મહાભારત · અધ્યાય 9.20

તસ્મિંસ્તુ નિહતે શૂરે સાલ્વે સમિતિશોભને ।
તવાભજ્યદ્બલં વેગાદ્વાતેનેવ મહાદ્રુમઃ ॥

તત્પ્રભગ્નં બલં દૃષ્ટ્વા કૃતવર્મા મહારથઃ ।
દધાર સમરે શૂરઃ શત્રુસૈન્યં મહાબલઃ ॥

સન્નિવૃત્તાસ્તુ તે શૂરા દૃષ્ટ્વા સાત્વતમાહવે ।
શૈલોપમં સ્થિરં રાજન્કીર્યમાણં શરૈર્યુધિ ॥

તતઃ પ્રવવૃતે યુદ્ધં કુરૂણાં પાણ્ડવૈઃ સહ ।
નિવૃત્તાનાં મહારાજ મૃત્યું કૃત્વા નિવર્તનમ્ ॥

તત્રાશ્ચર્યમભૂદ્યુદ્વં સાત્વતસ્ય પરૈઃ સહ ।
યદેકો વારયામાસ પાણ્ડુસેનાં દુરાસદામ્ ॥

તેષામન્યોન્યસુહૃદાં કૃતે કર્મણિ દુષ્કરે ।
સિંહનાદઃ પ્રહૃષ્ટાનાં દિવિસ્પૃક્સુમહાનભૂત્ ॥

તેન શબ્દેન વિત્રસ્તાન્પાઞ્ચાલાન્ભરતર્ષભ ।
શિનેર્નપ્તા મહાબાહુરન્વપદ્યત સાત્યકિઃ ॥

સ સમાસાદ્ય રાજાનં ક્ષેમધૂર્તિં મહાબલમ્ ।
સપ્તભિર્નિશિતૈર્બાણૈરનયદ્યમસાદનમ્ ॥

તમાયાન્તં મહાબાહું પ્રવપન્તં શિતાઞ્શરાન્ ।
જવેનાભ્યપતદ્વીમાન્હાર્દિક્યઃ શિનિપુઙ્ગવમ્ ॥

તૌ સિંહાવિવ નર્દન્તૌ ધન્વિનૌ રથિનાં વરૌ ।
અન્યોન્યમભિધાવન્તૌ શસ્ત્રપ્રવરધારિણૌ ॥

પાણ્ડવાઃ સહપાઞ્ચાલા યોધાશ્ચાન્યે નૃપોત્તમાઃ ।
પ્રેક્ષકાઃ સમપદ્યન્ત તયોઃ પુરુષસિંહયોઃ ॥

નારાચૈર્વત્સદન્તૈશ્ચ વૃષ્ણ્યન્ધકમહારથૌ ।
અભિજઘ્નતુરન્યોન્યં પ્રહૃષ્ટાવિવ કુઞ્ચરૌ ॥

ચરન્તૌ વિવિધાન્માર્ગાન્હાર્દિક્યશિનિપુઙ્ગવૌ ।
મુહુરન્તર્દધાતે તૌ બાણવૃષ્ટ્યા પરસ્પરમ્ ॥

ચાપવેગબલોદ્વૂતાન્માર્ગણાન્વૃષ્ણિસિંહયોઃ ।
આકાશે સમપશ્યામ પતઙ્ગાનિવ શીઘ્રગાન્ ॥

તમેકં સત્યકર્માણમાસાદ્ય હૃદિકાત્મજઃ ।
અવિધ્યન્નિશિતૈર્બાણૈશ્ચતુર્ભિશ્ચતુરો હયાન્ ॥

સ દીર્ઘબાહુઃ સઙ્ક્રુદ્ધસ્તોત્રાર્દિત ઇવ દ્વિપઃ ।
અષ્ટભિઃ કૃતવર્માણમવિધ્યત્પરમેષુભિઃ ॥

તતઃ પૂર્ણાયતોત્સૃષ્ટૈઃ કૃતવર્મા શિલાશિતૈઃ ।
સાત્યકિં ત્રિભિરાહત્ય ધનુરેકેન ચિચ્છિદે ॥

નિકૃત્તં તદ્ધનુઃશ્રેષ્ઠમપાસ્ય શિનિપુઙ્ગવઃ ।
અન્યદાદત્ત વેગેન શૈનેયઃ સશરં ધનુઃ ॥

તદાદાય ધનુઃશ્રેષ્ઠં વરિષ્ઠઃ સર્વધન્વિનામ્ ।
આરોપ્ય ચ ધનુઃ શીઘ્રં મહાવીર્યો મહાબલઃ ॥

