મહાભારત · અધ્યાય 7.74

શ્રુત્વા તુ તં મહાશબ્દં પાણ્ડૂનાં પુત્રગૃદ્ધિનામ્ ।
ચારૈઃ પ્રવેદિતસ્ત્રસ્તઃ સમુત્થાય જયદ્રથઃ ॥

શોકસમ્મૂઢહૃદયો દુઃખેનાભ્યાહતો ભૃશમ્ । મજ્જમાન ઇવાગાધે વિપુલે શોકસાગરે ।
જગામ સમિતિં રાજ્ઞાં સૈન્ધવો વિમૃશન્બહુ ॥

સ તેષાં નરદેવાનાં સકાશે પર્યદેવયત્ ।
અભિમન્યુપિતુર્ભીતઃ સવ્રીડો વાક્યમબ્રવીત્ ॥

યોઽસૌ પાણ્ડોઃ કિલ ક્ષેત્રે જાતઃ શક્રેણ કામિના ।
સ નિનીષતિ દુર્બુદ્ધિર્માં કિલૈકં યમક્ષયમ્ ॥

સ્વસ્તિ વોઽસ્તુ ગમિષ્યામિ સ્વગૃહં જીવિતેપ્સયા ।

અથવાસ્ત્રપ્રતિબલાસ્ત્રાત માં ક્ષત્રિયર્ષભાઃ ।
પાર્થેન પ્રાર્થિતં વીરાસ્તે સન્દત્ત મમાભયમ્ ॥

દ્રોણદુર્યોધનકૃપાઃ કર્ણમદ્રેશબાહ્લિકાઃ ।
દુઃશાસનાદયઃ શક્તાસ્ત્રાતુમપ્યન્તકાર્દિતમ્ ॥

કિમઙ્ગ પુનરેકેન ફલ્ગુનેન જિઘાંસતા ।
ન ત્રાસ્યન્તિ ભવન્તો માં સમસ્તાઃ પતયઃ ક્ષિતેઃ ॥

પ્રતિજ્ઞાં પાણ્ડવેયાનાં શ્રુત્વા મમ મહદ્ભયમ્ ।
સીદન્તિ મમ ગાત્રાણિ મુમૂર્ષોરિવ પાર્થિવાઃ ॥

વધો નૂનં પ્રતિજ્ઞાતો મમ ગાણ્ડીવધન્વના ।
તથાહિ હૃષ્ટાઃ ક્રોશન્તિ શોકકાલેઽપિ પાણ્ડવાઃ ॥

તન્ન દેવા ન ગન્ધર્વા નાસુરોરગરાક્ષસાઃ ।
ઉત્સહન્તેઽન્યથા કર્તું કુત એવ નરાધિપાઃ ॥

તસ્માન્મામનુજાનીત ભદ્રં વોઽસ્તુ નરર્ષભાઃ ।
અદર્શનં ગમિષ્યામિ ન માં દ્રક્ષ્યન્તિ પાણ્ડવાઃ ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

એવં વિલપમાનં તં ભયાદ્વ્યાકુલચેતસમ્ ।
આત્મકાર્યગરીયસ્ત્વાદ્રાજા દુર્યોધનોઽબ્રવીત્ ॥

ન ભેતવ્યં નરવ્યાઘ્ર કો હિ ત્વાં પુરુષર્ષભ ।
મધ્યે ક્ષત્રિયવીરાણાં તિષ્ઠન્તં પ્રાર્થયેદ્યુધિ ॥

એતેષાં નરદેવાનાં મત્તમાતઙ્ગગામિનામ્ ।
સઙ્ઘાતમુપયાતાનામપિ વિભ્યેત્પુરન્દરઃ ॥

અહં વૈકર્તનઃ કર્ણશ્ચિત્રસેનો વિવિંશતિઃ ।
ભૂરિશ્રવાઃ શલઃ શલ્યો વૃષસેનો દુરાસદઃ ॥

પુરુમિત્રો જયો ભોજઃ કામ્ભોજશ્ચ સુદક્ષિણઃ ।
સત્યવ્રતો મહાબાહુર્વિકર્ણો દુર્મુખશ્ચ હ ॥

દુઃશાસનઃ સુબાહુશ્ચ કાલિઙ્ગશ્ચાપ્યુદાયુધઃ ।
વિન્દાનુવિન્દાવાવન્ત્યૌ દ્રોણો દ્રૌણિશ્ચ સૌબલઃ ॥

