મહાભારત · અધ્યાય 8.38

ઇતિ શલ્ય વિજાનીહિ હન્ત ભૂયો બ્રવીમિ તે ।
ઉન્યમાનં મયા સમ્યક્ત્વમેકાગ્રમનાઃ શૃણુ ॥

બ્રાહ્મણઃ કિલ નો ગેહમધ્યગચ્છત્પુરાઽતિથિઃ ।
આચારં તત્ર સમ્પ્રેક્ષ્ય પ્રીતો વચનમબ્રવીત્ ॥

મયા હિમવતઃ શૃઙ્ગમેકેનાધ્યુષિતં ચિરમ્ ।
દૃષ્ટાશ્ચ બહવો દેશા નાનાધર્મસમાવૃતાઃ ॥

ન ચ કેન ચ ધર્મેણ વિરુધ્યન્તે પ્રજા ઇમાઃ ।
સર્વાશ્ચાપ્યાચરન્ધર્મં યદુક્તં વેદપારગૈઃ ॥

અટતા તુ મયા દેશાન્નાનાધર્મસમાકુલાન્ ।
આગચ્છતા મહારાજ બાહ્લીકેષુ નિશામિતમ્ ॥

તત્ર વૈ બ્રાહ્મણો ભૂત્વા પુનર્ભવતિ ક્ષત્રિયઃ ।
વૈશ્યઃ શૂદ્રશ્ચ બાહ્લીકસ્તતો ભવતિ નાપિતઃ ॥

નાપિતશ્ચ તતો ભૂત્વા પુનર્ભવતિ બ્રાહ્મણઃ ।
દ્વિજો ભૂત્વા ચ તત્રૈવ પુનર્દાસોઽભિજાયતે ॥

ભવન્ત્યેકકુલે વિપ્રાઃ શિષ્ટા યે કામચારિણઃ ।
ગાન્ધારા મદ્રકાશ્ચૈવ બાહ્લીકાશ્ચાપ્યતેજસઃ ॥

એતન્મયા શ્રુતં તત્ર ધર્મસઙ્કરકારકમ્ ।
કૃત્સ્નામટિત્વા પૃથિવીં બાહ્લીકેષુ વિપર્યયઃ ॥

ઇતિ શલ્ય વિજાનીહિ હન્ત ભૂયો બ્રવીમિ તે ।
યદપ્યન્યોઽબ્રવીદ્વાક્યં બાહ્લીકાનાં વિકુત્સિતં ॥

આનીયેહાક્ષતા કાચિદારટ્ટાત્કિલ દસ્યુભિઃ ।
અધર્મતશ્ચોપયાતા સા તાનભ્યશપત્તતઃ ॥

બાલાં બન્ધુમતીં યન્મામધર્મેણોપગચ્છથ ।
તસ્માત્કુમાર્યઃ સ્વૈરિણ્યો ભવિષ્યન્તિ કુલેષુ વઃ ॥

ન ચૈવાસ્માત્પ્રમોક્ષધ્વં ઘોરાચ્છાપાન્નરાધમાઃ ।
તસ્માત્તેષાં ભાગહરઃ કથં ધર્માન્વદિષ્યસિ ॥

કુરવઃ સહપાઞ્ચાલાઃ સાલ્વા માત્સ્યાઃ સનૈમિશાઃ ।
કોસલાઃ કાશપૌણ્ડ્રાશ્ચ કાલિઙ્ગા માગધાસ્તથા ॥

ચેદયશ્ચ મહાભાગા ધર્મં જાનન્તિ શાશ્વતમ્ ।
નાનાદેશેષ્વસન્તશ્ચ પ્રાયો બાહ્યાલયાનૃતે ॥

આમત્સ્યેભ્યઃ કુરુપાઞ્ચાલસાલ્વા આનૈમિશાચ્ચેદયો યે વિશિષ્ટાઃ ।
ધર્મં પુરાણમુપજીવન્તિ સન્તો મદ્રાનૃતે પાઞ્ચનદાંશ્ચ જિહ્માન્ ॥

