મહાભારત · અધ્યાય 9.48

અત્યદ્ભુતમિદં બ્રહ્મઞ્શ્રુતવાનસ્મિ તત્ત્વતઃ ।
અભિષેકં કુમારસ્ય વિસ્તરેણ યથાવિધિ ॥

યચ્છ્રુત્વા પૂતમાત્માનં વિજાનામિ તપોધન ।
પ્રહૃષ્ટાનિ ચ રોમાણિ પ્રસન્નં ચ મનો મમ ॥

અભિષેકં કુમારસ્ય દૈત્યાનાં ચ વધં તથા ।
શ્રુત્વા મે પરમા પ્રીતિર્ભૂયઃ કૌતૂહલં હિ મે ॥

અપામ્પતિઃ કથં હ્યસ્મિન્નભિષિક્તઃ પુરા સુરૈઃ ।
તન્મે બ્રૂહિ મહાપ્રજ્ઞ કુશલો હ્યસિ સત્તમ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

શૃણુ રાજન્નિદં ચિત્રં પૂર્વકાલે યથાઽભવત્ ॥

આદૌ કૃતયુગે રાજન્વર્તમાને યથાવિધિ ।
વરુણં દેવતાઃ સર્વાઃ સમેત્યેદમથાબ્રુવન્ ॥

યથાઽસ્માન્સુરરાટ્ શક્રો ભયેભ્યઃ પાતિ સર્વદા ।
તથા ત્વમપિ સર્વાસાં સરિતાં વૈ પતિર્ભવ ॥

વાસશ્ચ તે સદા દેવ સાગરે મકરાલયે ।
સમુદ્રોઽયં તવ વશે ભવિષ્યતિ નદીપતિઃ ॥

સોમેન સાર્ધં ચ તવ હાનિવૃદ્વી ભવિષ્યતઃ ।
એવમસ્ત્વિતિ તાન્દેવાન્વરુણો વાક્યમબ્રવીત્ ॥

સમાગમ્ય તતઃ સર્વે વરુણં સાગરાલયમ્ ।
અપામ્પતિં પ્રચક્રુર્હિ વિધિદૃષ્ટેન કર્મણા ॥

અભિષિચ્ય તતો દેવા વરુણં યાદસામ્પતિમ્ ।
જગ્મુઃ સ્વાન્યેવ સ્થાનાનિ પૂજયિત્વા જલેશ્વરમ્ ॥

અભિષિક્તસ્તતો દેવૈર્વરુણોઽપિ મહાયશાઃ । સરિતઃ સાગરાંશ્ચૈવ નદાંશ્ચાપિ સરાંસિ ચ ।
પાલયામાસ વિધિના યથા દેવાઞ્શતક્રતુઃ ॥

તતસ્ત્રત્રાપ્યુપસ્પૃશ્ય દત્ત્વા ચ વિવિધં વસુ । અગ્નિતીર્થં મહાપ્રાજ્ઞો જગામાથ પ્રલમ્બહા ।
નષ્ટો ન દૃશ્યતે યત્ર શમીગર્ભે દુતાશનઃ ॥

લોકાલોકવિનાશે ચ પ્રાદુર્ભૂતે તદાઽનઘ ।
ઉપતસ્થુઃ સુરા યત્ર સર્વલોકપિતામહમ્ ॥

અગ્નિઃ પ્રનષ્ટો ભગવાન્કારણં ચ ન વિદ્મહે ।
સર્વભૂતક્ષયો રાજન્સમ્પાદય વિભોઽનલમ્ ॥
જનમેજય ઉવાચ ।

કિમર્થં ભગવાનગ્નિઃ પ્રનષ્ટો લોકભાવનાઃ ।
વિજ્ઞાતશ્ચ કથં દેવૈસ્તન્મમાચક્ષ્વ તત્ત્વતઃ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

ભૃગોઃ શાપાદ્ભૃશં ભીતો જાતવેદાઃ પ્રતાપવાન્ ।
શમીગર્ભમથાસાદ્ય નનાશ ભગવાંસ્તતઃ ॥

પ્રનષ્ટે તુ તદા વહ્નૌ દેવાઃ સર્વે સવાસવાઃ ।
અન્વૈષન્ત તદા નષ્ટં જ્વલનં ભૃશદુઃખિતાઃ ॥

તતોઽગ્નિતીર્થમાસાદ્ય શમીગર્ભસ્થમેવ હિ ।
દદૃશુર્જ્વલનં તત્ર વસમાનં યથાવિધિ ॥

દેવાઃ સર્વે નરવ્યાઘ્ર બૃહસ્પતિપુરોગમાઃ ।
જ્વલનં તં સમાસાદ્ય પ્રીતાઽભૂવન્સવાસવાઃ ॥

પુનર્યથાગતં જગ્મુઃ સર્વભક્ષશ્ચ સોઽભવત્ ।
ભૃગોઃ શાપાન્મહાભાગ યદુક્તં બ્રહ્મવાદિના ॥

તત્રાપ્યાપ્લુત્ય મતિમાન્બ્રહ્મશાપાન્મુમોચ હ ॥

તત્રાપ્લુત્ય તતો બ્રહ્મા સહ દેવૈઃ પ્રભુઃ પુરા ।
સસર્જ ચાન્નાનિ તથા દેવતાનાં યથાવિધિ ॥

તત્ર સ્નાત્વા ચ દત્ત્વા ચ વસૂનિ વિવિધાનિ ચ ।
કૌબેરં પ્રયયૌ તીર્થં યત્ર તપ્ત્વા મહત્તપઃ ॥

ધનાધિપત્યં સમ્પ્રાપ્તો રાજન્નૈલબિલઃ પ્રભુઃ ॥

તત્રસ્થમેવ તં રાજન્ધનાનિ નિધયસ્તથા ।
ઉપતદ્ધતુર્નરશ્રેષ્ઠ તત્તીર્થં લાઙ્ગલી બલઃ ॥

ગત્વા સ્નાત્વા ચ વિધિવદ્બ્રાહ્મણેભ્યો ધનં દદૌ ।
દદૃશે તત્ર તત્સ્થાનં કૌબેરે કાનનોત્તમે ॥

પુરા યત્ર તપસ્તપ્તં વિપુલં સુમહાત્મના ।
યક્ષરાજ્ઞા કુબેરેણ વરા લબ્ધાશ્ચ પુષ્કલાઃ ॥

ધનાધિપત્યં સખ્યં ચ રુદ્રેણામિતતેજસા ।
સુરત્વં લોકપાલત્વં પુત્રં ચ નલકૂબરમ્ ॥

યત્ર લેભે મહાબાહો ધનાધિપતિરઞ્જસા ।
અભિષિક્તશ્ચ તત્રૈવ સમાગમ્ય મરુદ્ગણૈઃ ॥

વાહનં ચાસ્ય તદ્દત્તં હંસયુક્તં મનોજવમ્ ।
વિમાનં પુષ્પકં દિવ્યં નૈરૃતૈશ્વર્યમેવ ચ ॥

તત્રાપ્લુત્ય બલો રાજન્દત્ત્વા દાયાંશ્ચ પુષ્કલાન્ ।
જગામ ત્વરિતો રામસ્તીર્થં સ્વેતાનુલેપનઃ ॥

નિષેવિતં સર્વસત્વૈર્નામ્ના બદરપાચનમ્ ।
નાનર્તુકવનોપેતં સદા પુષ્પફલં શુભમ્ ॥