મહાભારત · અધ્યાય 8.37

તતઃ પુનર્મહારાજ મદ્રરાજમરિન્દમઃ ।
અભ્યભાષત રાધેયઃ સન્નિવાર્યોત્તરં વચઃ ॥

નિર્ભર્ત્સનાર્થં શલ્ય ત્વં યત્તુ જલ્પિતવાનસિ ।
નાહં શક્યસ્ત્વયા વાચા વિભીષયિતુમાહવે ॥

યદિ માં દેવતાઃ સર્વા યોધયેયુઃ સવાસવાઃ ।
તથાપિ મે ભયં ન સ્યાત્કિમુ પાર્થાત્સકેશવાત્ ॥

નાહં ભીષયિતું શક્યઃ શુદ્ધકર્ણા મહાહવે ।
અભિજાનીહિ શક્તસ્ત્વમન્યં ભીષયિતું રણે ॥

નીચસ્ય બલમેતાવત્પારુષ્યં યતત્ત્વમાત્થ મામ્ ।
અશક્તો હિ ગુણાન્વક્તું વલ્ગસે બહુ દુર્મતે ॥

ન હિ કર્ણઃ સમુદ્ભૂતો ભયાર્થમિહ મદ્રક ।
વિક્રમાર્થમહં જાતો યશોર્થં ચ તથાઽત્મનઃ ॥

સખિભાવેન સૌહાર્દાન્મિતત્રભાવેન ચૈવ હિ ।
કારણૈસ્ત્રિભિરેતૈસ્ત્વં શલ્ય જીવસિ સામ્પ્રતમ્ ॥

રાજ્ઞશ્ચ ધાર્તરાષ્ટ્રસ્ય કાર્યં સુમહદુદ્યતમ્ ।
મયિ તચ્ચાહિતં શલ્ય તેન જીવસિ મે ક્ષણમ્ ॥

કૃતશ્ચ સમયઃ પૂર્વં ક્ષન્તવ્યં વિપ્રિયં તવ ।
સમયઃ પરિપાલ્યો મે તેન જીવસિ સામ્પ્રતમ્ ॥

ઋતે શલ્યસહસ્રેણ વિજયેયમહં પરાન્ ।
મિત્રદ્રોહસ્તુ પાપીયાનિતિ જીવસિ સામ્પ્રતમ્ ॥
શલ્ય ઉવાચ ।

આર્તપ્રલાપાંસ્ત્વં કર્ણ યાન્બ્રવીષિ પરાન્પ્રતિ ।
ન તે કર્ણસહસ્રેણ શક્યા જેતું પરે યુધિ ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

તથા બ્રુવન્તં પરુષં કર્ણો મદ્રાધિપં તદા ।
પરુષં દ્વિગુણં ભૂયઃ પ્રોવાચાપ્રિયદર્શનમ્ ॥

ઇદં ત્વમેકાગ્રમનાઃ શૃણુ મદ્રજનાધિપ ।
સન્નિધૌ ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય પ્રોચ્યમાનં મયા શ્રુતમ્ ॥

દેશાંશ્ચ વિવિધાંશ્ચિત્રાન્પૂર્વવૃત્તાંશ્ચ પાર્થિવાન્ ।
બ્રાહ્મણાઃ કથયન્તિ સ્મ ધૃતરાષ્ટ્રનિવેશને ॥

તત્ર વૃદ્ધઃ પુરાવૃત્તાઃ કથાઃ કશ્ચિદ્દ્વિજોત્તમઃ ।
બાહ્લીકદેશં મદ્રાંશ્ચ કુત્સયન્વાક્યમબ્રવીત્ ॥

બહિષ્કૃતા હિમવતતા ગઙ્ગયા ચ તિરસ્કૃતાઃ ।
સરસ્વત્યા યમુનયા કુરુક્ષેત્રેણ ચાપિ યે ॥

પઞ્ચાનાં સિન્ધુષષ્ઠાનાં નદીનાં યેઽન્તરાશ્રિતાઃ ।
તાન્ધર્મબાહ્યાનશુચીન્બાહ્લીકાનપિ વર્જયેત્ ॥

