મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 1060-1079

અધરે નવવીટિકાનુરાગો નયને કજ્જલમુજ્જ્વલં દુકૂલમ્ ।
ઇદમાભરણં નિતમ્બનીનામ્ ઇતરદ્ભૂષણમઙ્ગદૂષણાય ॥

અધરે બિન્દુઃ કણ્ઠે મણિમાલા સ્તનયુગે શશપ્લુતકમ્ ।
તવ સૂચયન્તિ કેતકિ કુસુમાયુધશાસ્ત્રપણ્ડિતં રમણમ્ ॥

અધરે મધુરા સરસ્વતીયં નનુ કર્ણે મણિકર્ણિકાપ્રવાહઃ ।
શિરસિ પ્રતિભાતિ ચારુવેણી કથમેણીનયના ન તીર્થરાજઃ ॥

અધરે વિનિહિતવંશં ચમ્પકકુસુમેન કલ્પિતોત્તંસમ્ ।
વિનતં દધાનમંસં વામં સતતં નમામિ જિતકંસમ્ ॥

અધરોઽયમધીરાક્ષ્યા બન્ધુજીવપ્રભાહરઃ ।
અન્યજીવપ્રભાં હન્ત હરતીતિ કિમદ્ભુતમ્ ॥

અધરોષ્ઠે ચ ઘોણાયાં ગણ્ડયોશ્ચિબુકે તથા ।
મુષ્કે નાભૌ ત્રિકે કુક્ષાવ્ આવર્તાસ્ત્વતિનિન્દિતાઃ ॥

અધરોઽસૌ કુરઙ્ગાક્ષ્યાઃ શોભતે નાસિકાતલે ।
સુવર્ણનલિકામધ્યાન્ માણિક્યમિવ વિચ્યુતમ્ ॥

અધર્મં ધર્મમિતિ યા મન્યતે તમસાવૃતા ।
સર્વાર્થાન્ વિપરીતાંશ્ચ બુદ્ધિઃ સા પાર્થ તામસી ॥

અધર્મં ધર્મવેષેણ યદિમં લોકસંકરમ્ ।
અભિપત્સ્યે શુભં હિત્વા ક્રિયાવિધિવિવર્જિતમ્ ।

અધર્મઃ ક્ષત્રિયસ્યૈતદ્ યદ્ વ્યાધિમરણં ગૃહે ।
યુદ્ધે તુ મરણં યત્ સ્યાત્ સોઽસ્ય ધર્મઃ સનાતનઃ ॥

અધર્મઃ સુરસસ્તસ્ય ચોત્કટૈર્મધુરાયતે ।
યાદૃશૈશ્ચ ફલૈશ્ચૈવ સુફલો લોભપાદપઃ ॥

અધર્મદણ્ડનં લોકે યશોઘ્નં કીર્તિનાશનમ્ ।
અસ્વર્ગ્યં ચ પરત્રાપિ તસ્માત્તત્ પરિવર્જયેત્ ॥

અધર્મદણ્ડનંસ્વર્ગકીર્તિલોકવિનાશનમ્ ।
સમ્યક્તુ દણ્ડનં રાજ્ઞઃ સ્વર્ગકીર્તિજયાવહમ્ ॥

અધર્મદ્રોહસંયુક્તે મિત્રજાતેઽપ્યુપેક્ષણમ્ ।
આત્મવન્મિત્રવર્ગે તુ પ્રાણાનપિ પરિત્યજેત્ ॥

અધર્મપ્રતિષેધશ્ચ ન્યાયમાર્ગેણ વર્તનમ્ ।
ઉપકાર્યોપકારિત્વમ્ ઇતિ વૃત્તં મહીપતેઃ ॥

અધર્મમન્યત્ર મહીતલેઽસ્મિન્ સંક્ષોભહેતું મલિનં વિચાર્ય ।
નિષ્કાસનાયાસ્ય રુષેવ દેવ સિતં યશઃ સર્વદિશઃ પ્રયાતિ ॥

અધર્મરુચયો મૂઢાસ્ તિર્યગ્ગતિપરાયણાઃ ।
કૃચ્છ્રાં યોનિમનુપ્રાપ્ય ન સુખં વિન્દતે જનાઃ ॥

અધર્મસાધનં બુધા મુધા ન જન્તુહિંસનં સૃજન્તુ વેદનિન્દયા ભજન્તુ કેવલં દયામ્ ।
ઇતિ પ્રબોધયન્ વિધિં વિધાય વૈદિકં વિધિં વિશુદ્ધબોધબન્ધુરન્તરેધિ બુદ્ધદેવ નઃ ॥

અધર્મસ્તુ મહાંસ્તાત ભવેત્ તસ્ય મહીપતેઃ ।
યો હરેદ્ બલિષડ્ભાગં ન ચ રક્ષતિ પુત્રવત્ ॥

અધર્માદર્જિતં દ્રવ્યમ્ અલ્પકાલં તુ તિષ્ઠતિ ।
તતઃ સપત્નમયતે સમૂલં તેન નશ્યતિ ॥