મહાભારત · અધ્યાય 8.21

તતઃ કર્ણં પુરસ્કૃત્ય ત્વદીયા યુદ્વદુર્મદાઃ ।
પુનરાવૃત્ય સઙ્ગ્રામં ચક્રુર્દેવાસુરોપમમ્ ॥

દ્વિરદનરરથાશ્વશઙ્ખશબ્દૈઃ પરિહૃષિતા વિવિધૈશ્ચ શસ્ત્રપાતૈઃ । દ્વિરદરથપદાતિસાદિસઙ્ઘાઃ પરિકુપિતાભિમુખાઃ પ્રજઘ્નિરે તે ॥

શિતપરશ્વથસાસિપટ્ટસૈ-- રિષુભિરનેકવિધૈશ્ચ સૂદિતાઃ । દ્વિરદરથહયા મહાહવે વરપુરુષૈઃ પુરુષાશ્ચ વાહનૈઃ ॥

કમલદિનકરેન્દુસન્નિભૈઃ સિતદશનૈઃ સુમુખાક્ષિનાસિકૈઃ । રુચિરમકુટકુણ્ડલૈર્મહી પુરુષશિરોભિરુપસ્તૃતા બભૌ ॥

પરિઘમુસલશક્તિતૌમરૈ-- ર્નખરભુશુણ્ડિગદાશતૈર્હતાઃ । દ્વિરદનરહયાઃ સહસ્રશો રુધિરનદીપ્રવહાસ્તદાઽભવન્ ॥

પ્રહતરથનરાશ્વકુઞ્જરં પ્રતિભયદર્શનમુલ્બણવ્રણમ્ । તદહિતહતમાબભૌ બલં પિતૃપતિરાષ્ટ્રમિવ પ્રજાક્ષયે ॥

અથ તવ નરદેવ સૈનિકા-- સ્તવ ચ સુતાઃ સુરસૂનુસન્નિભાઃ । અમિતબલપુરઃ સરા રણે કુરુવૃષભાઃ શિનિપુત્રમભ્યયુઃ ॥

તદતિરુધિરભીમમાબભૌ પુરુષવરાશ્વરથદ્વિપાકુલમ્ । લવણજલસમુદ્વતસ્વનં બલમસુરામરસૈન્યસપ્રભમ્ ॥

સુરપતિસમવિક્રમસ્તત-- સ્ત્રિદશવરાવરજોપમં યુધિ । દિનકરકિરણપ્રભૈઃ પૃષત્કૈ રવિતનયોઽભ્યહનચ્છિનિપ્રવીરમ્ ॥

તમપિ સરથવાજિસારથિં શિનિવૃષભો વિવિધૈઃ શરૈસ્ત્વરન્ । ભુજગવિષસમપ્રભૈ રણે પુરુષવરં સમવાસ્તૃણોત્તદા ॥

શિનિવૃષભશરૈર્નિપીડિતં તવ સુહૃદો વસુષેણમભ્યયુઃ । ત્વરિતમતિરથા રથર્ષભં દ્વિરદરથાશ્વપદાતિભિઃ સહ ॥

તદુદધિનિભમાદ્રવદ્બલં ત્વરિતતરૈઃ સમભિદ્રુતં પરૈઃ । દ્રુપદસુતમુખૈસ્તદાઽભવત્ પુરુષરથાશ્વગજક્ષયો મહાન્ ॥

અથ પુરુષવરૌ કૃતાહ્નિકૌ ભવમભિપૂજ્ય યથાવિધિ પ્રભુમ્ । અરિવધકૃતનિશ્ચયૌ દ્રુતં તવ બલમર્જુનકેશવૌ સૃતૌ ॥

જલદનિનદનિઃસ્વનં રથં પવનવિધૂતપતાકકેતનમ્ । સિતહયમુપયાન્તમન્તિકં કૃતમનસો દદૃશુસ્તદાઽરયઃ ॥

અથ વિષ્ફાર્ય ગાણ્ડીવં રથે નૃત્યન્નિવાર્જુનઃ ।
શરસમ્બાધમકરોત્ખં દિશઃ પ્રદિશસ્તથા ॥

રથાન્વિમાનપ્રતિમાન્મજ્જયન્સાયુધધ્વજાન્ ।
સસારથીંસ્તદા બાણૈરભ્રાણીવાનિલોઽવધીત્ ॥

ગજાન્ગજપ્રયન્તૄંશ્ચ વૈજયન્ત્યાયુધધ્વજાન્ ।
સાદિનોઽશ્વાંશ્ચ પત્તીંશ્ચ શરૈર્નિન્યે યમક્ષયમ્ ॥

તમન્તકમિવ ક્રુદ્ધમનિવાર્યં મહારથમ્ ।
દુર્યોધનોઽભ્યયાદેકો નિઘ્નન્બાણૈરજિહ્મગૈઃ ॥

તસ્યાર્જુનો ધનુઃ સૂતમશ્વાન્કેતું ચ સાયકૈઃ ।
હત્વા સપ્તભિરેકેન ચ્છત્રં ચિચ્છેદ પત્રિણા ॥

નવમં ચ સમાધાય વ્યસૃજત્પ્રાણઘાતિનમ્ ।
દુર્યોધનાયેષુવરં તં દ્રૌણિઃ સપ્તધાઽચ્છિનત્ ॥

તતો દ્રૌણેર્ધનુશ્છિત્વા હત્વા ચાશ્વરથાઞ્શરૈઃ ।
કૃપસ્યાપિ તદત્યુગ્રં ધનુશ્ચિચ્છેદ પાણ્ડવઃ ॥

