મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 0601-0620

અતિલોભો ન કર્તવ્યઃ કર્તવ્યસ્તુ પ્રમાણતઃ ।
અતિલોભજદોષેણ જમ્બુકો નિધનં ગતઃ ॥

અતિલોભો ન કર્તવ્યો લોભં નૈવ પરિત્યજેત્ ।
અતિલોભાભિભૂતસ્ય ચક્રં ભ્રમતિ મસ્તકે ॥

અતિલોહિતકરચરણં મઞ્જુલગોરોચનાતિલકમ્ ।
હઠપરિવર્તિતશકટં મુરરિપુમુત્તાનશાયિનં વન્દે ॥

અતિલૌલ્યપ્રસક્તાનાં વિપત્તિનૈર્વ દૂરતઃ ।
જીવં નશ્યતિ લોભેન મીનસ્યામિષદર્શને ॥

અતિવાદાંસ્તિતિક્ષેત નાભિમન્યેત્કથંચન ।
ક્રોધ્યમાનઃ પ્રિયં બ્રૂયાદ્ આક્રુષ્ટઃ કુશલં વદેત્ ॥

અતિવાદાંસ્તિતિક્ષેત નાવમન્યેત કંચન ।
ન ચેમં દેહમાશ્રિત્ય વૈરં કુર્વીત કેનચિત્ ॥

અતિવાદોઽતિમાનશ્ચ તથાત્યાગો નરાધિપ ।
ક્રોધશ્ચાતિવિવિત્સા ચ મિત્રદ્રોહશ્ચ તાની ષટ્ ॥

એત એવાસયસ્તીક્ષ્ણાઃ કૃન્તન્ત્યાયૂંષિ દેહિનામ્ ।
એતાનિ માનવાન્ ઘ્નન્તિ ન મૃત્યુર્ભદ્રમસ્તુ તે ॥

અતિવાહિતમતિગહનં વિનાપવાદેન યૌવનં યેન ।
દોષનિધાને જન્મનિ કિં ન પ્રાપ્તં ફલં તેન ॥

અતિવિતતગગનસરણિ- પ્રસરણપરિમુક્તવિશ્રમાનન્દઃ ।
મરુદુલ્લાસિતસૌરભ- કમલાકરહાસકૃદ્રવિર્જયતિ ॥

અતિવિપુલં કુચયુગલં રહસિ કરૈરામૃશન્ મુહુર્લક્ષ્મ્યાઃ ।
તદપહૃતં નિજહૃદયં જયતિ હરર્મૃગયમાણ ઇવ ॥

અતિવિશદાનન્તપદ- પ્રવૃત્તદૃષ્ટિર્ન મધુરવીક્ષણતઃ ।
તૃપ્યત્યઞ્ચિતકામઃ પ્રાતસ્તનકમલમુકુલવીક્ષણતઃ ॥

અતિવૃષ્ટિરનાવૃષ્ટિઃ શલભાઃ મૂષકાઃ શુકાઃ ।
અસત્કરશ્ચ દણ્ડશ્ચ પરચક્રાણિ તસ્કરાઃ ॥

રાજાનીકપ્રિયોત્સર્ગો મરકવ્યાધિપીડનમ્ ।
પશૂનાં મરણં રોગો રાષ્ટ્રવ્યસનમુચ્યતે ॥

અતિવ્યયોઽનપેક્ષા ચ તથાર્જનમધર્મતઃ ।
મોષણં દૂરસંસ્થાનાં કોષવ્યસનમુચ્યતે ॥

અતિશયિતકદમ્બોઽયં મોદકદમ્બાનિલો વહતિ ।
વિયદમ્બુદમેદુરિતં મે દુરિતં પશ્ય નાગતો દયિતઃ ॥

અતિશરવ્યયતા મદનેન તાં નિખિલપુષ્પમયસ્વશરવ્યયાત્ ।
સ્ફુટમકારિ ફલાન્યપિ મુઞ્ચતા તદુરસિ સ્તનતાલયુગાર્પણમ્ ॥

અતિશૌચમશૌચં વા અતિનિન્દા અતિસ્તુતિઃ ।
અત્યાચારમનાચારં ષડ્વિધં મૂર્ખલક્ષણમ્ ॥

અતિશ્લથાલમ્બિપયોધરેયં શુભ્રીભવત્કાશવિકાસિકેશા ।
અતીતલાવણ્યજલપ્રવાહા પ્રાવૃટ્ જરાં પ્રાપ શરચ્છલેન ॥

અતિસંચયલુબ્ધાનાં વિત્તમન્યસ્ય કારણમ્ ।
અન્યૈઃ સંચીયતે યત્નાદ્ અન્યૈશ્ચ મધુ પીયતે ॥