મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 1040-1059

અધમમિત્રકુમિત્રસમાગમઃ પ્રિયવિયોગભયાનિ દરિદ્રતા ।
અપયશઃ ખલુ લોકપરાભવો ભવતિ પાપતરોઃ ફલમીદૃશમ્ ॥

અધમર્ણશવાજીવિશ્રાદ્ધભુગ્દુષ્ટભૂભુજામ્ ।
અભિપ્રાયા ન સિદ્ધ્યન્તિ તેનેદં ધ્રિયતે જગત્ ॥

અધમાઃ કલિમિચ્છન્તિ સંધિમિચ્છન્તિ મધ્યમાઃ ।
ઉત્તમા માનમિચ્છન્તિ માનો હિ મહતાં ધનમ્ ॥

અધમા ધનમિચ્છન્તિ ધનમાનૌ ચ મધ્યમાઃ ।
ઉત્તમા માનમિચ્છન્તિ માનો હિ મહતાં ધનમ્ ॥

અધમે સંગતા લક્ષ્મીર્ નોપભોગાય કસ્યચિત્ ।
કર્દમે પતિતા છાયા સહકારતરોરિવ ॥

અધમો માતુકારશ્ચ ધાતુકારશ્ચ મધ્યમઃ ।
ધાતુમાતુક્રિયાકાર ઉત્તમઃ પરિકીર્તિતઃ ॥

અધમો લક્ષણજ્ઞઃ સ્યાન્ મધ્યમો લક્ષ્યમાચરેત્ ।
લક્ષ્યલક્ષણસંયુક્ત ઉત્તમઃ પરિકીર્તિતઃ ॥

અધરં કિલ બિમ્બનામકં ફલમસ્માદિતિ ભવ્યમન્વયમ્ ।
લભતેઽધરબિમ્બમિત્યદઃ પદમસ્યા રદનચ્છદં વદત્ ॥

અધરઃ કિસલયરાગઃ કોમલવિટપાનુકારિણૌ બાહૂ ।
કુસુમમિવ લોભનીયં યૌવનમઙ્ગેષુ સંનદ્ધમ્ ॥

અધરઃ પદ્મરાગોઽયમ્ અનર્ઘઃ સવ્રણોઽપિ તે ।
મુગ્ધે હસ્તઃ કિમર્થોઽયમ્ અપાર્થ ઇહ દીયતે ॥

અધરદ્યુતિરસ્તપલ્લવા મુખશોભા શશિકાન્તિલઙ્ઘિની ।
તનુરપ્રતિમા ચ સુભ્રુવો ન વિધેરસ્ય કૃતિં વિવક્ષતિ ॥

અધરમધરે કણ્ઠં કણ્ઠે નિધાય ભુજં ભુજે હૃદિ ચ હૃદયં મધ્યે મધ્યં સરોજદૃશો દૃઢમ્ ।
સરભસમહો ચોરાવૂરું પદં ચ પદે બલાદ્ ગમયતિ જનો ધન્યઃ કશ્ચિત્ સમાં શિશિરે નિશામ્ ॥

અધરમધરે કણ્ઠે કણ્ઠં સચાટુ દૃશોર્દૃશાવ્ અલિકમલિકે કૃત્વા ગોપીજનેન સસંભ્રમમ્ ।
શિશુરિતિ રુદન્ કૃષ્ણો વક્ષઃસ્થલે નિહિતોઽચિરાન્- નિભૃતપુલકઃ સ્મેરઃ પાયાત્ સ્મરાલસવિગ્રહઃ ॥

અધરમમૃતં કઃ સંદેહો મધુન્યપિ નાન્યથા મધુરમધિકં દ્રાક્ષાયાશ્ચ પ્રસન્નરસં ફલમ્ ।
સકૃદપિ પુનર્મધ્યસ્થઃ સન્ રસાન્તરવિજ્જનો વદતુ યદિહાન્યત્ સ્વાદુ સ્યાત્ પ્રિયાદશનચ્છદાત્ ॥

અધરસ્ય મધુરિમાણં કુચકાઠિન્યં દૃશોસ્તથા તૈક્ષ્ણ્યમ્ ।
કવિતાયાઃ પરિપાકાન્ અનુભવરસિકો વિજાનાતિ ॥

અધરામૃતપાનેન મમાસ્યમપરાધ્યતુ ।
મૂર્ધ્નો કિમપરાદ્ધં યઃ પાદૌ નાપ્નોતિ ચુમ્બિતુમ્ ॥

અધરામૃતમાધુરીધુરીણો હરિલીલામુરલીનિનાદ એષઃ ।
પ્રતતાન મનઃપ્રમોદમુચ્ચૈર્ હરિણીનાં હરિણીદૃશં મુનીનામ્ ॥

અધરામૃતેન પિત્તં નશ્યતિ વાયુઃ પયોધરયુગેન ।
અનવરતરતેન કફં ત્રિદોષશમનં વપુર્નાર્યાઃ ॥

અધરેણ સમાગમાદ્ રદાનામ્ અરુણિમ્ના પિહિતોઽપિ શુક્લભાવઃ ।
હસિતેન સિતેન પક્ષ્મલાક્ષ્યાઃ પુનરુલ્લાસમવાપ જાતપક્ષઃ ॥

અધરેણોન્નતિભાજા ભુજંગપરિપીડિતેન તે દૂતિ ।
સંક્ષોભિતં મનો મે જલનિધિરિવ મન્દરાગેણ ॥