મહાભારત · અધ્યાય 7.151

સૈન્ધવે નિહતે રાજન્પુત્રસ્તવ સુયોધનઃ ।
[અશ્રુપૂર્ણમુખો દીનો નિરુત્સાહો દ્વિષજ્જયે ॥

દુર્મના નિઃશ્વસન્દુષ્ટો ભગ્નદંષ્ટ્ર ઇવોરગઃ ।
આગસ્કૃત્સર્વલોકસ્ય પુત્રસ્તેઽર્તિં પરામગાત્ ॥

દૃષ્ટ્વા તત્કદનં ઘોરં સ્વબલસ્ય કૃતં મહત્ ।
જિષ્ણુના ભીમસેનેન સાત્વતેન ચ સંયુગે ॥

સ વિવર્ણઃ કૃશો દીનો બાષ્પવિપ્લુતલોચનઃ.] અમન્યતાર્જુનસમો ન યોદ્ધા ભુવિ વિદ્યતે ॥

ન દ્રોણો ન ચ રાધેયો નાશ્વત્થામા કૃપો ન ચ ।
પાર્થસ્ય સમ્મખે સ્થાતું પર્યાપ્તા ઇતિ મારિષ ॥

નિર્જિત્ય હિ રણે પાર્થઃ સર્વાન્મમ મહારથાન્ ।
અવધીત્સૈન્ધવં સઙ્ખ્યે ન ચ કશ્ચિદવારયત્્ ॥

સર્વથા હતમેવેદં કૌરવાણાં મહદ્બલમ્ ।
ન હ્યસ્ય વિદ્યતે ત્રાતા સાક્ષાદપિ પુરન્દરઃ ॥

યમુપાશ્રિત્ય સઙ્ગ્રામે કૃતઃ શસ્ત્રસમુદ્યમઃ ।
સ કર્ણો નિર્જિતઃ સઙ્ખ્યે હતશ્ચૈવ જયદ્રથઃ ॥

પરુષાણિ સભામધ્યે પ્રોક્તવાન્યો હિ પાણ્ડવાન્ ।
સ કર્ણો નિર્જિતઃ સઙ્ખ્યે સૈન્ધવશ્ચ નિપાતિતઃ ॥

યસ્ય વીર્યં સમાશ્રિત્ય શમં યાચન્તમચ્યુતમ્ ।
તૃણવત્તમહં મન્યે સ કર્ણો નિર્જિતો યુધિ ॥

એવં ક્લાન્તમના રાજન્નુપાયાદ્રોણમીક્ષિતુમ્ ।
આગસ્કૃત્સર્વલોકસ્ય પુત્રસ્તે ભરતર્ષભ ॥

તતસ્તત્સર્વમાચખ્યૌ કુરૂણાં વૈશસં મહત્ ।
પરાન્વિજયતશ્ચાપિ ધાર્તરાષ્ટ્રાન્નિમજ્જતઃ ॥
દુર્યોધન ઉવાચ ।

પશ્ય મૂર્ધાભિષિક્તાનામાચાર્ય કદનં મહત્ ।
કૃત્વા પ્રમુખતઃ શૂરં ભીષ્મં મમ પિતામહમ્ ॥

તં નિહત્ય પ્રલુબ્ધોઽયં શિખણ્ડી પૂર્ણમાનસઃ ।
પાઞ્ચાલ્યૈઃ સહિતઃ સર્વૈઃ સેનાગ્રમભિવર્તતે ॥

અપરશ્ચાપિ દુર્ધર્ષઃ શિષ્યસ્તે સવ્યસાચિના ।
અક્ષૌહિણીઃ સપ્ત હત્વા હતો રાજા જયદ્રથઃ ॥

અસ્મદ્વિજયકામાનાં સુહૃદામુપકારિણામ્ ।
ગન્તાઽસ્મિ કથમાનૃણ્યં ગતાનાં યમસાદનમ્ ॥

યે મદર્થં પરીપ્સન્તે વસુધાં વસુધાધિપાઃ ।
તે હિત્વા વસુધૈશ્વર્યં વસુધામધિશેરતે ॥

સોઽહં કાપુરુષઃ ક-ત્વા મિત્રાણાં ક્ષયમીદૃશમ્ ।
અશ્વમેધસહસ્રેણ પાવિતું ન સમુત્સહે ॥

