મહાભારત · અધ્યાય 7.40

તતઃ સમભવદ્યુદ્ધં તયોઃ પુરુષસિંહયોઃ ।
તસ્મિન્કાલે મહાબાહુઃ સૌભદ્રઃ પરવીરહા ॥

સશરં કાર્મુકં છિત્ત્વા લાઘવેન વ્યપાતયત્ ।
દુઃશાસનં શરૈસ્તીક્ષ્ણૈઃ સન્તતક્ષ સમન્તતઃ ॥

શરવિક્ષતગાત્રં તુ પ્રત્યમિત્રમવસ્થિતમ્ ।
અભિમન્યુઃ સ્મયન્ધીમાન્દુઃશાસનમથાબ્રવીત્ ॥

દિષ્ટ્યા પશ્યામિ સઙ્ગ્રમે માનિનં શૂરમાગતમ્ ।
નિષ્ઠુરં ત્યક્તધર્માણમાક્રોશનપરાયણમ્ ॥

યત્સભાયાં ત્વયા રાજ્ઞો ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય શૃણ્વતઃ ।
કોપિતઃ પરુષૈર્વાક્યૈર્ધર્મરાજો યુધિષ્ઠિરઃ ॥

જયોન્મત્તેન ભીમશ્ચ બહ્વબદ્ધં પ્રભાષિતઃ ।
અક્ષકૂટં સમાશ્રિત્ય સૌબલસ્યાત્મનો બલમ્ ॥

તત્ત્વયેદમનુપ્રાપ્તં તસ્ય કોપાન્મહાત્મનઃ ।
પરવિત્તાપહારસ્ય કોધસ્યાપ્રશમસ્ય ચ ॥

લોભસ્ય જ્ઞાનનાશસ્ય દ્રોહસ્યાત્યાહિતસ્ય ચ ।
પિતૄણાં મમ રાજ્યસ્ય હરણસ્યોગ્રધન્વિનામ્ ॥

તત્ત્વયેદમનુપ્રાપ્તં પ્રકોપાદ્વૈ મહાત્મનામ્ ।
સ તસ્યોગ્રમધર્મસ્ય ફલં પ્રાપ્નુહિ દુર્મતે ॥

શાસિતાઽસ્મ્યદ્ય તે બાણૈઃ સર્વસૈન્યસ્ય પશ્યતઃ ।
અદ્યાહમનૃણસ્તસ્ય કોપસ્ય ભવિતા રણે ॥

અમર્ષિતાયાઃ કૃષ્ણાયાઃ કાઙ્ક્ષિતસ્ય ચ મે પિતુઃ । અદ્ય કૌરવ્ય ભીમસ્ય ભવિતાસ્મ્યનૃણો યુધિ ।
ન હિ મે મોક્ષ્યસે જીવન્યદિ નોત્સૃજસે રણં ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

એવમુક્ત્વા મહાબાહુર્બાણં દુઃશાસનાન્તકમ્ ।
સન્દધે પરવીરઘ્નઃ કાલાગ્ન્યનિલવર્ચસમ્ ॥

તસ્યોરસ્તૂર્ણમાસાદ્ય જત્રુદેશે વિભિદ્ય તમ્ । જગામ સહ પુઙ્ખેન વલ્મીકમિવ પન્નગઃ । અથૈનં પઞ્ચવિંશત્યા પુનરેવ સમાર્પયત્ ॥

શરૈરગ્નિસમસ્પર્શૈરાકર્ણસમચોદિતૈઃ । સ ગાઢવિદ્ધો વ્યથિતો રથોપસ્થ ઉપાવિશત્ । દુઃશાસનો મહારાજ કશ્મલં ચાવિશન્મહત્ ॥
સારથિસ્ત્વરમાણસ્તુ દુઃશાસનમચેતનમ્ । રણમધ્યાદપોવાહ સૌભદ્રશરપીડિતમ્ ॥

પાણ્ડવા દ્રૌપદેયાશ્ચ વિરાટશ્ચ સમીક્ષ્ય તમ્ ।
પાઞ્ચાલાઃ કેકયાશ્ચૈવ સિંહનાદમથાનદન્ ॥

વાદિત્રાણિ ચ સર્વાણિ નાનાલિઙ્ગાનિ સર્વશઃ ।
પ્રાવાદયન્ત સંહૃષ્ટાઃ પાણ્ડૂનાં તત્ર સૈનિકાઃ ॥

અપશ્યન્સ્મયમાનાશ્ચ સૌભદ્રસ્ય વિચેષ્ટિતમ્ ।
અત્યન્તવૈરિણં દૃપ્તં દૃષ્ટ્વા શત્રું પરાજિતમ્ ॥

