મહાપરિનિર્વાણસૂત્ર · અધ્યાય 50

(અશ્રૌષુઃ પાપીયકા મલ્લાઃ ॥ પરિનિર્વૃતઃ કુશિનગર્યાં બુદ્ધો ભગવાન્ ॥ અદ્ય ગતે સપ્તાહે વર્તતે શરીરે શરીરપૂજા ॥)

(શ્રુત્વા ચ ચતુરઙ્ગં બલકાયં સન્નાહ્ય હસ્તિકાયમ્ અશ્વકાયં રથકાયં પત્તિકાયં યેન કૌશિનાગરા મલ્લાસ્ તેનોપજગ્મુઃ ॥)

(ઉપેત્ય કૌશિનાગરાન્ મલ્લાન્ ઇદમ્ અવોચન્ ॥)

(શૃણ્વન્તુ ભદન્તઃ કૌશિનાગરા મલ્લાઃ સંઘા વા ગણા વા પૂગા વા પરિષદો વા ॥ દીર્ઘરાત્રં સ ભગવાન્ અસ્માકં પ્રિયશ્ ચાભૂ)ન્ મ્(અનાપશ્ ચ ॥) ભવતાં ગ્રામક્ષે(ત્રે પરિનિર્વૃતઃ ॥)

(અર્હામો વયં તસ્ય ભગવતઃ શરીરેષુ શરીરભાગં યેન પાપાયાં ભવતઃ) શરીરસ્ત્(ઊપં) પ્ર્(અતિષ્ઠાપ)યિષ્યામશ્ છત્રધ્વજપતા(કાંશ્ ચારોપયિષ્યામો મહાંશ્ ચ પ્રસ્થાપયિષ્યામો ગન્ધૈર્ માલ્યૈઃ પુષ્પૈર્ ધૂપૈર્ વાદ્યૈઃ) સ્(અત્)કરિ(ષ્)યામો ગુરુકરિષ્યામો માનય્(ઇષ્યા)મ(ઃ) પૂજયિષ્યા(મઃ ॥)

(યત્ ખલુ વાસિષ્ઠા જાનીયાત ॥ અસ્માકમ્ અપિ સ ભગવાન્ પ્રિયશ્ ચાભૂન્ મ)નાપશ્ ચ ॥ અસ્માકં ગ્ર્(આ)મક્ષેત્રે પરિ(નિ)ર્વૃતઃ ॥ નાર્હામો વયં (પ્)ર્(અદાતું ભગવતઃ શરીરેષુ ભાગમ્ ॥)

(સચેદ્ દત્તમ્ એવં સાધુ ॥ યદિ વા ન દાસ્યથ સેનયાપહરિષ્યામઃ ॥)

(ત)થ્(આ ભવતુ) કૌશિનાગ્(અરા મલ્લાઃ પ્રત્યશ્રૌષુઃ ॥)

(અશ્રૌષુશ્ ચ ચલકલ્પકા બુલકા વિષ્ણુદ્વીપીયકા બ્રાહ્મણા રામગ્રામીયકાઃ ક્રૌડ્યા વૈશાલકા લિચ્છવયઃ કાપિલવાસ્તવ્યાઃ શાક્યાઃ ॥)

(અશ્રૌષીચ્ ચ રાજા માગધો ઽજાતશત્રુર્ વૈદેહીપુત્રઃ ॥ પરિનિર્વૃતઃ કુશિનગર્યાં બુદ્ધો ભગવાન્ ॥ પાપીયકા મલ્લાશ્ ચલકલ્પકા બુલકા વિષ્ણુદ્વીપીયકા બ્રાહ્મણા રામગ્ર્)આમીયકાઃ ક્રૌડ્યા વૈ(શાલકા લિચ્છવયઃ કાપિલવાસ્તવ્યાઃ શાક્યાઃ કુશિનગરીમ્ ઉપસંક્રાન્તા યેન શરીરપૂજા શરીરભાગસ્યાહરણાય ॥)

(શ્રુ)ત્વા ચ પુનર્ વર્ષાકારં (બ્રાહ્મણ)મગધમહામ્(આત્)ર્(અમ્ ઇદં અવોચત્ ॥)

