મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 5966-5985

ઇદાનીં તુ મયા જ્ઞાતં ત્યાગાન્ નાસ્તિ પરં સુખમ્ ।
નાસ્તિ વિદ્યાસમં ચક્ષુર્ નાસ્તિ ચક્ષુઃસમં બલમ્ ॥

ઇદાનીં પ્લક્ષાણાં જઠરદલવિશ્લેષચતુરઃ શિખાનામાબન્ધઃ સ્ફુરતિ શુકચઞ્ચૂપુટનિભઃ ।
તતઃ સ્ત્રીણાં હન્ત ક્ષમમધરકાન્તિં કલયિતું સમન્તાન્ નિર્યાતિ સ્ફુટસુભગરાગં કિસલયમ્ ॥

ઇદાનીં વંશીનાં શબરમિથુનોચ્છૃઙ્ખલરહઃ- ક્રિયાસખ્યેનાલં ગિરિવનસરિદ્ગ્રામસુહૃદામ્ ।
સ્ફુરલ્લોમશ્યામચ્છગલશિશુકર્ણપ્રતિસમ- ચ્છદાગ્રાભિસ્ ત્વગ્ભિર્વલયિતકરીરાસ્ તટભુવઃ ॥

ઇદાનીં સન્તુ કાવ્યાનિ બહૂનિ જગતીતલે ।
યદાદર્શમયં કાવ્યમ્ આદ્યં તત્ તુ તદેવ હા ॥

ઇદાનીમઙ્ગમક્ષાલિ રચિતં ચાનુલેપનમ્ ।
ઇદાનીમેવ તે કૃષ્ણ ધૂલીધૂસરિતં વપુઃ ॥

ઇદાનીમર્ઘન્તિ પ્રથમકલમચ્છેદમુદિતા નવાગ્રાન્નસ્થાલીપરિમલમુચો હાલિકગૃહાઃ ।
ઉદઞ્ચદ્દોર્વલ્લીરણિતવલયાભિર્યુવતિભિર્ ગૃહીતપ્રોત્ક્ષિપ્તભ્રમિતમસૃણોદ્ગીર્ણમુશલાઃ ॥

ઇનઃ સ એવ સેવ્યો યઃ સ્વાલોકેન સુધામુચા ।
દ્વિજેન્દ્રમણ્ડલં ક્ષીણં સમગ્રયતિ સંપદા ॥

ઇન્દિન્દિરૈર્નિર્ભરગર્ભમીષદ્- ઉન્મેષવચ્ચમ્પકપુષ્પમાસીત્ ।
હિરણ્મયં શાસનલેખહેતોઃ સજ્જં મષીભાણ્ડમિવ સ્મરસ્ય ॥

ઇન્દિન્દિરો મરન્દે વિમુખો યદિ કિં નુ મધુનિ માહાત્મ્યમ્ ।
રસિકો વાઞ્છતિ નો ચેત્ રાગાધરબિમ્બમસ્ય કો ભૂમા (?) ॥

ઇન્દીવરં લોચનયોસ્ તુલાયૈ નિર્માય યત્નેન વિધિઃ કદાચિત્ ।
અતુલ્યતાં વીક્ષ્ય તતો રજાંસિ નિક્ષિપ્ય ચિક્ષેપ સ પઙ્કમધ્યે ॥

ઇન્દીવરદલશ્યામમ્ ઇન્દિરાનન્દકન્દલમ્ ।
વન્દારુજનમન્દારં વન્દેઽહં યદુનન્દનમ્ ॥

ઇન્દીવરશ્યામતનુર્નૃપોઽસૌ ત્વં રોચનાગૌરશરીરયષ્ટિઃ ।
અન્યોન્યશોભાપરિવૃદ્ધયે વાં યોગસ્ તડિત્તોયદયોરિવાસ્તુ ॥

ઇન્દીવરસ્યાન્તરમેતદસ્યા નેત્રોત્પલસ્યાપિ યતો હિમાંશોઃ ।
ત્વિષોઽપિ નૈકં સહતે મુખાખ્યમ્ આક્રમ્ય તસ્થાવપરં શશાઙ્કમ્ ॥

ઇન્દીવરાક્ષિ તવ તીવ્રકટાક્ષબાણ- પાતવ્રણે દ્વિતયમૌષધમેવ મન્યે ।
એકં તવાધરસુધારસપાનમન્યદ્ ઉત્તુઙ્ગપીનકુચકુઙ્કુમપઙ્કલેપઃ ॥

ઇન્દીવરાક્ષ્યાઃ સ્ફુટવિદ્રુમોષ્ઠ્યાઃ સંકેતમુદ્દિશ્ય વને ચરન્ત્યાઃ ।
ચૌરૈઃ સમસ્તાભરણાનિ હૃત્વા નાસામણિર્નોઽપહૃતઃ કિમેતત્ ॥

ઇન્દીવરેણ નયનં મુખમમ્બુજેન કુન્દેન દન્તમધરં નવપલ્લવેન ।
અઙ્ગાનિ ચમ્પકદલૈઃ સ વિધાય વેધાઃ કાન્તે કથં ઘટિતવાનુપલેન ચેતઃ ॥

ઇન્દીવરોદરસહોદરમેદુરશ્રીર્ વાસો દ્રવત્કનકવૃન્દનિભં દધાનઃ ।
આમુક્તમૌક્તિકમનોહરહારવક્ષાઃ કોઽયં યુવા જગદનઙ્ગમયં કરોતિ ॥

ઇન્દું કૈરવિણીવ કોકપટલીવામ્ભોજિનીવલ્લભં મેઘં ચાતકમણ્ડલીવ મધુપશ્રેણીવ પુષ્પવ્રજમ્ ।
માકન્દં પિકસુન્દરીવ રમણીવાત્મેશ્વરં પ્રોષિતં ચેતોવૃત્તિરિયં સદા નૃપવર ત્વાં દ્રષ્ટુમુત્કણ્ઠતે ॥

ઇન્દું તણ્ડુલખણ્ડમણ્ડલરુચિં નિત્યોદિતં જાતુચિદ્ દર્શે મેઘઘરટ્ટઘટ્ટનગલદ્દેહં વિધત્તે વિધિઃ ।
નૂનં લોકહિતેચ્છયા કિરતિ યત્ સંતર્પણં સર્વતઃ શુભ્રાદભ્રવિશિષ્ટપિષ્ટરુચિરંભૂમૌ તુષારં દિવઃ ॥

ઇન્દું નિન્દતિ ચક્રવાકયુગલં ભાસાં નિધિં કૌશિકઃ સ્વાદુક્ષીરમરોચકી સુકૃતિનં પાપી જડઃ પણ્ડિતમ્ ।
ત્યક્તં સર્વજનૈઃ ખલઃ કટુવચા ગ્રામ્યઃ પુમાન્ નાગરં કઃ પૈતામહગોલકેઽત્ર નિખિલૈઃ સંમાનિતો વર્તતે ॥