મહાભારત · અધ્યાય 7.144

અજિતો દ્રોણરાધેયવિકર્ણકૃતવર્મભિઃ । યશ્ચૈવોત્સહતે વેતું સમસ્તં મામકં બલમ ।
તીર્ણઃ સૈન્યાર્ણવં વીરઃ પ્રતિશ્રુત્ય યુધિષ્ઠિરે ॥

સ કથં કૌરવેયેણ સમરેષ્વનિવારિતઃ ।
નિગૃહ્ય ભૂરિશ્રવસા બલાદ્ભુવિ નિપાતિતઃ ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

શૃણુ રાજન્નિહોત્પત્તિં શૈનેયસ્ય યથા પુરા ।
યથા ચ ભૂરિશ્રવસો યત્ર તે સંશયો નૃપ ॥

બ્રહ્મણસ્ત્વભવત્પુત્રો માનસોઽત્રિર્મહાતપાઃ ।
અત્રેઃ પુત્રોઽભવત્સોમઃ સોમસ્ય તુ બુધઃ સ્મૃતઃ ॥

બુધસ્યૈલો મહાબાહુઃ પુત્ર આસીત્પુરૂરવાઃ ।
પુરૂરવસ આયુસ્તુ આયુષો નહુષઃ સુતઃ ॥

નહુષસ્ય યયાતિસ્તુ રાજા દેવર્ષિસમ્મતઃ ।
યયાતેર્દેવયાન્યાં તુ યદુર્જ્યેષ્ઠોઽભવત્સુતઃ ॥

યદોરભૂદન્વવાયે આજમીઢ ઇતિ સ્મૃતઃ ।
યાદવસ્તસ્ય તુ સુતઃ શૂરસ્ત્રૈલોક્યસમ્મતઃ ॥

શૂરસ્ય શૌરિર્નૃવરો વસુદેવો મહાયશાઃ । ધનુષ્યનવરઃ શૂરઃ કાર્તવીર્યસમો યુધિ ।
ધનુષ્યનવરઃ શૂરઃ કાર્તવીર્યસમો યુધિ । તદ્વાર્યશ્ચાપિ તત્રૈવ કુલે શિનિરભૂન્નૃપ ॥

એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ દેવકસ્ય મહાત્મનઃ ।
દુહિતઃ સ્વયંવરે રાજન્સર્વક્ષત્રસમાગમે ॥

તત્ર વૈ દેવકીં દેવીં વસુદેવાર્થમાશુ વૈ ।
નિર્જિત્વ પાર્થિવાન્સર્વાન્રથમારોપયચ્છિનિઃ ॥

તાં દૃષ્ટ્વા દેવકીં શૂરો રથસ્થાં પુરુષર્ષભઃ ।
નામૃષ્યત મહાતેજાઃ સોમદત્તઃ શિનેર્નૃપ ॥

તયોર્યુદ્ધમભૂદ્રાજન્દિનાર્ધં ચિત્રમુદ્ભતમ્ ।
બાહુયુદ્ધં સુબલિનોઃ પ્રસક્તં પુરુષર્ષભઃ ॥

શિનિના સોમદત્તસ્તુ પ્રસહ્ય ભુવિ પાતિતઃ ।
અસિમુદ્યમ્ય કેશેષુ પ્રગૃહ્ય ચ પદા હતઃ ॥

મધ્યે રાજસહસ્રાણાં પ્રેક્ષકાણાં સમન્તતઃ ।
કૃપયા ચ પુનસ્તેન સ જીવેતિ વિસર્જિતઃ ॥

તદવસ્થઃ કૃતસ્તેન સોમદત્તોઽથ મારિષ ।
પ્રાસાદયન્મહાદેવમમર્ષવશમાસ્થિતઃ ॥

તસ્ય તુષ્ટો મહાદેવો વરાણાં વરદઃ પ્રભુઃ ।
વરેણ ચ્છન્દયામાસ સ તુ વવ્રે વરં નૃપઃ ॥

પુત્રમિચ્છામિ ભગવન્યો નિપાત્ય શિનેઃ સુતમ્ ।
મધ્યે રાજસહસ્રાણાં પદા હન્યાચ્ચ સંયુગે ॥

તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા સોમદત્તસ્ય પાર્થિવ । એવમસ્ત્વિતિ તત્રોક્ત્વા સ દેવોઽન્તરધીયત ।
સ તેન વરદાનેન લબ્ધવાન્ભૂરિદક્ષિણમ્ ॥

અપાતયચ્ચ સમરે સૌમદત્તિઃ શિનેઃ સુતમ્ ।
પશ્યતાં સર્વસૈન્યાનાં પદા ચૈનમતાડયત્ ॥

એતત્તે કથિતં રાજન્યન્માં ત્વં પરિપૃચ્છસિ ।
ન હિ શક્યો રણે જેતું સાત્વતો મનુજર્ષભૈઃ ॥

લબ્ધલક્ષ્યાશ્ચ સઙ્ગ્રામે બહુશશ્ચિત્રયોધિનઃ । દેવદાનવગન્ધર્વાન્વિજેતારો હ્યવિસ્મિતાઃ ।
સ્વવીર્યવિજયે યુક્તા નૈતે પરપરિગ્રહાઃ ॥

ન તુલ્યં વૃષ્ણિભિરિહ દૃશ્યતે કિઞ્ચન પ્રભો ।
ભૂતં ભવ્યં ભવિષ્યચ્ચ બલેન ભરતર્ષભ ॥

ન જ્ઞાતિમવમન્યન્તે વૃદ્ધાનાં શાસને રતાઃ ॥

ન દેવાસુરગન્ધર્વા ન યક્ષોરગરાક્ષસાઃ ।
જેતારો વૃષ્ણિવીરાણાં કિં પુનર્માનવા રણે ॥

બ્રહ્મદ્રવ્યે ગુરુદ્રવ્યે જ્ઞાતિસ્વે ચાપ્યહિંસકાઃ ।
એતેષાં રક્ષિતારશ્ચ યે સ્યુઃ કસ્યાઞ્ચિદાપદિ ॥

અર્થવન્તો ન ચોત્સિક્તા બ્રહ્મણ્યાઃ સત્યવાદિનઃ ।
સમર્થાન્નાવમન્યન્તે દીનાનભ્યુદ્વરન્તિ ચ ॥

નિત્યં દેવપરા દાન્તાસ્ત્રાતારશ્ચાવિકત્થનાઃ ।
તેન વૃષ્ણિપ્રવીરાણાં ચક્રં ન પ્રતિહન્યતે ॥

અપિ મેરું વહેત્કશ્ચિત્તરેદ્વા મકરાલયમ્ ।
ન તુ વૃષ્ણિપ્રવીરાણાં સમેત્યાન્તં વ્રજેન્નૃપ ॥

એતત્તે સર્વમાખ્યાતં યત્ર તે સંશયઃ પ્રભો ।
કુરુરાજ નરશ્રેષ્ઠ તવ વ્યપનયો મહાન્ ॥