મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 4423-4443

આચારઃ કુલમાખ્યાતિ વપુરાખ્યાતિ ભોજનમ્ ।
વચનં શ્રુતમાખ્યાતિ સ્નેહમાખ્યાતિ લોચનમ્ ॥

આચારઃ ખલુ કર્તવ્યઃ પ્રાણૈઃ કણ્ઠગતૈરપિ ।
આચારૈઃ શુધ્યતે દેહો વસ્ત્રં ક્ષારોદકૈરિવ ॥

આચારઃ પરમો ધર્મ આચારઃ પરમં તપઃ ।
આચારઃ પરમં જ્ઞાનમ્ આચારાત્ કિં ન સાધ્યતે ॥

આચારઃ પરમો ધર્મઃ શ્રુત્યુક્તઃ સ્માર્ત એવ ચ ।
તસ્માદસ્મિન્ સદા યુક્તો નિત્યં સ્યાદાત્મવાન્ દ્વિજઃ ॥

આચારઃ પરમો ધર્મઃ સર્વેષામિતિ નિશ્ચયઃ ।
હીનાચારપરીતાત્મા પ્રેત્ય ચેહ ચ નશ્યતિ ॥

આચારઃ પ્રથમો ધર્મો નૃણાં શ્રેયસ્કરો મહાન્ ।
ઇહલોકે પરા કીર્તિઃ પરત્ર પરમં સુખમ્ ॥

આચાર ઇત્યવહિતેન મયા ગૃહીતા યા વેત્રયષ્ટિરવરોધગૃહેષુ રાજ્ઞઃ ।
કાલે ગતે બહુતિથે મમ સૈવ જાતા પ્રસ્થાનવિક્લવગતેરવલમ્બનાય ॥

આચારધારાધવલીકૃતાનાં રાધાધવારાધનમાનસાનામ્ ।
વિદ્યાવિવેકોન્નતિભૂષિતાનાં ભવાદૃશાનામિહ કા પ્રશંસા ॥

આચારપ્રભવો ધર્મો નૃણાં શ્રેયસ્કરો મહાન્ ।
ઇહલોકે પરા કીર્તિઃ પરત્ર પરમં સુખમ્ ॥

આચારપ્રેરકો રાજા હ્યેતત્ કાલસ્ય કારણમ્ ।
યદિ કાલહ્ પ્રમાણં હિ કસ્માદ્ ધર્મોઽસ્તિ કર્તૃષુ ॥

આચારમાચર ચિરાદ્ આલસ્યમપાસ્ય જાત્યુચિતમ્ ।
લોકાનુરાગસાધનમ્ આરાધનમેતદેવ હરેઃ ॥

આચારસંભવો ધર્મો ધર્માદ્ વેદાઃ સમુત્થિતાઃ ।
વેદૈર્યજ્ઞાઃ સમુત્પન્ના યજ્ઞૈર્દેવાઃ પ્રતિષ્ઠિતાઃ ॥

આચારહીનં ન પુનન્તિ વેદા યદ્યપ્યધીતા સહ ષડ્ભિરઙ્ગૈઃ ।
છન્દાંસ્યેનં મૃત્યુકાલે ત્યજન્તિ નીડં શકુન્તા ઇવ જાતપક્ષાઃ ॥

આચારહીનસ્ય તુ બ્રાહ્મણસ્ય વેદાઃ ષડઙ્ગાસ્ત્વખિલાઃ સયજ્ઞાઃ ।
કાં પ્રીતિમુત્પાદયિતું સમર્થા અન્ધસ્ય દારા ઇવ દર્શનીયાઃ ॥

આચારાત્ ફલતે ધર્મ આચારાત્ ફલતે ધનમ્ ।
આચારાચ્છ્રિયમાપ્નોતિ આચારો હન્ત્યલક્ષણમ્ ॥

આચારાદ્ વિચ્યુતો વિપ્રો ન વેદફલમશ્નુતે ।
આચારેણ તુ સંયુક્તઃ સંપૂર્ણફલભાક્ સ્મૃતઃ ॥

આચારાલ્લભતે ધર્મમ્ આચારાલ્લભતે ધનમ્ ।
આચારાચ્છ્રિયમાપ્નોતિ આચારો હન્ત્યલક્ષણમ્ ॥

આચારાલ્લભતે હ્યાયુર્ આચારાદીપ્સિતાં પ્રજામ્ ।
આચારાદ્ ધનમક્ષય્યમ્ આચારો હન્ત્યલક્ષણમ્ ॥

આચારાલ્લભતે હ્યાયુર્ આચારાલ્લભતે શ્રિયમ્ ।
આચારાત્ કીર્તિમાપ્નોતિ પુરુષઃ પ્રેત્ય ચેહ ચ ॥

આચારો ગ્રામવાસાન્તો ગૃહાન્તા પ્રભુતા સ્ત્રિયઃ ।
નૃપશ્રીર્બ્રહ્મશાપાન્તા ફલાન્તં બ્રહ્મવર્ચસમ્ ॥