મહાભારત · અધ્યાય 7.158

દ્રુપદસ્યાત્મજાન્દૃષ્ટ્વા કુન્તિભોજસુતાંસ્તથા ।
દ્રોણપુત્રેણ નિહતાન્રાક્ષસાંશ્ચ સહસ્રશઃ ॥

યુધિષ્ઠિરો ભીમસેનો ધૃષ્ટદ્યુમ્નશ્ચ પાર્ષતઃ ।
યુયુધાનશ્ચ સંયત્તા યુદ્ધાયૈવ મનો દધુઃ ॥

સોમદત્તઃ પુનઃ ક્રુદ્ધો દૃષ્ટ્વા સાત્યકિમાહવે ।
મહતા શરવર્ષેણ ચ્છાદયામાસ ભારત ॥

તતઃ સમભવદ્યુદ્ધમતીવ ભયવર્ધનમ્ ।
ત્વદીયાનાં પરેષાં ચ ઘોરં વિજયકાઙ્ક્ષિણામ્ ॥

તં દૃષ્ટ્વા સમુપાયાન્તં રુક્મપુઙ્ખૈઃ શિલાશિતૈઃ ।
દશભિઃ સાત્વતસ્યાર્થે ભીમો વિવ્યાધ સાયકૈઃ ॥

સોમદત્તોઽપિ તં વીરં શતેન પ્રત્યવિધ્યત ।
સાત્વતસ્ત્વભિસન્ક્રુદ્ધઃ પુત્રાધિભિરભિપ્લુતમ્ ॥

વૃદ્ધં વૃદ્ધગુણૈર્યુક્તં યયાતિમિવ નાહુષમ્ । વિવ્યાધ દશભિસ્તીક્ષ્ણૈઃ શરૈર્વજ્રનિપાતનૈઃ ।
શક્ત્યા ચૈનં વિનિર્ભિદ્ય પુનર્વિવ્યાધ સપ્તભિઃ ॥

તતસ્તુ સાત્યકેરર્થે ભીમસેનો નવં દૃઢમ્ ।
મુમોચ પરિઘં ઘોરં સોમદત્તસ્ય મૂર્ધનિ ॥

સાત્વતોઽપ્યગ્નિસઙ્કાશં મુમોચ શરમુત્તમમ્ ।
સોમદત્તોરસિ ક્રુદ્ધઃ સુપત્રં નિશિતં યુધિ ॥

યુગપત્પેતતુર્વીર ઘોરૌ પરિઘમાર્ગણૌ ।
શરીરે સોમદત્તસ્ય સ પપાત મહારથઃ ॥

વ્યામોહિતે તુનયે બાહ્લીકસ્તમુપાદ્રવત્ ।
વિસૃજઞ્છરવર્ષાણિ કાલવર્ષીવ તોયદઃ ॥

ભીમોઽથ સાત્વતસ્યાર્થે બાહ્લીકં નવભિઃ શરૈઃ ।
પ્રાતિપેયં મહાત્માનં વિવ્યાધ રણમૂર્ધનિ ॥

પ્રાતિપેયસ્તુ સઙ્ક્રુદ્ધઃ શક્તિં ભીમસ્ય વક્ષસિ ।
નિચખાન મહાબાહુઃ પુરન્દર ઇવાશનિમ્ ॥

સ તથાઽભિહતો ભીમશ્ચકમ્પે ચ મુમોહ ચ ।
પ્રાપ્ય ચેતશ્ચ બલવાન્ગદામસ્મૈ સસર્જ હ ॥

સા પાણ્ડવેન પ્રહિતા બાહ્લીકસ્ય શિરોઽહરત્ ।
સ પપાત હતઃ પૃથ્વ્યાં વજ્રાહત ઇવાદ્રિરાટ્ ॥

તસ્મિન્વિનિહતે વીરે બાહ્લીકે પુરુષર્ષભ ।
પુત્રાસ્તેઽભ્યર્દયન્ભીમં દશ દાશરથેઃ સમાઃ ॥