એવં વિદ્વાન્ધર્મકથાસુ રાજં-- સ્તૂષ્ણીમ્ભૂતઃ શલ્ય ભવેઃ સદા ત્વમ્ ।
ત્વં તસ્ય ગોપ્તા ચ જનસ્ય રાજા ષડ્ભાગહર્તા શુભદુષ્કૃતસ્ય ॥

અથવા દુષ્કૃતસ્ય ત્વં હર્તા તેષામરક્ષિતા ।
રક્ષિતા પુણ્યભાગ્રાજા પ્રજાનાં ત્વં હ્યપુણ્યભાક્ ॥

પૂજ્યમાને પુરા ધર્મે સર્વદેશેષુ શાશ્વતે ।
ધર્મં પાઞ્ચનદં દૃષ્ટ્વા ધિગિત્યાહ પિતામહઃ ॥

વ્રાત્યાનાં દાશકીયાનાં કૃતેઽપ્યશુભકર્મણામ્ ।
બ્રહ્મણા નિન્દિતાન્ધર્માન્કશ્ચિત્સિદ્ધાત્મકોઽબ્રવીત્ ॥

ઇતિ પાઞ્ચનદં ધર્મવમેને પિતામહઃ ।
સ્વધર્મસ્થેષુ વર્ણેષુ સોઽપ્યેતાન્નાભ્યપૂજયત્ ॥

ઇતિ શલ્ય વિજાનીહિ હન્ત ભૂયો બ્રવીમિ તે ।
કલ્માષપાદઃ સરસિ નિમ઼જ્જન્રાક્ષસોઽબ્રવીત્ ॥

ક્ષત્રિયસ્ય મલં ભૈક્ષ્યં બ્રાહ્મણસ્યાશ્રુતં મલમ્ ।
મલં પૃથિવ્યા બાહ્લીકાઃ સ્ત્રીણાં કૌતૂહલં મલમ્ ॥

નિમજ્જમાનમુદ્ધૃત્ય કશ્ચિદ્રાજા નિશાચરમ્ ।
અપૃચ્છત્તેન ચાખ્યાતં તચ્છૃણુષ્વ નરાધિપ ॥

માનુષાણાં મલં મ્લેચ્છા મ્લેચ્છાનાં મુષ્ટિકા મલમ્ ।
મુષ્ટિકાનાં મલં ષણ્ઢાઃ ષણ્ઢાનાં રાજયાજકાઃ ॥

રાજયાજકયાજ્યાનાં મદ્રકાણાં ચ યન્મલમ્ ।
તદ્ભવેદ્વૈ તવ મલં યદ્યસ્માન્ન વિમુઞ્ચસિ ॥

ઇતિ રક્ષોપસૃષ્ટેષુ વિષવીર્યહતેષુ ચ ।
વિદ્વદ્ભિર્ભેષજં દૃષ્ટં સંસિદ્ધવચનોત્તરમ્ ॥

બ્રાહયાઃ પઞ્ચાલાઃ કૌરવેયાસ્તુ ધર્મ્યાઃ સત્યા મત્સ્યાઃ શૂરસેનાશ્ચ યાજ્યાઃ ।
પ્રાચ્યા દાસા વૃષલા દાક્ષિણાત્યાઃ સ્તેના બાહ્લીકાઃ સઙ્કાર વૈ સુરાષ્ટ્રાઃ ॥

કૃતઘ્નતા પરવિત્તાપહારો મદ્યપાનં ગુરુદારાવમર્દઃ ।
વાક્પારુષ્યં ગોવધો રાત્રિચર્યા બહિર્ગેહં પરવસ્ત્રોપભોગઃ ॥

યેષાં ધર્મસ્તાન્પ્રતિ નાસ્ત્યધર્મો હ્યારટ્ટજાન્પાઞ્ચનદાન્ધિગસ્તુ ।
આપાઞ્ચાલાઃ કુરવો નૈમિશાશ્ચ મત્સ્યાશ્ચૈવાપ્યનુજાનન્તિ ધર્મમ્ । અથોદીચ્યાશ્ચોદયો ભાગધાશ્ચ શિષ્ટાન્ધર્માનુપજીવન્તિ વૃદ્ધાઃ ॥

