મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 1783-1802

અન્યસ્ય લગતિ કર્ણે જીવિતમન્યસ્ય હરતિ બાણ ઇવ ।
હૃદયં દુનોતિ પિશુનઃ કણ્ટક ઇવ પાદલગ્નોઽપિ ॥

અન્યસ્યૈ સંપ્રતીયં કુરુ મદનરિપો સ્વાઙ્ગદાનપ્રસાદં નાહં સોઢું સમર્થા શિરસિ સુરનદીં નાપિ સંધ્યાં પ્રણન્તુમ્ ।
ઇત્યુક્ત્વા કોપવિદ્ધાં વિઘટયિતુમુમામાત્મદેહં પ્રવૃત્તાં રુન્ધાનઃ પાતુ શમ્ભોઃ કુચકલસહઠસ્પર્શકૃષ્ટો ભુજો વઃ ॥

અન્યાઙ્ગનાભિરધિકં સ કરોતિ કેલિં ત્વં તેન મા કુરુ વિષાદમદભ્રરૂપે ।
પેપીયતે મધુકરઃ ક્વ ન તં મરન્દં નો જાતુ વિસ્મરતિ પઙ્કજિનીં તથાપિ ॥

અન્યા જગદ્ધિતમયી મનસઃ પ્રવૃત્તિર્ અન્યૈવ કાપિ રચના વચનાવલીનામ્ ।
લોકોત્તરા ચ કૃટિરાકૃતિરાર્તહૃદ્યા વિદ્યાવતાં સકલમેવ ગિરાં દવીયઃ ॥

અન્યાદાનાકુલાન્તઃકરણવશવિપદ્બાધિતપ્રેતરઙ્કં ગ્રાસભ્રશ્યત્કરાલશ્લથપિશિતશવાગ્રગ્રહે મુક્તનાદમ્ ।
સર્વૈઃ ક્રામદ્ભિરુલ્કાનનકવલરસવ્યાત્તવક્ત્રપ્રભાભિર્ વ્યક્તૈસ્તૈઃ સંવલદ્ભિઃ ક્ષણમપરમિવ વ્યોમ્નિ વૃત્તં શ્મશાનમ્ ॥

અન્યાનપિ તરૂન્ રોપ્ય ફલપુષ્પોપયોગિનઃ ।
રત્નધેનુસહસ્રસ્ય ફલં પ્રાપ્નોતિ માનવઃ ॥

અન્યા નિરર્થિકા ચિન્તા બલતેજઃપ્રણાશિની ।
નાશયેત્ સર્વસૌખ્યં તુ રૂપહાનિં નિદર્શયેત્ ॥

અન્યાનિ શાસ્ત્રાણિ વિનોદમાત્રં પ્રાપ્તેષુ વા તેષુ ન તૈશ્ચ કિંચિત્ ।
ચિકિત્સિતજ્યોતિષમન્ત્રવાદાઃ પદે પદે પ્રત્યયમાવહન્તિ ॥

અન્યાનિ શાસ્ત્રાણિ વિનોદમાત્રં પ્રાપ્તેષુ કાલેષુ ન તૈશ્ચ કિંચિત્ ।
ચિકિત્સિતજ્યોતિષમન્ત્રવાદાઃ પદે પદે પ્રત્યયમાવહન્તિ ॥

અન્યાન્પરિવદન્ સાધુર્ યથા હિ પરિતપ્યતે ।
તથા પરિવદન્નન્યાંસ્ તુષ્ટો ભવતિ દુર્જનઃ ॥

અન્યાન્યોપમિતં યુગં નિરુપમં તેઽયુગ્મમઙ્ગેષુ યત્ સોઽયં સિક્થકમાસ્યકાન્તિમધુનસ્તન્વઙ્ગિ ચન્દ્રસ્તવ ।
ત્વદ્વાચાં સ્વરમાત્રિકાં મદકલઃ પુંસ્કોકિલો ઘોષયત્ય્ અભ્યાસસ્ય કિમસ્ત્યગોચરમિતિ પ્રત્યાશયા મોહિતઃ ॥

અન્યા પ્રકામસુરતશ્રમખિન્નદેહા રાત્રિપ્રજાગરવિપાટલનેત્રપદ્મા ।
શય્યાન્તદેશલુલિતાકુલકેશપાશા નિદ્રાં પ્રયાતિ મૃદુસૂર્યકરાભિતપ્તા ॥

અન્યા પ્રિયેણ પરિભુક્તમવેક્ષ્ય ગાત્રં હર્ષાન્વિતા વિરચિતાધરચારુશોભા ।
કૂર્પાસકં પરિદધાતિ નખક્ષતાઙ્ગી વ્યાલમ્બિનીલલલિતાલકકુઞ્ચિતાક્ષી ॥

અન્યાભ્યો વન્યાભ્યો માલતિ ધન્યાસિ વલ્લરીભ્યસ્ત્વમ્ ।
યત્ કિલ તવૈવ સવિધે ક્રીડતિ મધુપઃ સદૈવ મુદિતોઽયમ્ ॥

અન્યામન્યાં ધનાવસ્થાં પ્રાપ્ય વૈશેષિકીં નરાઃ ।
અસંતુષ્ટાઃ પ્રમુહ્યન્તિ સંતોષં યાન્તિ પણ્ડિતાઃ ॥

અન્યાયઃ પ્રૌઢવાદેન નીયતે ન્યાયતાં યયા ।
ન્યાયશ્ચાન્યાયતાં લોભાત્ કિં તયા ક્ષુદ્રવિદ્યયા ॥

અન્યાયકરભોગૈશ્ચ યો હિ જીવતિ નિત્યશઃ ।
વિરાગાદેવ લોકાનાં ભ્રંશતે સ હિ પાર્થિવઃ ॥

અન્યાયદ્રવિણાદાનેષ્વ્ ઉદ્યમઃ ક્રિયતે વૃથા ।
લુબ્ધાનાં સત્યસંકોચાત્ સંકુચન્ત્યેવ સંપદઃ ॥

અન્યાયવિત્તેન કૃતોઽપિ ધર્મઃ સવ્યાજ ઇત્યાહુરશેષલોકાઃ ।
ન્યાયાર્જિતાર્થેન સ એવ ધર્મો નિર્વ્યાજ ઇત્યાર્યજના વદન્તિ ॥

અન્યાયસમુપાત્તેન દાનધર્મો ધનેન યઃ ।
ક્રિયતે ન સ કર્તારં ત્રાયતે મહતો ભયાત્ ॥