(જાનીષે ત્વં વર્ષાકાર ॥ અશ્રૌષમ્ અહં ॥ પરિનિર્વૃતઃ કુશિનગર્યાં બુદ્ધો ભગવાન્ ॥ પાપીયકા મલ્લાશ્ ચલકલ્પકા બુલકા વિષ્ણુદ્વીપીયકા બ્રાહ્મણા રામગ્રામીયકાઃ ક્રૌડ્યા વૈશાલકા લિચ્છવયઃ કાપિલવાસ્તવ્યાઃ શાક્યાશ્ ચતુરઙ્ગં બલકાયં સન્નાહ્ય કુશિનગરીમ્ ઉપસંક્રાન્તા યેન શરીરપૂજા શરીરભાગસ્યાહરણાય ॥ તસ્માદ્ વયમ્ અપિ ચતુરઙ્ગં બલકાયં સન્નાહ્ય ભગવતઃ શરીરભાગમ્ આહરિષ્યામઃ ॥)

(સન્નાહયામિ દેવેતિ વર્ષાકારઃ પ્રતિશ્રુત્ય ચતુરઙ્ગં બલકાયં સન્નાહયતિ ॥)

(રાજાજાતશત્રુર્ હસ્ત્યારૂઢો ભગવતો ગુણમ્ અનુસ્મરન્ મૂર્છિતઃ ॥ હસ્તિનો ઽવરોપ્યાશ્વમ્ આરોપ્ય તત્રાપિ મૂર્છિતઃ ॥ સ ઇદમ્ અવોચત્ ॥)

(અહં ગન્તુમ્ અસમર્થઃ ॥ ગચ્છ ત્વં વર્ષાકાર ચતુરઙ્ગં બલકાયં સન્નાહ્ય) યેન કૌશિનાગરા (મલ્લા)સ્ તેનોપસંક્રમ્(અ ॥) ઉ(પેત્યાસ્માકં વચનેન કૌશિનાગરાન્ મલ્લાન્ અલ્પાબાધતાં ચ પૃચ્છાલ્પાતઙ્કતાં ચ લઘૂત્થાનતાં ચ) યાત્રાઞ્ ચ બલં ચ સુખ્(અ)ં (ચાનવ)દ્યતાં ચ સ્પર્શ(વિહારતાં ચ ॥ એવં ચ વદ ॥)

(દીર્ઘરાત્રં સ ભગવાન્ અસ્માકં પ્રિયશ્ ચાભૂન્ મનાપશ્ ચ ॥ ભવતાં ગ્રામક્ષેત્રે પરિનિર્વૃતઃ ॥ અર્)હામો વયં તસ્ય ભગવતઃ શરીરેષુ શરીરભાગં યે(ન રાજગૃહે ભગવતઃ શરીરસ્તૂપં પ્રતિષ્ઠાપયિષ્યામશ્ છત્રધ્વજપતાકાંશ્ ચારોપયિષ્યામો મહાંશ્ ચ પ્રસ્થાપયિ)ષ્યામો ગન્ધૈર્ માલ્યૈઃ પુષ્પૈર્ (ધૂપ્)ઐર્ (વ્)આ(દ્ય્)ઐ(ઃ સત્કરિષ્યામો ગુરુકરિષ્યામો માનયિષ્યામઃ પૂજયિષ્યામઃ ॥)

(એવં દેવેતિ વર્ષાકારો બ્રાહ્મણમગધમહામાત્રો રાજ્ઞો માગધસ્યા)જ્(આ)તશત્રોર્ વૈદ્(એ)હ્(ઈપુત્રસ્ય પ્રતિશ્રુત્ય ચતુરઙ્ગં બલકાયં સન્નાહ્ય હસ્તિકાયમ્ અશ્વકાયં રથકાયં પ)ત્ત્(ઇ)કાયં યેન કૌશિન્(આ)ગરા મલ્લાસ્ તેનોપજાગમ ॥

ઉ(પે)ત્ય કૌશિનાગરાન્ મ્(અલ્લાન્ ઇદમ્ અવોચત્ ॥)

