મહાભારત · અધ્યાય 7.22

ભારદ્વાજેન ભગ્નેષુ પાણ્ડવેષુ મહામૃધે ।
પાઞ્ચાલેષુ ચ સર્વેષુ કશ્ચિદન્યોઽભ્યવર્તત ॥

આર્યાં યુદ્ધે મતિં કૃત્વા ક્ષત્રિયાણાં યશસ્કરીમ્ ।
અસેવિતાં કાપુરુષૈઃ સેવિતાં પુરુષર્ષભૈઃ ॥

સ હિ વીરોન્નતઃ શૂરો યો ભગ્નેષુ નિવર્તતે ।
અહો નાસીત્પુમાન્કશ્ચિદ્દૃષ્ટ્વા દ્રોણં વ્યવસ્થિતમ્ ॥

જૃમ્ભમાણમિવ વ્યાઘ્રં પ્રભિન્નમિવ કુઞ્જરમ્ ।
ત્યજન્તમાહવે પ્રાણાન્સન્નદ્ધં ચિત્રયોધિનમ્ ॥

મહેષ્વાસં નરવ્યાઘ્રં દ્વિષતાં ભયવર્ધનમ્ ।
કૃતજ્ઞં સત્યનિરતં દુર્યોધનહિતૈષિણમ્ ॥

ભારદ્વાજં તથાઽનીકે દૃષ્ટ્વા શૂરમવસ્થિતમ્ ।
કે શૂરાઃ સન્ન્યવર્તન્ત તન્મમાચક્ષ્વ સઞ્જય ॥
સઞ્ચય ઉવાચ ।

તાન્દૃષ્ટ્વા ચલિતાન્સઙ્ખ્યે પ્રણુન્નાન્દ્રોણસાયકૈઃ ।
પાઞ્ચાલાન્પાણ્વાન્માત્સ્યાન્સૃઞ્જયાંશ્ચેદિકેકયાન્ ॥

દ્રોણચાપવિમુક્તેન શરૌઘેણાશુ હારિણા ।
સિન્ધોરિવ મહૌધેન હિયમાણાન્યથા પ્લવાન્ ॥

કૌરવાઃ સિંહનાદેન નાનાવાદ્યસ્વનેન ચ ।
રથદ્વિપનરાંશ્ચૈવ સર્વતઃ સમવારયન્ ॥

તાન્પશ્યન્સૈન્યમધ્યસ્થો રાજા સ્વજનસમ્વૃતઃ ।
દુર્યોધનોઽબ્રવીત્કર્ણં પ્રહૃષ્ટઃ પ્રહસન્નિવ ॥
દુર્યોધન ઉવાચ ।

પશ્ય રાધેય પાઞ્ચાલાન્પ્રણુન્નાન્દ્રોણસાયકૈઃ ।
સિંહેનેવ મૃગાન્વન્યાંસ્ત્રાસિતાન્દૃઢધન્વના ॥

નૈતે જાતુ પુનર્યુદ્ધમીહેયુરિતિ મે મતિઃ ।
યથા તુ ભગ્ના દ્રોણેન વાતેનેવ મહાદ્રુમાઃ ॥

અર્દ્યમાનાઃ શરૈરેતે રુક્મપુઙ્ખૈર્મહાત્મના ।
પથા નૈકેન ગચ્છન્તિ ઘૂર્ણમાનાસ્તતસ્તતઃ ॥

સન્નિરુદ્ધાશ્ચ કૌરવ્યૈર્દ્રોણેન ચ મહાત્મના ।
એતેઽન્યે મણ્ડલીભૂતાઃ પાવકેનેવ કુઞ્જરાઃ ॥

ભ્રમરૈરિવ ચાવિષ્ટા દ્રોણસ્ય નિશિતૈઃ શરૈઃ ।
અન્યોન્યં સમલીયન્ત પલાયનપરાયણાઃ ॥

એષ ભીમો મહાક્રોધી હીનઃ પાણ્ડવસૃઞ્જયૈઃ ।
મદીયૈરાવૃતો યોધૈઃ કર્ણ નન્દયતીવ મામ્ ॥

વ્યક્તં દ્રોણમયં લોકમદ્ય પશ્યતિ દુર્મતિઃ ।
નિરાશો જીવિતાન્નૂનમદ્ય રાજ્યાચ્ચ પાણ્ડવઃ ॥
કર્ણ ઉવાચ ।