મમ લુબ્ધસ્ય પાપસ્ય તથા ધર્માપચાયિનઃ ।
વ્યાયામેન જિગીષન્તઃ પ્રાપ્તા વૈવસ્વતક્ષયમ્ ॥

કથં પતિતવૃત્તસ્ય પૃથિવી સુહૃદાં દ્રુહઃ ।
વિવરં નાશકદ્દાતું મમ પાર્થિવસંસદિ ॥

યોઽહં રુધિરસિક્તાઙ્ગં રાજ્ઞાં મધ્યે પિતામહમ્ ।
શયાનં નાશકં ત્રાતું ભીષ્મમાયોધને હતમ્ ॥

તં મામનાર્યપુરુષં મિત્રદ્રુહમધાર્મિકમ્ ।
કિં વક્ષ્યતિ હિ દુર્ધર્ષઃ સમેત્ય પરલોકજિત્ ॥

જલસન્ધં મહેષ્વાસં પશ્ય સાત્યકિના હતમ્ ।
મદર્થમુદ્યતં શૂરં પ્રાણાંસ્ત્યક્ત્વા મહારથમ્ ॥

કામ્ભોજં નિહતં દૃષ્ટ્વા તથાલમ્બુસમેવ ચ ।
અન્યાન્બહૂંશ્ચ સુહૃદો જીવિતાર્થોઽદ્ય કો મમ ॥

વ્યાયચ્છન્તો હતાઃ શૂરા મદર્થે યે પરાઙ્મુખાઃ ।
યતમાનાઃ પરં શક્ત્યા વિજેતુમહિતાન્મમ ॥

તેષાં ગત્વાઽહમાનૃણ્યમદ્ય શક્ત્યા પરન્તપ ।
તર્પયિષ્યામિ તાનેવ જલેન યમુનામનુ ॥

સત્યં તે પ્રતિજાનામિ સર્વશસ્ત્રભૃતાં વર ।
ઇષ્ટાપૂર્તેન ચ શપે વીર્યેણ ચ સુતૈરપિ ॥

નિહત્ય તાન્રમે સર્વાન્પાઞ્ચાલાન્પાણ્ડવૈઃ સહ । સાન્તિં લબ્ધાઽસ્મિ તેષાં વા રણે ગન્તા સલોકતામ્

સોઽહં તત્ર ગમિષ્યામિ યત્ર તે પુરુષર્ષભાઃ । હતા મદર્થે સઙ્ગ્રામે યુધ્યમાનાઃ કિરીટિના ॥ 5-151-30 ન હીદાનીં સહાયા મે પરીપ્સન્ત્યનુપસ્કૃતાઃ । શ્રેયો હિ પાણ્ડૂન્મન્યન્તે ન તથાસ્માન્મહાભુજ ॥

સ્વયં હિ મૃત્યુર્વિહિતઃ સત્યસન્ધેન સંયુગે ।
ભવાનુપેક્ષાં કુરુતે શિષ્યત્વાદર્જુનસ્ય હિ ॥

અતો વિનિહતાઃ સર્વે યેઽસ્મજ્જયચિકીર્ષવઃ ।
કર્ણમેવ તુ પશ્યામિ સમ્પ્રત્યસ્મજ્જયૈષિણમ્ ॥

યો હિ મિત્રમવિજ્ઞાય યાથાતથ્યેન મન્દધીઃ ।
મિત્રાર્થે યોજયત્યેનં તસ્ય સોઽર્થોઽવસીદતિ ॥

તાદૃગ્રૂપં કૃતમિદં મમ કાર્યં સુહૃત્તમૈઃ ।
મોહાલ્લુબ્ધસ્ય પાપસ્ય જિહ્મસ્ય ધનમીહતઃ ॥

યૌ મે યુદ્ધસ્ય કૃત્યસ્ય જિહ્માચારૈઃ સમીયતુઃ । હતો જયદ્રથશ્ચૈવ સૌમદત્તિશ્ચ વિર્યવાન્ ।
અભીષાહાઃ શૂરસેનાઃ શિબયોઽથ વસાતયઃ ॥

સોઽહમદ્ય ગમિષ્યામિ યત્ર તે પુરુષર્ષભાઃ ।
હતા મદર્થે સઙ્ગ્રામે યુધ્યમાનાઃ કિરીટિના ॥

ન હિ મે જીવિતેનાર્થસ્તાનૃતે પુરુષર્ષભાન્ ।
આચાર્યઃ પાણ્ડુપુત્રાણામનુજાનાતુ નો ભવાન્ ॥