મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 0041-0060

અકસ્માદેવ તન્વઙ્ગી જહાસ યદિયં પુનઃ ।
નૂનં પ્રસૂનબાણોઽસ્યાં સ્વારાજ્યમધિતિષ્ઠતિ ॥

અકસ્માદેવ તે ચણ્ડિ સ્ફુરિતાધરપલ્લવમ્ ।
મુખં મુક્તારુચો ધત્તે ઘર્મામ્ભઃકણમઞ્જરીઃ ॥

અકસ્માદેવ યઃ કોપાદ્ અભીક્ષ્ણં બહુ ભાષતે ।
તસ્માદુદ્વિજતે લોકઃ સસ્ફુલિઙ્ગાદિવાનલાત્ ॥

અકસ્માદ્દ્વેષ્ટિ યો ભક્તમ્ આજન્મપરિસેવિતમ્ ।
ન વ્યઞ્જને રુચિર્યસ્ય ત્યાજ્યો નૃપ ઇવાતુરઃ ॥

અકાણ્ડકોપિનો ભર્તુર્ અન્યાસક્તેશ્ચ યોષિતઃ ।
પ્રશાન્તિશ્ચેતસઃ કર્તું બ્રહ્મણાપિ ન શક્યતે ॥

અકાણ્ડધ્ર્તમાનસવ્યવસિતોત્સવૈઃ સારસૈર્ અકાણ્દપટુતાણ્ડવૈરપિ શિખણ્ડિનાં મણ્ડલૈઃ ।
દિશઃ સમવલોકિતાઃ સરસનિર્ભરપ્રોલ્લસદ્- ભવત્પૃથુવરૂથિનીરજનિભૂરજઃશ્યામલાઃ ॥

અકાણ્ડપાતજાતાનામ્ અસ્ત્રાણાં મર્મભેદિનામ્ ।
ગાઢશોકપ્રહારાણામ્ અચિન્તૈવ મહૌષધમ્ ॥

અકાણ્ડે વક્ષોજસ્ખલિતવસનવ્યાપૃતકરં મૃષા જૃમ્ભારમ્ભોન્નમિતભુજબન્ધોન્નતકુચમ્ ।
વૃથા યાતાયાતૈઃ કપટકલિતાન્યોન્યહસિતં હરન્ત્યેતાશ્ચિત્તાન્યહહ જગતાં વારવનિતાઃ ॥

અકામસ્ય ક્રિયા કાચિદ્ દૃશ્યતે નેહ કઋહિચિત્ ।
યદ્યદ્ધિ કુરુતે કિંચિત્ તત્તત્ કામસ્ય ચેષ્ટિતમ્ ॥

અકામાં કામયાનસ્ય શરીરમુપતપ્યતે ।
ઇચ્છન્તીં કામયાનસ્ય પ્રીતિર્ભવતિ શોભના ॥

અકામાન્ કામયતિ યઃ કામયાનાન્ પરિદ્વિષન્ ।
બલવન્તં ચ યો દ્વેષ્ટિ તમાહુર્મૂઢચેતસમ્ ॥

અકારણં રૂપમકારણં કુલં મહત્સુ નીચેષુ ચ કર્મ શોભતે ।
ઇદં હિ રૂપં પરિભુતપૂર્વકં તદેવ ભૂયો બહુમાનમાગતં ॥

અકારણં વ્યાકરણં તન્ત્રીશબ્દોઽપ્યકારણમ્ ।
અકારણં ત્રયો વેદાસ્ તણ્ડુલાસ્તત્ર કારણમ્ ॥

અકારણાવિષ્કૃતકોપદારુણાત્ ખલાદ્ભયં કસ્ય ન નામ જાયતે ।
વિષં મહાહેરિવ યસ્ય દુર્વચઃ સુદુઃસહં સંનિહિતં સદા મુખે ॥

અકારણેન વિપ્રેભ્યો યઃ કુપ્યતિ નરાધિપઃ ।
ક્ર્ષ્ણસર્પં સ ગૃહ્ણાતિ શિરસા બલદઋપિતઃ ॥

અકાર્યકરણાદ્ભીતઃ કાર્યાણાં ચ વિવર્જનાત્ ।
અકાલે મન્ત્રભેદાચ્ચ યેન માદ્યેન્ન તત્ પિબેત્ ॥

અકાર્યપ્રતિષેધશ્ચ કાર્યાણાં ચ પ્રવર્તનમ્ ।
પ્રદાનં ચ પ્રદેયાનામ્ અદેયાનામસંગ્રહઃ ॥

અકાર્યમસકૃત્ કૃત્વા દૃશ્યન્તે હ્યધના નરાઃ ।
ધનયુક્તાસ્ત્વધર્મસ્થા દૃશ્યન્તે ચાપરે જનાઃ ॥

અકાર્યાણ્યપિ પર્યાપ્ય કૃત્વાપિં વૃજિનાર્જનં ।
વિધીયતે હિતં યસ્ય સ દેહઃ કસ્ય સુસ્થિરઃ ॥

અકાર્યે તથ્યો વા ભવતિ વિતથઃ કામમથવા તથાપ્યુચ્ચૈર્ધામ્નાં હરતિ મહિમાનં જનરવઃ ।
તુલોત્તીર્ણસ્યાપિ પ્રકટનિહતાશેષતમસો રવેસ્તાદૃક્તેજો ન હિ ભવતિ કન્યાં ગત ઇતિ ॥