(શૃણ્વન્તુ ભદન્તઃ કૌશિનાગરા મલ્લાઃ સંઘા વા ગણા વા પૂગા વા પરિષદો વા ॥ રાજા માગધો ઽજાતશત્રુર્ વૈદેહીપુ)ત્રો ભવ્(અ)તાં અ(લ્પાબાધતાં ચ પૃચ્છત્ય્ અલ્પાતઙ્કતાં ચ લઘૂત્થાનતાં ચ યાત્રાઞ્ ચ બલં ચ સુખં ચાનવદ્યતાં ચ સ્પર્શવિહારતાં ચ ॥ એવં ચ વદતિ ॥)

દીર્ઘરાત્રં સ ભગવા(ન્ અસ્માકં) પ્રિયશ્ ચાભ્(ઊન્ મનાપશ્ ચ ॥ ભવતાં ગ્રામક્ષેત્રે પરિનિર્વૃતઃ ॥ અર્હામો વયં તસ્ય ભગવતઃ શરીરેષુ શરીરભાગં યેન રાજગૃહે ભ)ગવતઃ શરીરસ્તૂપં પ્રતિષ્ઠા(પયિષ્)ય્(આ)મ(શ્ છ)ત્રધ્વજપતા(કાંશ્ ચારોપયિષ્યામો મહાંશ્ ચ પ્રસ્થાપયિષ્યામો ગન્ધૈર્ માલ્યૈઃ પુષ્પૈર્ ધૂપૈર્ વાદ્યૈઃ સત્કરિષ્યામો ગુરુકરિષ્યામો માનયિષ્યામઃ પૂજયિષ્યા)મઃ ॥

યત્ ખલુ ભવા(ન્ વર્ષાકારો જાનીયાત્ ॥ અસ્માકમ્ અપિ સ ભગવાન્ પ્રિયશ્ ચાભૂન્ મનાપશ્ ચ ॥) અસ્માકં (ગ્રામક્ષેત્રે પરિનિર્વૃતઃ ॥ નાર્હામો વયં પ્રદાતું ભગવતઃ શરીરેષુ શરીરભાગમ્ ॥)

(અથ વર્ષાકારો બ્રાહ્મણમગધમહામાત્રઃ કૌશિનાગરાન્ મલ્લાન્ ઇદમ્ અવોચત્ ॥)

(સચેદ્ દત્તમ્ એવં સાધુ ॥ ય)દિ વા ન (દ્)આસ્ય(થ સેનયાપહરિષ્યામઃ ॥)

(તથા ભવતુ કૌશિનાગરા મલ્લાઃ પ્રતિશ્રુત્ય રાજ્ઞાં સંઘં ગણં પરિષદમ્ અવલોક્ય મલ્લિકા મલ્લકુમારાંશ્ ચ ધનુર્વિદ્યામ્ ઉપદિશન્તિ ॥)

(યાવત્ પાપીયકા મલ્લાશ્ ચલકલ્પકા બુલકા વિષ્ણુદ્વીપીયકા બ્રાહ્મણા રામગ્રામીયકાઃ ક્રૌડ્યા વૈશાલકા લિચ્છવયઃ કાપિલવાસ્તવ્યાઃ શાક્યા વર્ષાકારશ્ ચ મગધમહામાત્રશ્ ચતુરઙ્ગં બલકાયં સન્નાહ્ય હસ્તિકાયમ્ અશ્વકાયં રથકાયં પત્તિકાયં કૌશિનાગરાણાં મલ્લાનાં પુરસ્તાત્ સંગ્રામાય વ્યૂઢાસ્)

(તાવત્ કૌશિનાગરા મલ્લા મલ્લ્લિકા મલ્લકુમારાશ્ ચ ચતુરઙ્ગં બલકાયં સન્નાહ્ય હસ્તિકાયમ્ અશ્વકાયં રથકાયં પત્તિકાયં બહિર્ નગર્યાઃ શત્રોઃ સપ્તકબલકાયસ્ય પુરસ્તાત્ સંગ્રામાયાપિ વ્યૂઢાઃ ॥)