મહાભારત · અધ્યાય 9.13

અર્જુનો દ્રૌણિના વિદ્ધો યુદ્ધે બહુભિરાયસૈઃ ।
તસ્ય ચાનુચરૈઃ શૂરૈસ્ત્રિગર્તાનાં મહારથૈઃ ॥

દ્રૌણિં વિવ્યાધ સમરે ત્રિભિરેવ શિલીમુખૈઃ । તથેતરાન્મહેષ્વાસાન્દ્વાભ્યાં દ્વાભ્યાં ધનઞ્જયઃ ।
ભૂયશ્ચૈવ મહારાજ શરવર્ષૈરવાકિરત્ ॥

શરકણ્ટકિતાસ્તે તુ તાવકા ભરતર્ષભ ।
ન જહુઃ પાર્થમાસાદ્ય તાડ્યમાનાઃ શિતૈઃ શરૈઃ ॥

અર્જુનં રથવંશેન દ્રોણપુત્રપુરોગમાઃ ।
પરિવાર્ય મુદા યુક્તા યોધયન્તશ્ચકાશિરે ॥

તૈસ્તુ ક્ષિપ્તાઃ શરા રાજન્કાર્તસ્વરવિભૂષિતાઃ ।
અર્જુનસ્ય રથોપસ્થં પૂરયામાસુરઞ્જસા ॥

તથા કૃષ્ણૌ મહેષ્વાસૌ વૃષભૌ સર્વધન્વિનામ્ ।
વિવ્યધુશ્ચ શરૈર્ઘોરૈઃ પ્રહૃષ્ટા યુદ્ધદુર્મદાઃ ॥

કૂબરં રથચક્રાણિ ઈષા યોક્ત્રાણિ વા વિભો ।
યુગં ચૈવાનુકર્ષં ચ શરભૂતમભૂત્તદા ॥

નૈતાદૃશં દૃષ્ટપૂર્વં રાજન્નેવ ચ નઃ શ્રુતમ્ ।
યાદૃશં તત્ર પાર્થસ્ય તાવકાઃ સમ્પ્રચક્રિરે ॥

સ રથઃ સર્વતો ભાતિ ચિત્રપુઙ્ખૈઃ શિતૈઃ શરૈઃ ।
ઉલ્કાશતૈઃ સમ્પ્રદીપ્તં વિમાનમિવ ભૂતલે ॥

તતોઽર્જુનો મહારાજ શરૈઃ સન્નતપર્વભિઃ ।
અવાકિરત્તાં પૃતનાં મેઘો ધૃષ્ટ્યેવ પર્વતમ્ ॥

તે વધ્યમાનાઃ સમરે પાર્થનામાઙ્કિતૈઃ શરૈઃ ।
પાર્થભૂતમમન્યન્ત પ્રેક્ષમાણાસ્તથાવિધમ્ ॥

કોપોદ્ધૂતશરજ્વાલો ધનુઃશબ્દાનિલો મહાન્ ।
સૈન્યેન્ધનં દદાહાશુ તાવકં પાર્થપાવકઃ ॥

ચક્રાણાં પતતાં ચાપિ યુગાનાં ચ ધરાતલે ।
તૂણીરાણાં પતાકાનાં ધ્વજાનાં ચ રથૈઃ સહ ॥

ઈષાણામનુકર્ષાણાં ત્રિવેણૂનાં ચ ભારત ।
અક્ષાણામથ યોક્ત્રાણાં પ્રતોદાનાં ચ રાશયઃ ॥

શિરસાં પતતાં ચાપિ કુણ્ડલોષ્ણીષધારિણામ્ ।
ભુજાનાં ચ મહાભાગ સ્કન્ધાનાં ચ સમન્તતઃ ॥

છત્રાણાં વ્યજનૈઃ સાર્ધં મકુટાનાં ચ રાશયઃ ।
સમદૃશ્યન્ત પાર્થસ્ય રથમાર્ગેષુ ભારત ॥

અગમ્યરૂપા પૃથિવી માંસશોણિતકર્દમા । ભીરૂણાં ત્રાસજનની શૂરાણાં હર્ષવર્ધિની ।
બભૂવ ભરતશ્રેષ્ઠ રુદ્રસ્યાક્રીડનં યથા ॥

હત્વા તુ સમરે પાર્થઃ સહસ્રે દ્વે પરન્તપઃ ।
રથાનાં સવરૂથાનં વિધૂમોઽગ્નિરિવ જ્વલન્ ॥

યથા હિ ભગવાનગ્નિર્જગદ્દગ્ધ્વા ચરાચરમ્ ।
વિધૂમો દૃશ્યતે રાજંસ્તથા પાર્થો ધṉઅઞ્જયઃ ॥

દ્રૌણિસ્તુ સમરે દૃષ્ટ્વા પાણ્ડવસ્ય પરાક્રમમ્ ।
રથેનાતિપતાકેન પાણ્ડવં પ્રત્યવારયત્ ॥

તાવુભૌ પુરુષવ્યાઘ્રૌ શ્વેતાશ્વૌ ધન્વિનાં વરૌ ।
સમીયતુસ્તદાઽન્યોન્યં પરસ્પરવધૈષિણૌ ॥

તયોરાસીન્મહારાજ બાણવર્ષં સુદારુણમ્ ।
જીમૂતયોર્યથા વૃષ્ટિસ્તપાન્તે ભરતર્ષભ ॥

અન્યોન્યસ્પર્ધિનૌ તૌ તુ શરૈઃ સન્નતપર્વભિઃ ।
તતક્ષતુસ્તદાઽન્યોન્યં શૃઙ્ગાભ્યાં વૃષભાવિવ ॥