પ્રાચીં દિશં શ્રિતા દેવા જાતવેદઃપુરોગમાઃ ।
દક્ષિણા પિતૃભિર્ગુપ્તા યમેન શુભકર્મણા ॥

પ્રતીચીં વરુણઃ પાતિ પાલયન્નસુરાન્બહૂન્ ।
ઉદીચીં ભગવાન્સોમ બ્રહ્મા ચ બ્રાહ્મણૈઃ સહ ॥

રક્ષઃપિશાચાન્હિમવાન્ગુહ્યકાન્ગન્ધમાદનઃ ।
ધ્રુવં સર્વાણિ ભૂતાનિ વિષ્ણુઃ પાતિ સુરોત્તમઃ ॥

ઇઙ્ગિત5આશ્ચ મગધાઃ પ્રેક્ષિતજ્ઞાશ્ચ કોસલાઃ ।
અર્ધોક્તાઃ કુરુપાઞ્ચાલાઃ સર્વોક્તા દાક્ષિણાપથાઃ ॥

પાર્વતીયાશ્ચ વિષયા યથૈવ ગિરયસ્તથા । સર્વજ્ઞા યવના રાજઞ્શૂરાશ્ચૈવ વિશેષતઃ ।
મ્લેચ્છાઃ સ્વસઞ્જ્ઞાનિયતા નાનુક્તમિતરે જનાઃ ॥

પ્રતિરબ્ધાસ્તુ બાહ્લીકા ન ચ કેચન મદ્રકાઃ ।
સ ત્વમેતાદૃશઃ શલ્ય નોત્તરં વક્તુમર્હસિ ॥

એવં જ્ઞાત્વા જોષમાસ્સ્વ પ્રતીપં મા સ્મ ક્રુદ્ધઃ પાપભૃતાં વરિષ્ઠ ।
પૂર્વં હત્વા ત્વાં સપુત્રં બલૈશ્ચ પશ્ચાદ્ધંસ્યે વાસુદેવાર્જુનૌ ચ ॥
શલ્ય ઉવાચ ।

આતુરાણાં પરિત્યાગઃ સ્વદારસુતવિક્રયઃ ।
અઙ્ગે પ્રવર્તતે કર્ણ યેષામધિપતિર્ભવાન્ ॥

રથાતિરથસઙ્ખ્યાયાં યત્ત્વાં ભીષ્મસ્તદાબ્રવીત્ ।
તાન્વિદિત્વાઽત્મનો દોષાન્નિર્મન્યુર્ભવ મા ક્રુધઃ ॥

સર્વત્ર બ્રાહ્મણાઃ સન્તિ સન્તિ સર્વત્ર ક્ષત્રિયાઃ ।
વૈશ્યાઃ શૂદ્રાસ્તથા કર્ણ સ્ત્રિયઃ સાધ્વ્યશ્ચ સુવ્રતાઃ ॥

રમન્તે ચોપહાસેન પુરુષાઃ પુરુષૈઃ સહ ।
અન્યોન્યેન રતાઃ ક્ષીબા દેશેદેશે ચ મૈથુનમ્ ॥

પરવાચ્યેષુ નિપુણઃ સર્વો ભવતિ સર્વદા ।
આત્મવાચ્યં ન જાનીતે જાનન્નપિ ચ મુહ્યતિ ॥

સર્વત્ર સન્તિ રાજનઃ સ્વંસ્વં ધર્મમનુવ્રતાઃ ।
દુર્મનુષ્યાન્નિગૃહ્ણન્તિ સન્તિ સર્વત્ર ધાર્મિકાઃ ॥

ન કર્ણ દેશસામાન્યાત્સર્વઃ પાપં નિષેવતે ।
યાદૃશાઃ સ્વસ્વભાવેન દેશાંસ્તાંસ્તાદૃશાન્વિદુઃ ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

તતતો દુર્યોધનો રાજા કર્ણશલ્યાવવારયત્ ।
સખિભાવેન રાધેયં શલ્યં સૌજન્યકેન ચ ॥

તતો નિવારિતઃ કર્ણો ધાર્તરાષ્ટ્રેણ મારિષ ।
ફહસ્ય તત્ર રાજેન્દ્રં યાદિ શલ્યેત્યચોદયત્ ॥