અમૃષ્યમાણો ધનુષશ્છેદનં કૃતવર્મણા ।
કુપિતોઽતિરથઃ શીઘ્રં કૃતવર્માણમભ્યયાત્ ॥

તતઃ સુનિશિતૈર્બાણૈર્દશભિઃ શિનિપુઙ્ગવઃ ।
જઘાન સૂતં ચાશ્વાંશ્ચ ધ્વજં ચ કૃતવર્મણઃ ॥

તતો રાજન્મહેષ્વાસઃ કૃતવર્મા મહારથઃ ।
હતાશ્વસૂતં સમ્પ્રેક્ષ્ય રથં હેમપરિષ્કૃતમ્ ॥

રોષેણ મહતાઽવિષ્ટઃ શૂલમુદ્યમ્ય મારિષ ।
ચિક્ષેપ ભુજવેગેન જિઘાંસુઃ શિનિ પુઙ્ગવમ્ ॥

તચ્છૂલં સાત્વતો હ્યાજૌ નિર્ભિદ્ય નિશિતૈઃ શરૈઃ । ચૂર્ણિતં પાતયામાસ મોહયન્નિવ માધવમ્ ।
તતોઽપરેણ ભલ્લેન હૃદ્યેનં સમતાડયત્ ॥

સુયુદ્વે યુયુધાનેન હતાશ્વો હતસારથિઃ ।
કૃતવર્મા કૃતાસ્ત્રેણ ધરમીમન્વપદ્યત ॥

તસ્મિન્સાત્યકિના વીરે દ્વૈરથે વિરથીકૃતે ।
સમપદ્યત સર્વેષાં સૈન્યાનાં સુમહદ્ભયમ્ ॥

પુત્રાણાં તવ ચાત્યર્થં વિષાદઃ સમજાયત ।
હતસૂતે હતાશ્વે તુ વિરથે કૃતવર્મણિ ॥

હતાશ્વં ચ સમાલક્ષ્ય હતસૂતમરિન્દમ ।
અભ્યધાવત્કૃપો રાજઞ્જિઘાંસુઃ શિનિપુઙ્ગવમ્ ॥

તમારોપ્ય રથોપસ્થે મિષતાં સર્વધન્વિનામ્ ।
અપોવાહ મહાબાહું તૂર્ણમાયોધનાદપિ ॥

શૈનેયેઽધિષ્ઠિતે રાજન્વિરથે કૃતવર્મણિ ।
દુર્યોધનબલં સર્વં પુનરાસીત્પરાઙ્મુખમ્ ॥

તત્પરે નાન્વબુધ્યન્ત સૈન્યેન રજસા વૃતાઃ ।
તાવકાઃ પ્રદ્રુતા રાજન્દુર્યોધનમૃતે નૃપમ્ ॥

દુર્યોધનસ્તુ સમ્પ્રેક્ષ્ય ભગ્નં સ્વબલમન્તિકાત્ ।
જવેનાભ્યપતત્તૂર્ણં સર્વાંશ્ચૈકો ન્યવારયત્ ॥

પાણ્ડૂંશ્ચ સર્વાન્સઙ્ક્રુદ્ધો ધૃષ્ટદ્યુમ્નં ચ પાર્ષતમ્ ।
શિખણ્ડિનં દ્રૌપદેયાન્પાઞ્ચાલાનાં ચ યે ગણાઃ ॥

કેકયાન્સોમકાંશ્ચૈવ સૃઞ્જયાંશ્ચૈવ મારિષ ।
અસમ્ભ્રમં દુરાધર્ષઃ શિતૈર્બાણૈરવાકિરત્ ॥

અતિષ્ઠદાહવે યત્તઃ પુત્રસ્તવ મહાબલઃ । યથા યજ્ઞે મહાનગ્નિર્મન્ત્રપૂતઃ પ્રકાશતે ।
તથા દુર્યોધનો રાજા સઙ્ગ્રામે સર્વતોઽભવત્ ॥

તં પરે નાભ્યવર્તન્ત મર્ત્યા મૃત્યુમિવાહવે ।
અથાન્યં રથમાસ્થાય હાર્દિક્યઃ સમપદ્યત ॥