મહાભારત · અધ્યાય 7.152

સિન્ધુરાજે હતે તાત સમરે સવ્યસાચિના ।
તથૈવ ભૂરિશ્રવસિ કિમાસીદ્વો મનસ્તદા ॥

દુર્યોધનેન ચ દ્રોણસ્તથોક્તઃ કુરસંસદિ ।
કિમુક્તવાન્પરં તસ્માત્તન્મમાચક્ષ્વ સઞ્જય ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

નિષ્ટાનકો મહાનાસીત્સૈન્યાનાં તવ ભારત ।
સૈન્ધવં નિહતં દૃષ્ટ્વા ભૂરિશ્રવસમેવ ચ ॥

મન્ત્રિતં તવ પુત્રસ્ય તે સર્વમવમેનિરે ।
યેન મન્ત્રૈણ નિહતાઃ શતશઃ ક્ષત્રિયર્ષભાઃ ॥

દ્રોણસ્તુ તદ્વચઃ શ્રુત્વા પુત્રસ્ય તવ દુર્મનાઃ ।
મુહૂર્તમિવ ચ ધ્યાત્વા ભૃશમાર્તોઽભ્યભાષત ॥
દ્રોણ ઉવાચ ।

દુર્યોધન કિમેવં માં વાક્શરૈરુપકૃન્તસિ ।
અજય્યં સતતં સઙ્ખ્યે બ્રુવાણં સવ્યસાચિનમ્ ॥

એતેનવાર્જુનં જ્ઞાતુમલં કૌરવ સંયુગે ।
યચ્છિખણ્ડ્યવધીદ્ભીષ્મં પાલ્યમાનઃ કિરીટિના ॥

અવધ્યં નિહતં દૃષ્ટ્વા સંયુગે દેવદાનવૈઃ ।
તદૈવાજ્ઞાસિષમહં નેયમસ્તીતિ ભારતી ॥

યં પુંસાં ત્રિષુ લોકેષુ સર્વશૂરમમંસ્મ હિ ।
તસ્મિન્નિપતિતે ભીષ્મે કં શેષં પર્યુપાસ્મહે ॥

યાન્સ્મ તાન્ગ્લહતે તાત શકુનિઃ કુરુસંસદિ । અક્ષાન્ન તેઽક્ષા નિશિતા બાણાસ્તે શત્રુતાપનાઃ ।

અક્ષાંસ્તુ મન્યસે બાણાઞ્છોભમાનાઞ્છિતાઞ્શરાન્ ત એતે ઘ્નન્તિ નસ્તાત વિશિખાઃ પાર્થચોદિતાઃ ।
તાંસ્તદાઽખ્યાયમાનસ્ત્વં વિદુરેણ ન બુદ્ધવાન્ ॥

યાસ્તા વિલપતશ્ચાપિ વિદુરસ્ય મહાત્મનઃ ।
ધીરસ્ય વાચો નાશ્રૌષીઃ ક્ષેમાય વદતઃ શિવાઃ ॥

તદિદં વર્તતે ઘોરમાગતં વૈશસં મહત્ ।
તસ્યાવમાનાદ્વાક્યસ્ય દુઃશાસનકૃતેન ચ ॥

યોઽવમન્ય વચઃ પથ્યં સુહૃદામાપ્તકારિણામ્ ।
સ્વમતં કુરુતે મૂઢઃ સ શોચ્યો નચિરાદિવ ॥

યચ્ચ નઃ પ્રેક્ષમાણાનાં કૃષ્ણામાનાય્ય તત્સભામ્ ।
અનર્હન્તીં કુલે જાતાં સર્વધર્માનુચારિણીમ્ ॥

તસ્યાધર્મસ્ય ગાન્ધારે ફલં પ્રાપ્તમિદં મહત્ ।
નોચેત્પાપં પરે લોકે ત્વમૃચ્છેથાસ્તતોઽધિકમ્ ॥

યચ્ચ તાન્પાણ્ડવાન્દ્યૂતે વિષમેણ વિજિત્ય હ ।
પ્રાવ્રાજયસ્તદાઽરણ્યે રૌરવાજિનવાસસઃ ॥

પુત્રાણામિવ ચૈતેષાં ધર્મમાચરતાં સદા ।
દ્રુહ્યેત્કો નુ નરો લોકે મદન્યો બ્રાહ્મણબ્રુવઃ ॥

પાણ્ડવાનામયં કોપસ્ત્વયા શકુનિના સહ ।
આહૃતો ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય સમ્મતે કુરુ સંસદિ ॥

દુઃશાસનેન સંયુક્તઃ કર્ણેન પરિવર્ધિતઃ ।
ક્ષત્તુર્વાક્યમનાદૃત્ય ત્વયાઽબ્યસ્તઃ પુનઃ પુનઃ ॥

સ હિ નઃ ક્રોધવૃક્ષશ્ચ કૃતમૂલો મહાત્મનામ્ ।
તસ્ય પુષ્પફલે રાજન્નુપભુઙ્ક્ષ્વ મહાબલ ॥