ગોવર્ધનો નામ વટઃ સુભાણ્ડં નામ પત્તનમ્ ।
એતદ્રાજન્કલિદ્વારમાકુમારાત્સ્મરામ્યહમ્ ॥

કાર્યેણાત્યર્થગૂઢેન બાહ્લીકેષૂષિતં મયા ।
તત એષાં સમાચારઃ સંવાસાદ્વિદિતો મયા ॥

શાકલં નામ નગરમાપગાનામનિમ્નગા ।
ચણ્ડાલા નામ બાહ્લીકાસ્તેષાં વૃત્તં સુનિન્દિતમ્ ॥

પાનં ગુડાસવં પીત્વા ગોમાંસં લશુનૈઃ સહ ।
અપૂપસક્તુમદ્યાનામાશિતાઃ શીલવર્જિતાઃ ॥

ગાયન્ત્યથ ચ નૃત્યન્તિ સ્ત્રિયો મત્તા વિવાસસઃ ।
નગરાપણવેશેષુ બહિર્માલ્યાનુલેપનાઃ ॥

મત્તાઃ પ્રગીતવિરુતૈઃ ખરોષ્ટ્રનિનદોપમૈઃ ।
અનાવૃતા મૈથુને તાઃ કામચારાશ્ચ સર્વશઃ ॥

આહુરન્યોન્યસૂક્તાનિ પ્રબ્રુવાણા મદોત્કxxxઃ ।
હેહતેહેહતેત્યેવં સ્વામિભર્તૃહતેતિ ચ ॥

આક્રોશન્ત્યઃ પ્રનૃત્યન્તિ વ્રાત્યાઃ પર્વસ્વસંયતાઃ ।
તાસાં કિલાવલિપ્તાનાં નિવસન્કુરુજાઙ્ગલે ॥

કશ્ચિદ્બાહ્લીકદુષ્ટાનાં નાતિહૃષ્ટમના જગૌ ।
સા નૂનં બૃહતી ગૌરી સૂક્ષ્મકમ્બલવાસિની ॥

મામનુસ્મરતી શેતે બાહ્લીકં કુરુવાસિનમ્ । શતદ્રું નુ કદા તીર્ત્વા તાં ચ રમ્યામિરાવતીમ્ ।
ગત્વા સ્વદેશં દ્રક્ષ્યામિ સ્થૂલજઙ્ઘાઃ શુભાઃ સ્ત્રિયઃ ॥

મનઃશિલોજ્જ્વલાપાઙ્ગ્યો ગૌર્યસ્તાઃ કાકુકૂજિતાઃ ।
કમ્બલાજિનસંવીતા રુદન્ત્યઃ પ્રિયદર્શનાઃ ॥

મૃદઙ્ગાનકશઙ્ખાનાં મર્દલાનાં ચ નિઃસ્વનૈઃ ।
ખરોષ્ટ્રાશ્વતરૈશ્ચૈવ મત્તા યાસ્યામહે સુખમ્ ॥

શમીપીલુકરીરાણાં વનેષુ સુખવર્ત્મસુ ।
અપૂપાન્સક્તુપિણ્ડાંશ્ચ પ્રાશ્નન્તો મથિતાન્વિતાન્ ॥

પથિષુ પ્રબલો ભૂત્વા તથા સમ્પતતોઽધ્વગાન્ ।
ચેલાપહારં કુર્વાણાસ્તાડયિષ્યામ ભૂયસઃ ॥

એવંશીલેષુ વ્રાત્યેષુ બાહ્લીકેષુ દુરાત્મસુ ।
કશ્ચેતયાનો નિવસેન્મુહૂર્તમપિ માનવઃ ॥
કર્ણ ઉવાચ ।

ઈદૃશા બ્રાહ્મણેનોક્તા બાહ્લીકા મોઘચારિણઃ ।
યેષાં ષડ્ભાગહર્તા ત્વમુભયોઃ પુણ્યપાપયોઃ ॥

ઇત્યુક્ત્વા બ્રાહ્મણઃ સાધુરુત્તરં પુનરુક્તવાન્ ।
બાહ્લીકેષ્વવિનીતેષુ પ્રોચ્યમાનં નિબોધ તત્ ॥

તતત્ર સ્મ રાક્ષસી ગાતિ કૃષ્ણચતુર્દશીમ્ ।
નગરે શાકલે સ્ફીતે આહત્ય નિશિ દુન્દુભિમ્ ॥

કથં વસ્તાદૃશો ગાથાઃ પુનર્ગાસ્યામિ શાકલે ।
ગવ્યસ્ય તૃપ્તા માંસસ્ય પીત્વા ગૌડં સુરાસવમ્ ॥

ગૌરીભિઃ સહ નારીભિર્બૃહતીભિઃ સ્વલઙ્કૃતા ।
પલાણ્ડુગણ્ડૂષયુતાઃ ખાદન્તશ્ચેશિકાન્બહૂન્ ॥