નાગદત્તો દૃઢરથો મહાબાહુરયોભુજઃ ।
દૃઢઃ સુહસ્તો વિરજાઃ પ્રમાથ્યુગ્રોઽનુયાય્યપિ ॥

તાન્દૃષ્ટ્વા ચુક્રુધે ભીમો જગૃહે ભારસાધનાન્ ।
એકમેકં સમુદ્દિશ્ય પાતયામાસ મર્મસુ ॥

તે વિદ્ધા વ્યસવઃ પેતુઃ સ્યન્દનેભ્યો હતૌજસઃ ।
ચણ્ડવાતપ્રભગ્નાસ્તુ પર્વતાગ્રાન્મહીરુહાઃ ॥

નારાચૈર્દશભિર્ભીમસ્તાન્નિહત્ય તવાત્મજાન્ ।
કર્ણસ્ય દયિતં પુત્રં વૃષસેનમવાકિરત્ ॥

તતો વૃકરથો નામ ભ્રાતા કર્ણસ્ય વિશ્રુતઃ ।
જઘાન ભીમં નારાચૈસ્તમપ્યભ્યદ્રવદ્બલી ॥

તતઃ સપ્તરથાન્વીરઃ શ્યાલાનાં તવ ભારત ।
નિહત્ય ભીમો નારાચૈઃ શતચન્દ્રમપોથયત્ ॥

અમર્ષયન્તો નિહતં શતચન્દ્રં મહારથમ્ ।
શકુનેર્ભ્રાતરો વીરા ગવાક્ષઃ શરભો વિભુઃ ॥

સુભગો ભાનુદત્તશ્ચ શૂરાઃ પઞ્ચ મહારથાઃ ।
અભિદ્રુત્ય શરૈસ્તીક્ષ્ણૈર્ભીમસેનમતાડયન્ ॥

સ તાડ્યમાનો નારાચૈર્વૃષ્ટિવેગૈરિવાચલઃ ।
જઘાન પઞ્ચભિર્બાણૈઃ પઞ્ચૈવાતિરથાન્બલી ॥

તાન્દૃષ્ટ્વા નિહતાન્વીરાન્વિચેલુર્નૃપસત્તમાઃ ॥

તતો યુધિષ્ઠિરઃ ક્રુદ્ધસ્તવાનીકમશાતયત્ ॥
મિષતઃ કુમ્ભયોનેસ્તુ પુત્રાણાં તવ ચાનઘ ॥

અમ્બષ્ઠાન્માલવાઞ્છૂરાંસ્ત્રિગર્તાન્સશિબીનપિ ।
પ્રાહિણોન્મૃત્યુલોકાય ક્રુદ્ધો યુદ્ધે યુધિષ્ઠિરઃ ॥

અભીષાહાઞ્છૂરસેનાન્બાહ્લીકાન્સવસાતિકાન્ ।
નિહત્ય પૃથિવીં રાજા ચક્રે શોણિતકર્દમામ્ ॥

યૌધેયાન્માલવાન્રાજન્મદ્રકાણાં ગણાન્યુધિ ।
પ્રાહિણોન્મૃત્યુલોકાય શૂરાન્બાણૈર્યુધિષ્ઠિરઃ ॥

હતાહરત ગૃહ્ણીત વિધ્યત વ્યવકૃન્તત ।
ઇત્યાસીત્તુમુલઃ શબ્દો યુધિષ્ઠિરરથં પ્રતિ ॥

સૈન્યાનિ દ્રાવયન્તં તં દ્રોણો દૃષ્ટ્વા યુધિષ્ઠિરમ્ ।
ચોદિતસ્તવ પુત્રેણ સાયકૈરભ્યવાકિરત્ ॥

દ્રોણસ્તુ પરમક્રુદ્ધો વાયવ્યાસ્ત્રેણ પાર્થિવમ્ ।
વિવ્યાધ સોઽપિ તદ્દિવ્યમસ્ત્રમસ્ત્રેણ જઘ્નિવાન્ ॥