યત્તાઃ સર્વે પરાભૂતાઃ પર્યવારયતાર્જુનમ્ ।
સિન્ધુરાજાનમાશ્રિત્ય સ વો મધ્યે કથં હતઃ ॥

કથં ત્વયિ ચ કર્ણે ચ કૃપે શલ્યે ચ જીવતિ ।
અશ્વત્થામ્નિ ચ કૌરવ્ય નિધનં સૈન્ધવોઽગમત્ ॥

યુધ્યન્તઃ સર્વરાજાનસ્તેજસ્વિન ઉપાસતે ।
સિન્ધુરાજં પરિત્રાતું વો મધ્યે કથં હતઃ ॥

મય્યેવ હિ વિશેષેણ તથા દુર્યોધન ત્વયિ ।
આશંસત પરિત્રાણમર્જુનાત્સ મહીપતિઃ ॥

તતસ્તસ્મિન્પરિત્રાણમલબ્ધવતિ ફલ્ગુનાત્ ।
ન કિઞ્ચિદનુપશ્યામિ જીવિતસ્થાનમાત્મનઃ ॥

મજ્જન્તમિવ ચાત્માનં ધૃષ્ટદ્યુમ્નસ્ય સંયુગે ।
પશ્યામ્યહત્વા પાઞ્ચાલાન્સહ તેન શિખણ્ડિના ॥

તન્માં કિમભિતપ્યન્તં વાક્શરૈરેવ કૃન્તસિ ।
અશક્તઃ સિન્ધુરાજસ્ય ભૂત્વા ત્રાણાય ભારત ॥

સૌવર્ણં સત્યસન્ધસ્ય ધ્વજમક્લિષ્ટકર્મણઃ ।
અપશ્યન્યુધિ ભીષ્મસ્ય કથમાશંસસે જયમ્ ॥

મધ્યે મહારથાનાં કિં શેષં તત્ર મન્યસે ।
હતો ભૂરિશ્રવાશ્ચૈવ કિં શેષં તત્ર મન્યસે ॥

કૃપ એવ ચ દુર્ધર્ષો યદિ જીવતિ પાર્થિવ ।
યો નાગાત્સિન્ધુરાજસ્ય વર્ત્મ તં પૂજયામ્યહમ્ ॥

યત્રાપશ્યં હતં ભીષ્મં પશ્યતસ્તેઽનુજસ્ય વૈ ।
દુઃશાસનસ્ય કૌરવ્ય કુર્વાણં કર્મ દુષ્કરમ્ ॥

અવધ્યકલ્પં સઙ્ગ્રામે દેવૈરપિ સવાસવૈઃ ।
ન તે વસુન્ધરાઽસ્તીતિ તદાહં ચિન્તયે નૃપ ॥

ઇમાનિ પાણ્ડવાનાં ચ સૃજ્જયાનાં ચ ભારત ।
અનીકાન્યાદ્રવન્તે માં સહિતાન્યદ્ય ભારત ॥

નાહત્વા સર્વપાઞ્ચલાન્કવચસ્ય વિમોક્ષણમ્ ।
કર્તાઽસ્મિ સમરે કર્મ ધાર્તરાષ્ટ્ર હિતં તવ ॥

રાજન્બ્રૂયાઃ સુતં મે ત્વમશ્વત્થામાનમાહવે ।
ન સોમકાઃ પ્રમોક્તવ્યા જીવિતં પરિરક્ષતા ॥

યચ્ચ પિત્રાઽનુશિષ્ટોઽસિ તદ્વચઃ પરિપાલય ।
આનૃશંસ્યે દમે સત્યે ચાર્જવે ચ સ્થિરો ભવ ॥

ધર્માર્થકામકુશલો ધર્માર્થાવપ્યપીડયન્ ।
ધર્મપ્રધાનકાર્યાણિ કુર્યાશ્ચેતિ પુનઃ પુનઃ ॥

ચક્ષુર્મનોભ્યાં સન્તોષ્યા વિપ્રાઃ પૂજ્યાશ્ચ શક્તિતઃ ।
ન ચૈષાં વિપ્રિયં કાર્યં તે હિ વહ્નિશિખોપમાઃ ॥

એષ ત્વહમનીકાનિ પ્રવિશામ્યરિસૂદન ।
રણાય મહતે રાજંસ્ત્વયા વાક્શરપીડિતઃ ॥

ત્વં ચ દુર્યોધન બલં યદિ શક્તોઽસિ પાલય ।
રાત્રાવપિ ચ યોદ્ધવ્યાઃ સંરબ્ધાઃ કુરુસૃઞ્જયાઃ ॥

એવમુક્ત્વા તતઃ પ્રાયાદ્દ્રોણઃ પાણ્વસૃઞ્જયાન્ ।
મુષ્ણન્ક્ષત્રિયતેજાંસિ નક્ષત્રાણામિવાંશુમાન્ ॥