વારાહં કૌક્કુટં માંસં ગવ્યં ગાર્દભમૌષ્ટ્રકમ્ ।
ધાનાશ્ચ યે ન ખાદન્તિ તેષાં જન્મ નિરર્થકમ્ ॥

એવં ગાયન્તિ યે મત્તાઃ શીધુના પીલુકાવને ।
સબાલવૃદ્ધાઃ ક્રન્દન્તિ તેષાં ધર્મઃ કથં ભવેત્ ॥

યત્ર લોકેશ્વરઃ કૃષ્ણો દેવદેવો જનાર્દનઃ ।
વિસ્મૃતઃ પુરુષૈરુગ્રૈસ્તેષાં ધર્મઃ કથં ભવેત્ ॥

ઇતિ શલ્ય વિજાનીહિ હન્ત ભૂયો બ્રવીમિ તે ।
યદન્યોપ્યુક્તવાનસ્માન્બ્રાહ્મણઃ કુરુસંસદિ ॥

પઞ્ચનદ્યો વહન્ત્યેતા યત્ર પીલુવનાન્યુત ।
શતદ્રુશ્ચ વિપાશા ચ તૃતીયૈરાવતી તથા ॥

ચન્દ્રભાગા વિતસ્તા ચ સિન્ધુષષ્ઠા મહાનદી ।
આરટ્ટા નામ બહ્લીકા એતેષ્વાર્યો હિ નો વસેત્ ॥

વ્રાત્યાનાં દાસમીયાનાં વિદેહાનામયજ્વનામ્ ।
ન દેવાઃ પ્રતિગૃહ્ણન્તિ પિતરો બ્રાહ્મણાસ્તથા ॥

તેષાં પ્રનષ્ટધર્માણાં બાહ્લીકાનામિતિ શ્રુતિઃ ।
બ્રાહ્મણેન યથા પ્રોક્તં વિદુષા સાધુસંસદિ ॥

કાષ્ઠકુણ્ડેષુ બાહ્લીકા મૃણ્મયેષુ ચ ભુઞ્જતે ।
સક્તુમદ્યાવલિપ્તેષુ શ્વાવલીઢેષુ નિર્ઘૃણાઃ ॥

આવિકં ચૌષ્ટ્રિકં ચૈવ ક્ષીરં ગાર્દભમેવ ચ ।
તદ્વિકારાંશ્ચ બાહ્લીકાઃ ખાદન્તિ ચ પિબન્તિ ચ ॥

પાત્રસઙ્કરિણો જાલ્માઃ સર્વાન્નક્ષીરભોજનાઃ ।
આરટ્ટા નામ બાહ્લીકા વર્જનીયા વિપશ્ચિતા ॥

ઇતિ શલ્ય વિજાનીહિ હન્ત ભૂયો બ્રવીમિ તે ।
યદન્યોઽપ્યુક્તવાન્મહ્યં બ્રાહ્મણઃ કુરુસંસદિ ॥

યુગન્ધરે પયઃ પીત્વા પ્રોષ્ય ચાપ્યચ્યુતસ્થલે ।
તદ્વદ્ભૂતિલયે સ્નાત્વા કથં સ્વર્ગં ગમિષ્યતિ ॥

પઞ્ચનદ્યો વહન્ત્યેતા યત્ર નિઃસૃત્ય પર્વતાત્ ।
આરટ્ટા નામ બાહ્લીકા ન તેષ્વાર્યો દ્વ્યહં વસેત્ ॥

બાહ્લીકા નામ હીકશ્ચ વિપાશાયાં પિશાચકૌ ।
તયોરપત્યં બાહ્લીકા નૈષા સૃષ્ટિઃ પ્રજાપતેઃ ॥

તે કથં વિવિધાન્ધર્માઞ્જ્ઞાસ્યન્તે હીનયોનયઃ ॥

કારસ્કરાન્માહિષકાન્કરમ્ભાન્કટકાલિકાન્ ।
કર્કરાન્વીરકાન્વીરા ઉન્મત્તાંશ્ચ વિવર્જયેત્ ॥

ઇતિ તીર્થાનુસઞ્ચારી રાક્ષસી કાચિદબ્રવીત્ ।
એકરાત્રમુષિત્વેહ મહોલૂખલમેખલા ॥

આરટ્ટા નામ તે દેશા બાહ્લીકં નામ તદ્વનમ્ ।
વસાતિસિન્ધુસૌવીરા ઇતિ પ્રાયોઽતિકુત્સિતાઃ ॥