ધર્મમારુતશક્રાણામશ્વિનોઃ પ્રતિમાસ્તથા ।
ધારયન્તો ધ્વજાગ્રેષુ દ્રૌપદેયા મહારથાઃ ॥

સાત્યકિશ્ચેકિતાનશ્ચ ધૃષ્ટદ્યુમ્નશિખણ્ડિનૌ ।
કેકયા ધૃષ્ટકેતુશ્ચ માત્સ્યાઃ પાઞ્ચાલસૃઞ્જયાઃ ॥

પાણ્ડવાશ્ચ મુદા યુક્તા યુધિષ્ઠિરપુરોગમાઃ ।
અભ્યદ્રવન્ત ત્વરિતા દ્રોણાનીકં બિભિત્સવઃ ॥

તતોઽભવન્મહાયુદ્ધં ત્વદીયાનાં પરૈઃ સહ ।
જયમાકાઙ્ક્ષમાણાનાં શૂરાણામનિવર્તિનામ્ ॥

તથા તુ વર્તમાને વૈ સઙ્ગ્રામેઽતિભયન્કરે ।
દુર્યોધનો મહારાજ રાધેયમિદમબ્રવીત્ ॥

પશ્ય દુઃશાસનં વીરમભિમન્યુવશન્ગતમ્ । પ્રતપન્તમિવાદિત્યં નિઘ્નન્તં શાત્રવાન્રણે ।

અથ ચૈતે સુસંરબ્ધાઃ સિંહા ઇવ બલોત્કટાઃ ।
સૌભદ્રમુદ્યતાસ્ત્રાતુમભ્યધાવન્ત પાણ્ડવાઃ ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

તતઃ કર્ણઃ શરૈસ્તીક્ષ્ણૈરભિમન્યું દુરાસદમ્ ।
અભ્યવર્ષત સઙ્ક્રુદ્ધઃ પુત્રસ્ય હિતકૃત્તવ ॥

તસ્ય ચાનુચરાંસ્તીક્ષ્ણૈર્વિવ્યાઘ પરમેષુભિઃ ।
અવજ્ઞાપૂર્વકં શૂરઃ સૌભદ્રસ્ય પરણાજિરે ॥

અભિમન્યુસ્તુ રાધેયં ત્રિસપ્તત્યા શિલીમુખૈઃ ।
અવિધ્યત્ત્વરિતો રાજન્દ્રોણં પ્રેપ્સુર્મહામનાઃ ॥

તં તથા નાશકત્કશ્ચિદ્દોણાદ્વારયિતું રથી ।
આરુજન્તં રથવ્રાતાન્વજ્રહસ્તાત્મજાત્મજમ્ ॥

તતઃ કર્ણો જયપ્રેપ્સુર્માની સર્વધનુષ્મતામ્ ।
સૌભદ્રં શતશોઽવિધ્યદુત્તમાસ્ત્રાણિ દર્શયન્ ॥

સોઽસ્ત્રૈરસ્ત્રવિદાં શ્રેષ્ઠો રામશિષ્યઃ પ્રતાપવાન્ ।
સમરે શત્રુદુર્ધર્ષમભિમન્યુમપીડયત્ ॥

સ તથા પીડ્યમાનસ્તુ રાધેયેનાસ્ત્રવૃષ્ટિભિઃ ।
સમરેઽમરસઙ્કાશઃ સૌભદ્રો ન વ્યશીર્યત ॥

તતઃ શિલાશિતૈસ્તીક્ષ્ણૈર્ભલ્લૈરાનતપર્વભિઃ ।
છિત્ત્વા ધનૂંષિ શૂરાણામાર્જુનિઃ કર્ણમાર્દયત્ ॥

ધનુર્મણ્ડલનિર્મુક્તૈઃ શરૈરાશીવિષોપમૈઃ ।
સચ્છત્રધ્વજયન્તારં સાશ્વમાશુ સ્મયન્નિવ ॥

કર્ણોઽપિ ચાસ્ય ચિક્ષેપ બાણાન્સન્નતપર્વણઃ ।
અસમ્બ્રાન્તશ્ચ તાન્સર્વાનગૃહ્ણાત્ફલ્ગુનાત્મજઃ ॥

તતો મુહૂર્તાત્કર્ણસ્ય બાણેનૈકેન વીર્યવાન્ ।
સધ્વજં કાર્મુકં વીરશ્છિત્ત્વા ભૂમાવપાતયત્ ॥

તતઃ કૃચ્છ્રગતં કર્ણં દૃષ્ટ્વા કર્ણાદનન્તરઃ ।
સૌભદ્રમભ્યયાત્તૂર્ણં દૃઢમુદ્યમ્ય કાર્મુકમ્ ॥

તત ઉચ્ચુક્રુશુઃ પાર્થાસ્તેષાં ચાનુચરા જનાઃ ।
વાદિત્રાણિ ચ સઞ્જઘ્નઃ સૌભદ્રં ચાપિ તુષ્ટુવુઃ ॥