હાર્દિક્યસ્ય ધનુશ્છિત્ત્વા ધ્વજં ચાશ્વાંસ્તદાઽવધીત્ ।
દુઃશાસનસ્યેષ્વસનં છિત્ત્વા રાધેયમભ્યયાત્ ॥

અથ સાત્યકિમુત્સૃજ્ય ત્વરન્કર્ણોઽર્જુનં ત્રિભિઃ ।
વિદ્વ્વા વિવ્યાધ વિંશત્યા કૃષ્ણં પાર્થં પુનઃપુનઃ ॥

ન ગ્લાનિરાસીત્કર્ણસ્ય ક્ષિપતઃ સાયકાન્બહૂન્ ।
રણે વિનિઘ્નતઃ શત્રૂન્ક્રુદ્ધસ્યેવ શતક્રતોઃ ॥

અથ સાત્યકિરાગત્ય કર્ણં વિદ્દ્વા શિતૈઃ શરૈઃ ।
નવત્યા નવભિશ્ચોગ્રૈઃ શતેન પુનરાર્પયત્ ॥

તતઃ પ્રવીરાઃ પાર્થાનાં સર્વે કર્ણમપીડયન્ ।
યુધામન્યુઃ શિખણ્ડી ચ દ્રૌપદેયાઃ પ્રભદ્રકાઃ ॥

ઉત્તમૌજા યુયુત્સુશ્ચ યમૌ પાર્ષત એવ ચ ।
ચેદિકારૂશમાત્સ્યાનાં કેકયાનાં ચ યદ્બલં ॥

ચેકિતાનશ્ચ બલવાન્ધર્મરાજશ્ચ સુવ્રતઃ ।
એતે રથાશ્વદ્વિરદૈઃ પત્તિભિશ્ચોગ્રવિક્રમૈઃ ॥

પરિવાર્ય રણે કર્ણં નાનાશસ્ત્રૈરવાકિરન્ ।
ભાષન્તો વાગ્ભિરુગ્રાભિઃ સર્વે કર્ણવધે ધૃતાઃ ॥

તાં શસ્ત્રવૃષ્ટિં બહુધા કર્ણશ્છિત્ત્વા શિતૈઃ શરૈઃ ।
અપોવાહાસ્ત્રવીર્યેણ દ્રુમં ભઙ્ક્ત્વેવ મારુતઃ ॥

રથિનઃ સમહામાત્રાન્ગજાનશ્વાન્સસાદિનઃ ।
પત્તિવ્રાતાંશ્ચ સઙ્ક્રુદ્વો નિઘ્નન્કર્ણો વ્યદૃશ્યત ॥

તદ્વધ્યમાનં પાણ્ડૂનાં બલં કર્ણાસ્ત્રતેજસા ।
વિશસ્ત્રપત્રદેહાસુ પ્રાય આસીત્પરાઙ્મુખમ્ ॥

અથ કર્ણાસ્ત્રમસ્ત્રેણ પ્રતિહત્યાર્જુનઃ સ્મયન્ ।
દિશં ખં ચૈવ ભૂમિં ચ પ્રાવૃણોચ્છરવૃષ્ટિભિઃ ॥

મુસલાનીવ સમ્પેતુઃ પરિઘા ઇવ ચેષવઃ ।
શતઘ્ન્ય ઇવ ચાપ્યન્યે વજ્રાણ્યુગ્રાણિ ચાપરે ॥

તૈર્વધ્યમાનં તત્સૈન્યં સપત્ત્યશ્વરથદ્વિપમ્ ।
નિમીલિતાક્ષમત્યર્થં બભ્રામ ચ નનાદ ચ ॥

નિષ્કૈવલ્યં તદા યુદ્વં પ્રાપુરશ્વનરદ્વિપાઃ ।
હન્યમાનાઃ શરૈરાર્તાસ્તદા ભીતાઃ પ્રદુદ્રુવુઃ ॥

ત્વદીયાનાં તદા યુદ્વે સંસક્તાનાં જયૈષિણામ્ ।
ગિરિમસ્તં સમાસાદ્ય પ્રત્યપદ્યત ભાનુમાન્ ॥

તમસા ચ મહારાજ રજસા ચ વિશેષતઃ ।
ન કિઞ્ચિત્પ્રત્યપશ્યામ શુભં વા યદિ વાઽશુભમ્ ॥

તે ત્રસ્યન્તો મહેષ્વાસા રાત્રિયુદ્વસ્ય ભારત ।
અપયાનં તતશ્ચક્રુઃ સહિતાઃ સર્વયોધિભિઃ ॥

કૌરવેષ્વપયાતેષુ તદા રાજન્દિનક્ષયે ।
જયં સુમનસઃ પ્રાપ્ય પાર્થાઃ સ્વશિબિરં યયુઃ ॥

વાદિત્રશબ્દૈર્વિવિધૈઃ સિંહનાદૈઃ સગર્જિતૈઃ ।
પરાનુવહન્તશ્ચ સ્તુવન્તશ્ચાચ્યુતાર્જુનૌ ॥

કૃતેઽવહારે તૈર્વીરૈઃ સૈનિકાઃ સર્વ એવ તે ।
આશીર્વાચઃ પાણ્ડવેષુ પ્રાયુઞ્જન્ત નરેશ્વરાઃ ॥

તતઃ કૃતેઽવહારે ચ પ્રહૃષ્ટાસ્તત્ર પાણ્ડવાઃ ।
નિશાયાં શિબિરં ગત્વા ન્યવસન્ત નરેશ્વરાઃ ॥

તતો રક્ષઃ પિશાચાશ્ચ શ્વાપદાશ્ચૈવ સઙ્ઘશઃ ।
જગ્મુરાયોધનં ઘોરં રુદ્રસ્યાક્રીડસન્નિભમ્ ॥