મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 4444-4463

આચાર્યઃ સપ્તયુદ્ધઃ સ્યાચ્ ચતુર્યુદ્ધસ્તુ ભાર્ગવઃ ।
દ્વાભ્યાં ચૈવ ભવેદ્ યોધ એકેન ગણકો ભવેત્ ॥

આચાર્યઃ સર્વચેષ્ટાસુ લોક એવ હિ ધીમતઃ ।
અનુકુર્યાત્ તમેવાતો લૌકિકાર્થે પરીક્ષકઃ ॥

આચાર્યમાનીય શુભેઽહ્નિ કાર્યં પૈષ્ટં શ્વયુગ્મં શુચિરર્ચયિત્વા ।
ક્ષીરેણ ભોજ્યં ભષણસ્ય તુષ્ટ્યૈ દદ્યાત્ કુમારીશિશુબાન્ધવેભ્યઃ ॥

આચાર્યશ્ચ પિતા ચૈવ માતા ભ્રાતા ચ પૂર્વજઃ ।
નાર્તેનાપ્યવમન્તવ્યા બ્રાહ્મણેન વિશેષતઃ ॥

આચાર્યા નરપતયશ્ચ તુલ્યશીલા ન હ્યેષાં પરિચિતિરસ્તિ સૌહૃદં વા ।
શુશ્રૂષાં ચિરમપિ સમ્ચિતાં પ્રયત્નાત્ સંક્રુદ્ધા રજ ઇવ નાશયન્તિ મેઘાઃ ॥

આચાર્યેણ ધનુર્દેયં બ્રાહ્મણે સુપરીક્ષિતે ।
લુબ્ધે ધૂર્તે કૃતઘ્ને ચ મન્દબુદ્ધૌ ન દીયતે ॥

આચાર્યોપાસનં વેદશાસ્ત્રાર્થેષુ વિવેકિતા ।
તત્કર્મણામનુષ્ઠાનં સઙ્ગઃ સદ્ભિર્ગિરઃ શુભાઃ ॥

સ્ત્ર્યાલોકાલમ્ભવિગમઃ સર્વભૂતાત્મદર્શનમ્ ।
ત્યાગઃ પરિગ્રહાણાં ચ જીર્ણકાષાયધારણમ્ ॥

વિષયેન્દ્રિયસંરોધસ્ તન્દ્રાલસ્યવિવર્જનમ્ ।
શરીરપરિસંખ્યાનં પ્રવૃત્તિષ્વઘદર્શનમ્ ॥

નીરજસ્તમસા સત્ત્વશુદ્ધિર્નિઃસ્પૃહતા શમઃ ।
એતૈરુપાયૈઃ સંશુદ્ધઃ સ હિ યોગ્યમૃતીભવેત્ ॥

આચાર્યો બ્રહ્મણો મૂર્તિઃ પિતા મૂર્તિઃ પ્રજાપતેઃ ।
ભ્રાતા મરુત્પતેમૂર્તિર્ માતા સાક્ષાત્ ક્ષિતેસ્તનુઃ ॥

દયાયા ભગિની મૂર્તિર્ ધર્મસ્યાત્માતિથિઃ સ્વયમ્ ।
અગ્નેરભ્યાગતો મૂર્તિઃ સર્વભૂતાનિ ચાત્મનઃ ॥

આચાર્યો બ્રહ્મણો મૂર્તિઃ પિતા મૂર્તિઃ પ્રજાપતેઃ ।
માતા પૃથિવ્યા મૂર્તિશ્ચ ભ્રાતા સ્વો મૂર્તિરાત્મનઃ ॥

આચાર્યો બ્રહ્મલોકેશઃ પ્રાજાપત્યે પિતા પ્રભુઃ ।
અતિથિસ્ત્વિન્દ્રલોકેશો દેવલોકસ્ય ચર્ત્વિજઃ ॥

આચાર્યૌ દ્વારિહેતૌ (?) શરકલશભરૌ (?) દ્રોણભૂસ્તત્સમાનો ભીષ્મસ્તાતસ્ય તાતો ધનુષિ ન સદૃશાઃ કર્ણદુર્યોધનાદ્યાઃ ।
ઇત્થં હન્તવ્યચિન્તાકુલહૃદયતલા કૌરવાણાં પુરસ્તાદ્ દીવ્યદ્દોઃસ્તમ્ભશાલી સમિતિ વિજયતે પાણ્ડવહ્ ખાણ્ડવારિઃ ॥

આચિન્વાનમહન્યહન્યહનિ સાકારાન્ વિહારક્રમાન્ આરુન્ધાનમરુન્ધતીહૃદયમપ્યાર્દ્રસ્મિતાર્દ્રશ્રિયા ।
આતન્વાનમનન્યજન્મનયનશ્લાઘ્યામનર્ઘ્યાં દશામ્ આનન્દં વ્રજસુન્દરીસ્તનતટીસામ્રાજ્યમુજ્જૃમ્ભતે ॥

આચીર્ણમશુભં કર્મ દ્વિજા ભોગાય કલ્પતે ।
અવેષ્ટિતગલો નાગઃ કિમદષ્ટ્વા હિ ગચ્છતિ ॥

આચુમ્બિતં કામિવરેણ હર્ષાત્ સકામવામાચિબુકં મનોજ્ઞમ્ ।
શૃઙ્ગારસત્સંપુટપદ્મમધ્યે ભૃઙ્ગાભિધઃ (?) કોરકવદ્ વિભાતિ ॥

આચુમ્બ્ય બિમ્બાધરમઙ્ગવલ્લીમ્ આલિઙ્ગ્ય સંસ્પૃશ્ય કપોલપાલિમ્ ।
શ્રીખણ્ડમાદાય કરેણ કાન્તઃ સંત્રાસયામાસ સરોરુહાક્ષીમ્ ॥

આચૂડમાચરણમમ્બ તવાનુવારમ્ અન્તઃસ્મરન્ ભુવનમઙ્ગલમઙ્ગમઙ્ગમ્ ।
આનન્દસાગરતરઙ્ગપરમ્પરાભિર્ આન્દોલિતો ન ગણયામિ ગતાન્યહાનિ ॥