નૈષ જાતુ મહાબાહુર્જીવન્નાહવમુત્સૃજેત્ ।
ન ચેમાન્પુરુષવ્યાઘ્ર સિંહનાદાન્સહિષ્યતિ ॥

ન ચાપિ પાણ્ડવા યુદ્ધે ભજ્યેરન્નિતિ મે મતિઃ ।
શૂરાશ્ચ બલવન્તશ્ચ કૃતાસ્ત્રા યુદ્ધદુર્મદાઃ ॥

વિષાગ્નિદ્યૂતસઙ્ક્લેશાન્વનવાસં ચ પાણ્ડવાઃ ।
સ્મરમાણા ન હાસ્યન્તિ સઙ્ગ્રામમિતિ મે મતિઃ ॥

નિવૃત્તો હિ મહાબાહુરમિતૌજા વૃકોદરઃ ।
વરાન્વરાન્હિ કૌન્તેયો રથોદારાન્હનિષ્યતિ ॥

અસિના ધનુષા શક્યા હયૈર્નાગૈર્નરૈ સ્થૈઃ ।
આયસેન ચ દણ્ડેન વ્રાતાન્વ્રાતાન્હનિષ્યતિ ॥

તમેનમનુવર્તન્તે સાત્યકિપ્રમુખા રથાઃ ।
પાઞ્ચાલાઃ કેકયા માસ્ત્યાઃ પાશ્ડવાશ્ચ વિશેષતઃ ॥

શૂરાશ્ચ બલવન્તશ્ચ વિક્રાન્તાશ્ચ મહારથાઃ ।
વિનિઘ્નન્તશ્ચ ભીમેન સંરબ્ધેનાભિચોદિતાઃ ॥

તે દ્રોણમભિવર્તન્તે સર્વતઃ કુરુપુઙ્ગવાઃ ।
વૃકોદરં પરીપ્સન્તઃ સૂર્યમભ્રગણા ઇવ ॥

સમરેષુ તુ નિર્દિષ્ટાઃ પાણ્ડવાઃ કૃષ્ણબાન્ધવાઃ ।
પાઞ્ચાલાઃ કેકયા માત્સ્યાઃ પાણ્ડવેયાશ્ચ સર્વશઃ ॥

શૂરાશ્ચ બલવન્તશ્ચ વિક્રાન્તાશ્ચ મહારથાઃ ।
હીમન્તઃ શત્રુમરણે નિપુણાઃ પુણ્યલક્ષણાઃ ॥

બહવઃ પાર્થિવા રાજંસ્તેષાં વશગતા રણે ।
માવમંસ્થાઃ પાણ્ડવાંસ્ત્વં નારાયણપુરોગમાન્ ॥

એકાયનગતા હ્યેતે પીડયેયુર્યતવ્રતમ્ ।
અરક્ષમાણં શલભા યથા દીપં મુમૂર્ષવઃ ॥

અસંશયં કૃતાસ્ત્રાશ્ચ પર્યાપ્તાશ્ચાપિ વારણે ।
અતિભારમહં મન્યે ભારદ્વાજે સમાહિતમ્ ॥

તે શીઘ્રમનુગચ્છામો યત્ર દ્રોણો વ્યવસ્થિતઃ ।
કોકા ઇવ મહાનાગં મા વૈ હન્યુર્યતવ્રતમ્ ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

રાધેયસ્ય વચઃ શ્રુત્વા રાજા દુર્યોધનસ્તતઃ ।
ભ્રાતૃભિઃ સહિતો રાજન્પ્રાયાદ્દ્રોણરથં પ્રતિ ॥

તત્રારાવો મહાનાસીદેકં દ્રોણં જિઘાંસતામ્ ।
પાણ્ડવાનાં નિવૃત્તાનાં નાનાવર્ણૈર્હયોત્તમૈઃ ॥