તસ્મિન્વિનિહતે ચાસ્ત્રે ભારદ્વાજો યુધિષ્ઠિરે । વારુણં યામ્યમાગ્નેયં ત્વાષ્ટ્રં સાવિત્રમેવ ચ ।
ચિક્ષેપ પરમક્રુદ્ધો જિઘાંસુઃ પાણ્ડુનન્દનમ્ ॥

ક્ષિપ્તાનિ ક્ષિપ્યમાણાનિ તાનિ ચાસ્ત્રાણિ ધર્મજઃ ।
જઘાનાસ્ત્રૈર્મહાબાહુઃ કુમ્ભયોનેરવિત્રસન્ ॥

સત્યાં ચિકીર્ષમાણસ્તુ પ્રતિજ્ઞાં કુમ્ભસમ્ભવઃ ॥

પ્રાદુશ્ચક્રેઽસ્ત્રમૈન્દ્રં વૈ પ્રાજાપત્યં ચ ભારત ।
જિઘાંસુર્ધર્મતનયં તવ પુત્રહિતે રતઃ ॥

પતિઃ કુરૂણાં ગજસિંહગામી વિશાલવક્ષાઃ પૃથુલોહિતાક્ષઃ ।
પ્રાદુશ્ચકારાસ્ત્રમહીનતેજા માહેન્દ્રમસ્ત્રં સ જઘાન તેન ॥

વિહન્યમાનેષ્વસ્ત્રેષુ દ્રોણઃ ક્રોધસમન્વિતઃ ।
યુધિષ્ઠિરવધં પ્રેપ્સુર્બ્રાહ્મમસ્ત્રમુદૈરયત્ ॥

તતો નાજ્ઞાસિષં કિઞ્ચિદ્ધોરેણ તમસાઽવૃતે ।
સર્વભૂતાનિ ચ પરં ત્રાસં જગ્મુર્મહીપતે ॥

બ્રહ્માસ્ત્રમુદ્યતં દૃષ્ટ્વા કુન્તીપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ ।
બ્રહ્માસ્ત્રેણૈવ રાજેન્દ્ર તદસ્ત્રં પ્રત્યવારયત્ ॥

તતઃ સૈનિકમુખ્યાસ્તે પ્રશશંસુર્નરર્ષભૌ ।
દ્રોણપાર્થૌ મહેષ્વાસૌ સર્વયુદ્ધવિશારદૌ ॥

તતઃ પ્રમુચ્ય કૌન્તેયં દ્રોણો દ્રુપદવાહિનીમ્ ।
વ્યધમત્ક્રોધતામ્રાક્ષો વાયવ્યાસ્ત્રેણ ભારત ॥

તે હન્યમાના દ્રોણેન પાઞ્ચાલાઃ પ્રાદ્રવન્ભયાત્ ।
પશ્યતો ભીમસેનસ્ય પાર્થસ્ય ચ મહાત્મનઃ ॥

તતઃ કિરીટી ભીમશ્ચ સહસા સન્ન્યવર્તતામ્ ।
મહદ્ધ્યાં રથવંશાભ્યાં પરિગૃહ્ય બલં તદા ॥

બીભત્સુર્દક્ષિણં પાર્શ્વમુત્તરં ચ વૃકોદરઃ ।
ભારદ્વાજં શરૌઘાભ્યાં મહદ્ભ્યામભ્યવર્ષતામ્ ॥

કેકયાઃ સૃઞ્જયાશ્ચૈવ પાઞ્ચાલાશ્ચ મહૌજસઃ ।
અન્વગચ્છન્મહારાજ માત્સ્યાશ્ચ સહ સાત્વતૈઃ ॥

તતઃ સા ભારતી સેના વધ્યમાના કિરીટિના ।
તમસા નિદ્રયા ચૈવ પુનરેવ વ્યદીર્યત ॥

દ્રોણેન વાર્યમાણાસ્તે સ્વયં તવ સુતેન ચ ।
નાશક્યન્ત મહારાજ યોધા વારયિતું તદા ॥