માયાવી બલવાઞ્છૂરો રાક્ષસશ્ચાપ્યલમ્બુસઃ । એતે ચાન્યે ચ બહવો નાનાજનપદેશ્વરાઃ ।
સસૈન્યાસ્ત્વાભિગોપ્સ્યન્તિ વ્યેતુ તે માનસો જ્વરઃ ॥

ત્વં ચાપિ રથિનાં શ્રેષ્ઠઃ સ્વયં શૂરોઽમિતદ્યુતે ।
સ કથં પાણ્ડવેયેભ્યો ભયં પશ્યસિ વૈન્ધવ ॥

અક્ષૌહિણ્યો મહાવીર્ય મદીયાસ્તવ રક્ષણે ।
યત્તા યોત્સ્યન્તિ માભૈસ્ત્વં સૈન્ધવ વ્યેતુ તે ભયમ્ ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

એવમાશ્વાસિતો રાજન્પુત્રેણ તવ સૈન્ધવઃ ।
દુર્યોધનેન સહિતો દ્રોણં રાત્રાવુપાગમત્ ॥

ઉપસઙ્ગૃહ્ય ચરણૌ દ્રોણાય સ વિશામ્પતિઃ ।
ઉપોપવિશ્ય પ્રણતઃ પર્યપૃચ્છદિદં વચઃ ॥

નિમિત્તે દૂરપાતિત્વે લઘુત્વે દૃઢવેધને ।
મમ બ્રવીતુ ભગવાન્વિશેષં ફલ્ગુનસ્ય ચ ॥

વિદ્યાવિશેષમિચ્છામિ જ્ઞાતુમાચાર્ય તત્ત્વતઃ ।
અર્જુનસ્યાત્મનશ્ચૈવ યાથાતથ્યં પ્રચક્ષ્વ મે ॥
દ્રોણ ઉવાચ ।

સમમાચાર્યકં તાત તવ ચૈવાર્જુનસ્ય ચ ।
યોગાદ્દુઃખોષિતત્વાચ્ચ તસ્માત્ત્વત્તોઽધિકોઽર્જુનઃ ॥

ન તુ તે યુધિ સન્ત્રાસઃ કાર્યઃ પાર્થાત્કથઞ્ચન ।
અહં હિ રક્ષિતા તાત ભયાત્ત્વાં નાત્ર સંશયઃ ॥

ન હિ મદ્બાહુગુપ્તસ્ય પ્રભવન્ત્યમરા અપિ ।
વ્યૂહયિષ્યામિ તં વ્યૂહં યં પાર્થો ન તરિષ્યતિ ॥

તસ્માદ્યુધ્યસ્વ માભૈસ્ત્વં સ્વધર્મમનુપાલય ।
પિતૃપૈતામહં માર્ગમનુયાહિ મહારથ ॥

અધીતા વિધિવદ્વેદા અગ્નયઃ સુહુતાસ્ત્વયા ।
ઇષ્ટં ચ બહુભિર્યજ્ઞૈર્ન તે મૃત્યુર્ભયઙ્કરઃ ॥

દુર્લભં માનુષૈર્મન્દૈર્મહાભાગ્યમવાપ્ય તુ ।
ભુજવીર્યાર્જિતાઁલ્લોકાન્દિવ્યાન્પ્રાપ્સ્યસ્યનુત્તમાન્ ॥

કુરવઃ પાણ્ડવાશ્ચૈવ વૃષ્ણયોઽન્યે ચ માનવાઃ ।
અહં ચ સહપુત્રેણ અધ્રુવા ઇતિ ચિન્ત્યતામ્ ॥

પર્યાયેણ વયં સર્વે કાલેન બલિના હતાઃ ।
પરલોકં ગમિષ્યામઃ સ્વૈઃસ્વૈઃ કર્મભિરન્વિતાઃ ॥

તપસ્તપ્ત્વા તુ યાઁલ્લોકાન્પ્રાપ્નુવન્તિ તપસ્વિનઃ ।
ક્ષત્રધર્માશ્રિતાઃ વીરાઃ ક્ષત્રિયાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ તાન્ ॥

એવમાશ્વાસિતો રાજા ભારદ્વાજેન સૈન્ધવઃ ।
અપાનુદદ્ભયં પાર્થાદ્યુદ્ધાય ચ મનો દધે ॥

તતઃ પ્રહર્ષઃ સૈન્યાનાં તસ્ય ચાસીદ્વિશામ્પતે ।
વાદિત્રાણાં ધ્વનિશ્ચોગ્રઃ સિંહનાદરવૈઃ સહ ॥