સાપિ ગતા સોઽપિ ગતસ્ તદપિ ગતં સ્વપ્નમાયેયમ્ ॥

ઇષ્ટા મખા દ્વિજવરાશ્ ચ મયિ પ્રસન્નાઃ પ્રજ્ઞાપિતા ભયરસં સમદા નરેન્દ્રાઃ ।
એવંવિધસ્ય ચ ન મેઽસ્તિ મનઃપ્રહર્ષઃ કન્યાપિતુર્હિ સતતં બહુ ચિન્તનીયમ્ ॥

ઇષ્ટેષુ વિસૃજત્યર્થાન્ કુબેર ઇવ કામદઃ ।
નમસ્યેયુશ્ ચ તં ભક્ત્યા શિષ્યા ઇવ ગુરું સદા ॥

ઇષ્ટો વા બહુસુકૃતોપલાલિતો વા શ્લિષ્ટો વા વ્યસનશતાભિરક્ષિતો વા ।
દૌઃશીલ્યાજ્ જનયતિ નૈવ જાત્વસાધુર્ વિસ્રમ્ભં ભુજગ ઇવાઙ્કમધ્યસુપ્તઃ ॥

ઇષ્ટ્વા સંગ્રામયજ્ઞેન નાનાપ્રહરણામ્ભસા ।
અસ્મિન્નવભૃથે સ્નાતઃ કથં પત્ન્યા મયા વિના ॥

ઇહ કપટકુતુકતરલિત- દૃશિ વિશ્વાસં કુરઙ્ગ કિં કુરુષે ।
તવ રભસતરલિતેયં વ્યાધવધૂર્વાલધૌ વલતે ॥

ઇહ કિં કુરઙ્ગશાવક કેદારે કલમમઞ્જરીં ત્યજસિ ।
તૃણબાણસ્ તૃણધન્વા તૃણઘટિતઃ કપટપુરુષોઽયમ્ ॥

ઇહ કિં પ્રતિસ્ફુરતિ મે તવાગ્રતો નયશાસ્ત્રનીરનિધિપારદૃશ્વનઃ ।
અવલીઢવિશ્વતમસઃ પુરો રવેર્ નહિ જાતુ દીપકશિખા પ્રકાશતે ॥

ઇહ ખલુ વિષમઃ પુરા કૃતાનાં વિલસતિ જન્તુષુ કર્મણાં વિપાકઃ ।
હરશિરસિ શિરાંસિ યાનિ રેજુઃ શિવ શિવ તાનિ લુઠન્તિ ગૃધ્રપાદૈઃ ॥

ઇહ ગમિષ્યતિ વૈદ્યમતિઃ શ્રમં પ્રથમમેવ પુરસ્તુ મહાસુખમ્ ।
પ્રિયતમસ્ય મૃગાક્ષિ સમાગમે નવકરગ્રહણા ગૃહિણી યથા ॥

ઇહ ગુરુજલભારપૂર્ણગર્ભાઃ પ્રદરદરીભ્રમભૂરિભીમવેગાઃ ।
તટકટકનિયુધ્યમાનવેણી- દ્વિગુણમહારવભૈરવાસ્ તટિન્યઃ ॥

ઇહ ચત્વારિ દાનાનિ પ્રોક્તાનિ પરમર્ષિભિઃ ।
વિચાર્ય નાનાશાસ્ત્રાણિ શર્મણેઽત્ર પરત્ર ચ ॥

ભીતેભ્યશ્ ચાભયં દેયં વ્યાધિતેભ્યસ્ તથૌષધમ્ ।
દેયા વિદ્યાર્થિનાં વિદ્યા દેયમન્નં ક્ષુધાતુરે ॥

ઇહ ચૈવ સ્ત્રિયો ધન્યાઃ શીલસ્ય પરિરક્ષણાત્ ।
શીલભઙ્ગે ચ નારીણાં યમલોકઃ સુદારુણઃ ॥

શીલં રક્ષ્યં સદા સ્ત્રીભિર્ દુષ્ટસંગવિવર્જનાત્ ।
શીલેન હિ પરઃ સ્વર્ગઃ સ્ત્રીણાં વૈશ્ય ન સંશયઃ ॥

ઇહ જગતિ જનસ્ય કસ્ય ચિત્તે ન વસતિ સૌખ્યવિધાનમુખ્યવાર્તા ।
ખલુ ભવતિ તદેવ તસ્ય સર્વં ભુવનપતિસ્ તુ યદીશ્વરઃ કરોતિ ॥