તયોર્યુદ્ધં મહારાજ ચિરં સમમિવાભવત્ ।
શસ્ત્રાણાં સઙ્ગમશ્ચૈવ ઘોરસ્તત્રાભવત્પુનઃ ॥

તતોઽર્જુનં દ્વાદશભી રુક્મપુઙ્ખૈઃ સુતેજનૈઃ ।
વાસુદેવં ચ દશભિર્દ્રૌણિર્વિવ્યાધ ભારત ॥

તતઃ પ્રહસ્ય બીભત્સુર્વ્યાક્ષિપદ્ગાણ્ડિવં ધનુઃ ।
માનયિત્વા મુહૂર્તં તુ ગુરુપુત્રં મહાહવે ॥

વ્યશ્વસૂતરથં ચક્રે સવ્યસાચી પરન્તપઃ ।
મૃદુપૂર્વં તતશ્ચૈનં પુનઃપુનરતાડયત્ ॥

હતાશ્વે તુ રથે તિષ્ઠન્દ્રોણપુત્રસ્ત્વયસ્મયમ્ ।
મુસલં પાણ્ડુપુત્રાય ચિક્ષેપ પરિઘોપમમ્ ॥

તમાપતન્તં સહસા હેમપટ્ટવિભૂષિતમ્ ।
ચિચ્છેદ સપ્તધા વીરઃ પાર્થઃ શત્રુનિબર્હણઃ ॥

સ ચ્છિન્નં મુસલં દૃષ્ટ્વા દ્રૌણિઃ પરમકોપનઃ । આદદે પરિઘં ઘોરં નગેન્દ્રશિખરોપમમ્ ।
ચિક્ષેપ ચૈવ પાર્થાય દ્રૌણિર્યુદ્ધવિશારદઃ ॥

તમન્તકમિવ ક્રુદ્દં પરિઘં પ્રેક્ષ્ય પાણ્ડવઃ ।
અર્જુનસ્ત્વરિતો જઘ્ને પઞ્ચભિઃ સાયકોત્તમૈઃ ॥

સ ચ્છિન્નઃ પતિતો ભૂમૌ પાર્થબાણૈર્મહાહવે ।
દારયન્પૃથિવીન્દ્રાણાં મનઃ સબ્દેન ભારત ॥

તતોઽપરૈસ્ત્રિભિર્ભલ્લૈર્દ્રૌણિં વિવ્યાધ પાણ઼્ડવઃ ॥

સોઽતિવિદ્ધો બલવતા પાર્થેન સુમહાત્મના ।
નાકમ્પત તદા દ્રૌણિઃ પૌરુષેષુ વ્યવસ્થિતઃ ॥

સુરથં ચ તતો રાજન્ભારદ્વાજો મહારથમ્ ।
અવાકિરચ્છરવ્રાતૈઃ સર્વક્ષત્રસ્ય પશ્યતઃ ॥

તતસ્તુ સુરથોઽપ્યાજૌ પાઞ્ચાલાનાં મહારથઃ ।
રથેન મેઘઘોષેણ દ્રૌણિમેવાભ્યધાવત ॥

વિકર્ષન્વૈ ધનુઃશ્રેષ્ઠં સર્વભારસહં દૃઢમ્ ।
જ્વલનાશીવિષનિભૈઃ શરૈશ્ચૈનમવાકિરત્ ॥

સુરથં તં તતઃ ક્રુદ્ધમાપતન્તં મહારથમ્ ।
ચુકોપ સમરે દ્રૌણિર્દણ્ડાહત ઇવોરગઃ ॥

ત્રિશિખાં ભ્રુકુટીં કૃત્વા સૃક્વિણી પરિસંલિહન્ । ઉદ્વીક્ષ્ય સુરથં રોષાદ્ધનુર્જ્યામવમૃજ્ય ચ ।
મુમોચ તીક્ષ્ણં નારાચં યમદણ્ડોપમદ્યુતિમ્ ॥

સ તસ્ય હૃદયં ભિત્ત્વા પ્રવિવેશાતિવેગિતઃ ।
શક્તાશનિરિવોત્સૃષ્ટો વિદાર્ય ધરણીતલમ્ ॥

તતઃ સ પતિતો ભૂમૌ નારાચેન સમાહતઃ ।
વજ્રેણ ચ યથા શૃઙ્ગં પર્વતસ્યેવ દીર્યતઃ ॥

તસ્મિન્વિનિહતે વીરે દ્રોણપુત્રઃ પ્રતાપવાન્ ।
આરુરોહ રથં તૂર્ણં તમેવ રથિનાં વરઃ ॥

તતઃ સજ્જો મહારાજ દ્રૌણિરાહવદુર્મદઃ ।
અર્જુનં યોધયામાસ સંશપ્તકવૃતો રણે ॥

તત્ર યુદ્ધં મહચ્ચાસીદર્જુનસ્ય પરૈઃ સહ ।
મધ્યન્દિનગતે સૂર્યે યમરાષ્ટ્રવિવર્ધનમ્ ॥

તત્રાશ્ચર્યમપશ્યામ દૃષ્ટ્વા તેષાં પરાક્રમમ્ ।
યદેકો યુગપદ્વીરાન્સમયોધયદર્જુનઃ ॥

વિમર્દઃ સુમહાનાસીદર્જુનસ્ય પરૈઃ સહ ।
શતક્રતોર્યથાપૂર્વં મહત્યા દૈત્યસેનયા ॥