મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 0441-0460

અજ્ઞાનાત્ કુરુતે શ્રાદ્ધં યોઽભિશ્રવણવર્જિતમ્ ।
શ્રાદ્ધહન્તા ભવેત્કર્તા નિરાશાઃ પિતરો ગતાઃ ॥

અજ્ઞાનાજ્જ્ઞાનતો વાપિ યદ્દુરુક્તમુદાહૃતમ્ ।
તત્ ક્ષન્તવ્યં યુવાભ્યાં મે કૃત્વા પ્રીતિપરં મનઃ ॥

અજ્ઞાનાદ્યદિ વા જ્ઞાનાત્ કૃત્વા કર્મ વિગર્હિતમ્ ।
તસ્માદ્ વિમુક્તિમન્વિચ્છન્ દ્વિતીયં ન સમાચરેત્ ॥

અજ્ઞાનાદ્યદિ વાધિપત્યરભસાદસ્મત્પરોક્ષં હૃતા સીતેયં પ્રવિમુચ્યતાં શઠ મરુત્પુત્રસ્ય હસ્તેઽધુના ।
નો ચેલ્ લક્ષ્મણમુક્તમાર્ગણગણચ્છેદોચ્છલચ્છોણિત- ચ્છત્રચ્છન્નદિગન્તમન્તકપુરં પુત્રૈર્વૃતો યાસ્યસિ ॥

અજ્ઞાનાન્ધમબાન્ધવં કવલિતં રક્ષોભિરક્ષાભિધૈઃ ક્ષિપ્તં મોહમહાન્ધકૂપકુહરે દુર્હૃદ્ભિરાભ્ય્ન્તરૈઃ ।
ક્રન્દન્તં શરણાગતં ગતધૃતિં સર્વાપદામાસ્પદં મા માં મુઞ્ચ મહેશ પેશલદૃશા સત્રાસમાશ્વાસય ॥

અજ્ઞાનાન્નિરયં યાતિ તથાજ્ઞાનેન દુર્ગતિમ્ ।
અજ્ઞાનાત્ ક્લેશમાપ્નોતિ તથાપત્સુ નિમજ્જતિ ॥

અજ્ઞાનામવનીભુજામહરઃ સ્વર્ણાભિષેકોત્સવાજ્ જ્ઞાતુઃ શ્રીયુવરઙ્ગભૂપરસિકશ્લાઘૈવ સંમાનના ।
સારાસારવિવેકશૂન્યરમણીસંભોગસામ્રાજ્યતઃ સારજ્ઞેન્દુમુખીવિલોકકપટશ્ચાતુર્યયૂનાં મુદે ॥

અજ્ઞાનામવિરામલૌકિકવચોભાજામમીષાં પુનર્ મન્ત્રોચ્ચારણ એવ પર્યવસિતં મૌનવ્રતં કર્મસુ ।
ગ્રામાયવ્યયલેખનેન નયતાં કાલાનશેષાનહો પારંપર્યત ઈદૃશામિહ નૃણાં બ્રાહ્મણ્યમન્યાદૃશમ્ ॥

અજ્ઞાનેન પરાઙ્મુખીં પરિભવાદાશ્લિષ્ય માં દુઃખિતાં કિં લબ્ધં શઠ દુર્નયેન નયતા સૌભાગ્યમેતાં દશામ્ ।
પશ્યૈતદ્દયિતાકુચવ્યતિકરોન્મૃષ્ટાઙ્ગરાગારુણં વક્ષસ્તે મલતૈલપઙ્કશબલૈર્વેણીપદૈરઙ્કિતમ્ ॥

અજ્ઞાનેનાપિહિતે વિજ્ઞાને કર્મ કિં કુરુતે ।
વિકલે ચક્ષુષિ તમસા વ્યાદાય મુખં કિમીક્ષેત ॥

અજ્ઞાનેનાવૃતો લોકો માત્સર્યાન્ન પ્રકાશતે ।
લોભાત્ ત્યજતિ મિત્રાણિ સઙ્ગાત્ સ્વર્ગં ન ગચ્છતિ ॥

અજ્ઞાનેનાવૃતો લોકો લોભેન ચ વશીકૃતઃ ।
સઙ્ગન બહુભિર્નષ્ટસ્ તેન સ્વર્ગં ન ગચ્છતિ ॥

અજ્ઞાનૈકહતો બાલ્યે યૌવને ગૃહતત્પરઃ ।
વાર્ધકેઽપત્યચિન્તાર્તઃ કર્મભિર્બધ્યતે પુનઃ ॥

અજ્ઞાનોપહતો બાલ્યે યૌવને મદનાહતઃ ।
શેષે કલત્રચિન્તાર્તઃ કિં કરોતુ કદા જનઃ ॥

અજ્ઞશ્ચાશ્રદ્દધાનશ્ચ સંશયાત્મા વિનશ્યતિ ॥
નાયં લોકોઽસ્તિ ન પરો ન સુખં સંશયાત્મનઃ ॥

અજ્ઞાસ્તરન્તિ પારં વિજ્ઞા વિજ્ઞાય દ્રાઙ્નિમજ્જન્તિ ।
કથય કલાવતિ કેયં તવ નયનતરઙ્ગિણીરીતિઃ ॥

અજ્ઞેભ્યો ગ્રન્થિનઃ શ્રેષ્ઠા ગ્રન્થિભ્યો ધારિણો વરાઃ ।
ધારિભ્યો જ્ઞાનિનઃ શ્રેષ્ઠા જ્ઞાનિભ્યો વ્યવસાયિનઃ ॥

અજ્ઞેષ્વજ્ઞો ગુણિષુ ગુણવાન્ પણ્ડિતે પણ્ડિતોઽસૌ દીને દીનઃ સુખિનિ સુખવાન્ ભોગિનો ભોગિભાવઃ ।
જ્ઞાતા જ્ઞાતુર્યુવતિષુ યુવા વાગ્મિનાં તત્ત્વવેત્તા ધન્યઃ સોઽયં ભવતિ ભુવન યોઽવધૂતેઽવધૂતઃ ॥

અજ્ઞો જન્તુશ્ચ નીચોઽયમ્ આત્મનઃ સુખદુઃખયોઃ ।
ઈશ્વરપ્રેરિતો ગચ્છેત્ સ્વર્ગં વા શ્વભ્રમેવ વા ॥

અજ્ઞો ન વિતરત્યર્થાન્ પુનર્દારિદ્રિયશઙ્કયા ।
પ્રાજ્ઞોઽપિ વિતરત્યર્થાન્ પુનર્દારિદ્રિયશઙ્કયા ॥