મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 0061-0080

અકાલચર્યા વિષમા ચ ગોષ્ઠી કુમિત્રસેવા ન કદાપિ કાર્યા ।
પશ્યાણ્ડજં પદ્મવને પ્રસુપ્તં ધનુર્વિમુક્તેન શરેણ ભિન્નમ્ ॥

અકાલજલદેન્દોઃ સા હૃદ્યા વદનચન્દ્રિકા ।
નિત્યં કવિચકોરૈર્યા પીયતે ન ચ હીયતે ॥

અકાલજલદશ્લોકૈશ્ ચિત્રમાત્મકૃતૈરિવ ।
જાતઃ કાદમ્બરીરામો નાટકે પ્રવરઃ કવિઃ ॥

અકાલજલદચ્છન્નમ્ આલોક્ય રવિમણ્ડલમ્ ।
ચક્રવાકયુગં રૌતિ રજનીભયશઙ્કયા ॥

અકાલમૃત્યું પરિહૃત્ય જીવિતં દદાતિ યો દેહસુખં ચ દેહિનામ્ ।
નતેન ધાત્રાસ્તિ સમઃ કુતોઽધિકો ન જીવિતાદ્દાનમિહાતિરિચ્યતે ॥

અકાલમૃત્યુર્વિશ્વાસો વિશ્વસન્ હિ વિપદ્યતે ।
યસ્મિન્ કરોતિ વિશ્વાસં સ જીવત્યપરો મૃતઃ ॥

અકાલસહમત્યલ્પં મૂર્ખવ્યસનિનાયકમ્ ।
અગુપ્તં ભીરુયોધં ચ દુર્ગવ્યસનમુચ્યતે ॥

અકાલસૈન્યયુક્તસ્તુ હન્યતે કાલયોધિના ।
કૌશિકેન હતજ્યોતિર્ નિશીથ ઇવ વાયસઃ ॥

અકાલે કૃત્યમારબ્ધં કઋતું નાર્થાય કલ્પતે ।
તદેવ કાલ આરબ્ધં મહતેઽર્થાય કલ્પતે ॥

અકાલે ગર્જિતે દેવે દુર્દિનં વાથવા ભવેત્ ।
પૂર્વકાણ્ડહતં લક્ષ્યમ્ અનધ્યાયં પ્રચક્ષતે ॥

અકિંચનઃ પરિપતન્ સુખમાસ્વાદયિષ્યસિ ।
અકિંચનઃ સુખં શેતે સમુત્તિષ્ઠતિ ચૈવ હિ ॥

અકિંચનત્વં રાજ્યં ચ તુલયા સમતોલયત્ ।
અકિંચનત્વમધિકં રાજ્યાદપિ જિતાત્મનઃ ॥

અકિંચનસ્ય દાન્તસ્ય શાન્તસ્ય સમચેતસઃ ।
મયા સંતુષ્ટમનસઃ સર્વાઃ સુખમયા દિશઃ ॥

અકિંચનસ્ય શુદ્ધસ્ય ઉપપન્નસ્ય સર્વશઃ ।
અવેક્ષમાણસ્ત્રીંલ્લોકાન્ ન તુલ્યમુપલક્ષયે ॥

અકિંચનાશ્ચ દૃશ્યન્તે પુરુષાશ્ચિરજીવિનઃ ।
સમૃદ્ધે ચ કુલે જાતા વિનશ્યન્તિ પતંગવત્ ॥

અકિંચિત્કારિણાં દીનૈર્ આકૃષ્ટગુણકર્મણામ્ ।
અઘાય ગતસત્ત્વાનાં દર્શનસ્પર્શનાદિકમ્ ॥

અકીર્તિં ચાપિ ભૂતાનિ કથયિષ્યન્તિ તેઽવ્યયામ્ ।
સંભાવિતસ્ય ચાકીર્તિર્ મરણાદતિરિચ્યતે ॥

અકીર્તિર્યસ્ય ગીયેત લોકે ભૂતસ્ય કસ્યચિત્ ।
પતત્યેવાધમાંલ્લોકાન્ યાવચ્છબ્દઃ પ્રકીર્ત્યતે ॥

અકીર્તિર્નિન્દ્યતે દેવૈઃ કીર્તિર્લોકેષુ પૂજ્યતે ।
કીર્ત્યર્થં તુ સમારમ્ભઃ સર્વેષાં સુમહાત્મનામ્ ॥

અકીર્તેઃ કારણં યોષિદ્ યોષિદ્વૈરસ્ય કારણમ્ ।
સંસારકારણં યોષિદ્ યોષિતં વર્જયેત્તતઃ ॥