મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 0461-0480

અજ્ઞોઽપિ તજ્જ્ઞતામેતિ શનૈઃ શૈલોઽપિ ચૂર્ણ્યતે ।
બાણોઽપ્યેતિ મહાલક્ષ્યં પશ્યાભ્યાસવિજૃમ્ભિતમ્ ॥

અજ્ઞો ભવતિ વૈ બાલઃ પિતા ભવતિ મન્ત્રદઃ ।
અજ્ઞં હિ બાલ ઇત્યાહુઃ પિતેત્યેવ તુ મન્ત્રદમ્ ॥

અજ્ઞો વા યદિ વા વિપર્યયગતે જ્ઞાનેઽથ સંદેહભૃદ્ દૃષ્ટાદૃષ્ટવિરોધિ કર્મ કુરુતે યસ્તસ્ય ગોપ્તા ગુરુઃ ।
નિઃ સંદેહવિપર્યયે સતિ પુનર્જ્ઞાને વિરુદ્ધક્રિયં રાજા ચેત્ પુરુષં ન શાસ્તિ તદયં પ્રાપ્તઃ પ્રજાવિપ્લવઃ ॥

અઞ્ચતિ રજનિરુદઞ્ચતિ તિમિરમિદં ચઞ્ચતિ મહોભૂઃ ।
ઉક્તં ન ત્યજ યુક્તં વિરચય રક્તં મનસ્તસ્મિન્॥

અઞ્ચલાન્તરિતગુર્જરાઙ્ગના- કુઙ્ક્મારુણકુચપ્રભાધરમ્ ।
કોકરાગપટલૈર્નુ રઞ્જિતં ભાનુમન્તમુદયન્તમાશ્રયે ॥

અઞ્જનમુસ્તોશીરૈઃ સનાગકોશાતકામલકચૂર્ણૈઃ ।
કતકફલસમાયુક્તૈઃ કૂપે યોગઃ પ્રદાતવ્યઃ ॥

અઞ્જનમિષતઃ સ્ત્રીણાં દૃશોર્વિષં શશ્વદાવસતિ ।
કથમન્યથા તદીષત્ પાતેઽપિ હતા યુવાનઃ સ્યુઃ ॥

અઞ્જનસ્ય ક્ષયં દૃષ્ટ્વા વલ્મીકસ્ય ચ સંચયમ્ ।
અવન્ધ્યં દિવસં કુર્યાદ્ દાનાધ્યયનકર્મભિઃ ॥

અઞ્જલિં શપથં સાન્ત્વં પ્રણમ્ય શિરસા વદેત્ ।
અશ્રુપ્રપાતનં ચૈવ કર્તવ્યં ભૂતિમિચ્છતા ॥

અઞ્જલિં શપથં સાન્ત્વં શિરસા પાદવન્દનમ્ ।
આશાકરણમિત્યેકં કર્તવ્યં ભૂતિમિચ્છતા ॥

અઞ્જલિરકારિ લોકૈર્ મ્લાનિમનાપ્તૈવ રઞ્જિતા જગતી ।
સંધ્યાયા ઇવ વસતિઃ સ્વલ્પાપિ સખે સુખાયૈવ ॥

અઞ્જલિસ્થાનિ પુષ્પાણિ વાસયન્તિ કરદ્વયમ્ ।
અહો સુમનસાં વૃત્તિર્ વામદક્ષિણયોઃ સમા ॥

અઞ્જલૌ જલમધીરલોચના લોચનપ્રતિશરીરશારિતમ્ ।
આત્તમાત્તમપિ કાન્તમુક્ષિતું કાતરા શફરશઙ્કિની જહૌ ॥

અટતા ધાત્રીમખિલામ્ ઇદમાશ્ચર્યં મયા દૃષ્ટમ્ ।
ધનદોઽપિ નયનનન્દન પરિહરસિ યદુગ્રસંપર્કમ્ ॥

અટત્કટકઘોટકપ્રકટચાપટઙ્કારવચ્ ચટચ્ચટદિતિ સ્ફુટં સ્ફુટતિ મેદિની કર્પરમ્ ।
નિજામધરણીપતૌ વલતિ કૌતુકાડમ્બરાદ્ ઇદં ભુવનમણ્ડલં દરદરીદરીદર્યહો ॥

અટનેન મહારણ્યે સુપન્થા જાયતે શનૈઃ ।
વેદાભ્યાસાત્ તથા જ્ઞાનં શનૈઃ પર્વતલઙ્ઘનમ્ ॥

અટ વા વિકટઃ પતત્રનાદૈઃ કટુવાચં રટ વાથવા દિવાન્ધ ।
પરુષં પરિપશ્ય સંયતં તત્ પરમં નઃ પુરમાગતો ન ચેત્ ત્વમ્ ॥

અટવી કીદૃશી પ્રાયો દુર્ગમા ભવતિ પ્રિયે ।
પ્રિયસ્ય કીદૃશી કાન્તા તનોતિ સુરતોત્સવમ્ ॥

અટવ્યા દ્રુમપુષ્પાણિ દૂરસ્થા અપિ બાન્ધવાઃ ।
કાન્તા ચાલેખ્યરૂપા ચ તે કાલે ન પ્રતિષ્ઠિતાઃ ॥

અટ્ટશૂલા જનપદાઃ શિવશૂલાશ્ચતુષ્પથાઃ ।
કેશશૂલાઃ સ્ત્રિયો રાજન્ ભવિષ્યન્તિ યુગક્ષયે ॥