મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 6126-6145

ઇયત્યપ્યેતસ્મિન્ નિરવધિમહત્યધ્વનિ ગુણાસ્ ત એવામી દ્વિત્રા જરઠજરઠા યાન્તિ ગણનામ્ ।
અહો ગ્રામ્યો લોકઃ સ ન પરમમીભિઃ કૃતધૃતિઃ સ્મયસ્તબ્ધો યાવત્ કલયતિ સમગ્રં તૃણમિદમ્ ॥

ઇયત્યાં સંપત્તાવપિ ચ સલિલાનાં ત્વમધુના ન તૃષ્ણામાર્તાનાં હરસિ યદિ કાસાર સહસા ।
નિદાઘે ચણ્ડાંશૌ કિરતિ પરિતોઽઙ્ગારનિકરાન્ કૃશીભૂતઃ કેષામહહ પરિહર્તાસિ ખલુ તામ્ ॥

ઇયત્યામપિ સામગ્ર્યાં સુકૃતં ન કૃતં ત્વયા ।
ઇતીવ કુપિતો દન્તાન્ અન્તકઃ પાતયત્યલમ્ ॥

ઇયત્યેતસ્મિન્ વા નિરવધિચમત્કૃત્યતિશયો વરાહો વા રાહુઃ પ્રભવતિ ચમત્કારવિષયઃ ।
મહીમેકો મગ્નાં યદયમવહદ્ દન્તશલલૈઃ શિરઃશેષઃ શત્રું નિગિલતિ પરં સંત્યજતિ ચ ॥

ઇયમત્ર કયાપિ દિશા નીતિદૃશાં દર્શિતા પદવી ।
ચાણક્યાદ્યભિધાનાજ્ જ્ઞેયનિધાનાદથાન્યદુન્નેયમ્ ॥

ઇયમત્ર સતામલૌકિકી મહતી કાપિ કઠોરચિત્તતા ।
ઉપકૃત્ય ભવન્તિ દૂરતઃ પરતઃ પ્રત્યુપકારભીરવઃ ॥

ઇયમપ્રતિબોધશાયિનીં રશના ત્વાં પ્રથમા રહઃસખી ।
ગતિવિભ્રમસાદનીરવા ન શુચા નાનુમૃતેવ લક્ષ્યતે ॥

ઇયમવયવૈઃ પાણ્ડુક્ષામૈરલંકૃતમણ્ડના કલિતકુસુમા બાલેવાન્તર્લતા પરિશોષિણી ।
વહતિ ચ વરારોહા રમ્યાં વિવાહમહોત્સવ- શ્રિયમુદયિનીમુદ્ગાઢાં ચ વ્યનક્તિ મનોરુજમ્ ॥

ઇયમસૌ તરલાયતલોચના ગુરુસમુન્નતપીનપયોધરા ।
પૃથુનિતમ્બભરાલસગામિની પ્રિયતમા મમ જીવિતહારિણી ॥

ઇયમાનન્દલતિકા ન ગ્રીવા હરિણીદૃશઃ ।
યતોઽસ્યાં વિલુઠન્ત્યેતે મુક્તાઃ શુદ્ધગુણાન્તરાઃ ॥

ઇયમિયં મયદાનવનન્દિની ત્રિદશનાથજિતઃ પ્રસવસ્થલી ।
કિમપરં દશકંધરગેહિની ત્વયિ કરોતિ કરદ્વયયોજનમ્ ॥

ઇયમિષ્ટગુણાય રોચતાં રુચિરાર્થા ભવતેઽપિ ભારતી ।
નનુ વક્તૃવિશેષનિઃસ્પૃહા ગુણગૃહ્યા વચને વિપશ્ચિતઃ ॥

ઇયમુદરદરી દુરન્તપૂરા યદિ ન ભવેદભિમાનભઙ્ગભૂમિઃ ।
ક્ષણમપિ ન સહે ભવાદૃશાનાં કુટિલકટાક્ષનિરીક્ષણં નૃપાણામ્ ॥

ઇયમુદ્ગતિં હરન્તી નેત્રનિકોચં ચ વિદધતી પુરતઃ ।
ન વિજાનીમઃ કિં તવ વદતિ સપત્નીવ દિનનિદ્રા ॥

ઇયેષ સા કર્તુમવન્ધ્યરૂપતાં સમાધિમાસ્થાય તપોભિરાત્મનઃ ।
અવાપ્યતે વા કથમન્યથા દ્વયં તથાવિધં પ્રેમ પતિશ્ ચ તાદૃશઃ ॥

ઇલાતલભરાક્રાન્તગ્રીવં મા શેષ વક્રય ।
ત્વયિ દુઃખિનિ ચૈકસ્મિઞ્ જીવલોકઃ સદા સુખી ॥

ઇલિકા ભ્રમરીધ્યાનં ધ્યાયન્તી ભ્રમરી ભવેત્ ।
વીતરાગપદં ધ્યાયન્ વીતરાગો ભવેદ્ ધ્રુવમ્ ॥

ઇષુત્રયેણૈવ જગત્ત્રયસ્ય વિનિર્જયાત્ પુષ્પમયાશુગેન ।
શેષા દ્વિબાણી સફલીકૃતેયં પ્રિયાદૃગમ્ભોજપદેઽભિષિચ્ય ॥

ઇષ્ટં દદાતિ ગૃહ્ણાતિ કાર્યમાખ્યાતિ પૃચ્છતિ ।
ભુઙ્ક્તે ભોજયતે ચૈવ ષડ્વિધં મિત્રલક્ષણમ્ ॥

ઇષ્ટકચિતે સમન્તાત્ પુરુષનિખાતેઽવટે તરુર્જાતઃ ।
વામન એવ હિ ધત્તે ફલકુસુમં સર્વકાલમિતિ ॥