મહાભારત · અધ્યાય 7.12

શુશ્રૂષસ્વ સ્થિરો ભૂત્વાં શંસતો મમ ભારત । હન્ત તે કથયિષ્યામિ સર્વં પ્રત્યક્ષદર્શિવાન્ ।
યથા સત્યપરો દ્રોણઃ સાદિતાઃ પાણ્ડુસૃઞ્જયૈઃ ॥

સેનાપતિત્વં સમ્પ્રાપ્ય ભારદ્વાજો મહારથઃ ।
મધ્યે સર્વસ્ય સૈન્યસ્ય પુત્રં તે વાક્યમબ્રવીત્ ॥

યત્કૌરવાણામૃષભાદાપગેયાદનન્તરમ્ ।
સૈનાપત્યે ત્વયા રાજન્નદ્ય સત્કૃતવાનહમ્ ॥

સદૃશં કર્મણસ્તસ્ય ફલં પ્રાપ્નુહિ ભારત ।
કરોમિ કામં કં તેઽદ્ય પ્રવૃણીષ્વ યમિચ્છસિ ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

તતો દુર્યોધનો રાજા કર્ણદુઃશાસનાદિભિઃ ।
સમ્મન્ત્ર્યોવાચ દુર્ધર્ષમાચાર્યં જયતાં વરમ્ ॥

દદાસિ ચેદ્વરં મહ્યં જીવગ્રાહં યુધિષ્ઠિરમ્ ।
ગૃહીત્વા રયિનાં શ્રેષ્ઠં મત્સમીપમિહાનય ॥

ઇચ્છેયં વૈ મહાત્માનં ધર્માત્માનં યુધિષ્ઠિરમ્ ।
ભ્રાતૃણાં પશ્યતામેવ જીવગ્રાહેણ મે દ્વિજ ॥

ગૃહીત્વા રથિનાં શ્રેષ્ઠં મત્સકાશમિહાનય ।
પ્રીણામ્યનેન કાર્યેણ સસુહૃજ્જનબાન્ધવઃ ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

તતઃ કુરૂણામાચાર્યઃ શ્રુત્વા પુત્રસ્ય તે વચઃ ।
સેનાં પ્રહર્ષયન્સર્વામિદં વચનમબ્રવીત્ ॥

ધન્યઃ કુન્તીસુતો રાજન્યસ્ય ગ્રહણમિચ્છસિ ।
ન વધં તસ્ય દુર્ધર્ષ વરમદ્ય પ્રયાચસે ॥

કિમર્થં ચ નરવ્યાઘ્ર ન વધં તસ્ય કાઙ્ક્ષસે ।
નાશંસસિ ક્રિયામેતાં મત્તો દુર્યોધન ધ્રુવમ્ ॥

આહોસ્વિદ્ધર્મરાજસ્ય દ્વેષ્ટા કશ્ચિન્ન વિદ્યતે ।
યદીચ્છસિ ત્વં જીવન્તં કુલં રક્ષસિ ચાત્મનઃ ॥

અથવા ભરતશ્રેષ્ઠ નિર્જિત્ય યુધિ પાણ્ડવાન્ ।
રાજ્યાંશં પ્રતિ દત્ત્વા ચ સૌભ્રાત્રં કર્તુમિચ્છસિ ॥

ધન્યઃ કુન્તીસુતો રાજા સુજાતં ચાસ્ય ધીમતઃ ।
અજાતશત્રુતા સત્યા તસ્ય યત્સ્નિહ્યતે ભવાન્ ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

દ્રોણેન ચૈવમુક્તસ્ય તવ પુત્રસ્ય ભારત ।
સહસા નિઃસૃતો ભાવો યોસ્ય નિત્યં હૃદિ સ્થિતઃ ॥

નાકારો ગૂહિતું શક્યો બૃહસ્પતિસમૈરપિ ।
તસ્માત્તવ સુતો રાજન્પ્રહૃષ્ટો વાક્યમબ્રવીત્ ॥

વધે કુન્તીસુતસ્યાજૌ નાચાર્ય વિજયો મમ ।
હતે યુધિષ્ઠિરે પાર્થા હન્યુઃસર્વાન્હિ નો ધ્રુવમ્ ॥

નૈવ શક્યા રણે સર્વે નિહન્તુમમરૈરપિ ।
યદિ સર્વે હનિષ્યન્તે પાણ્ડવાઃ સસુતા મૃધે ॥

તતઃ કૃત્સ્નં વશે કૃત્વા નિઃશેષં નૃપમણ્ડલમ્ ।
સસાગરવનાં સ્ફીતાં વિજિત્ય વસુધામિમામ્ ॥

વિષ્ણુર્દાસ્યતિ કૃષ્ણાયૈ કુન્ત્યૈ વા પુરુષોત્તમઃ ।
યદ્યેષ ચૈષાં શેષઃસ્યાત્સ એવાસ્માન્ન શેષયેત્ ॥

સત્યપ્રતિજ્ઞે ત્વાનીતે પુનર્દ્યૂતેન નિર્જિતે । તસ્મિઞ્જીવતિ ચાયાતે હ્યુપાયૈર્બહુભિઃ કૃતૈઃ ।
પુનર્યાસ્યન્ત્યરણ્યાય પાણ્ડવાસ્તમનુવ્રતાઃ ॥

સોઽયં મમ જયો વ્યક્તં દીર્ઘકાલં ભવિષ્યતિ ।
અતો ન વધમિચ્છામિ ધર્મરાજસ્ય કર્હિચિત્ ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

તસ્ય જિહ્મમભિપ્રાયં જ્ઞાત્વા દ્રોણોઽર્થતત્ત્વવિત્ ।
તં વરં સાન્તરં તસ્મૈ દદૌ સઞ્ચિન્ત્ય બુદ્ધિમાન્ ॥
દ્રોણ ઉવાચ ।

ન ચેદ્યુધિષ્ઠિરં વીરઃ પાલયેદર્જુનો યુધિ ।
મન્યસ્વ પાણ્ડવશ્રેષ્ઠમાનીતં વશમાત્મનઃ ॥

ન હિ શક્યો રણે પાર્થઃ સેન્દ્રૈર્દેવાસુરૈરપિ ।
પ્રત્યુદ્યાતુમતસ્તાત ન તસ્માદ્ધર્ષયામ્યહમ્ ॥

અસંશયં સ મે શિષ્યો મત્પૂર્વશ્ચાસ્ત્રકર્મણિ ।
તરુણઃ સુકૃતી યુક્ત એકાયનગતશ્ચ સઃ ॥

અસ્ત્રાણીન્દ્રાચ્ચ રુદ્રાચ્ચ ભૂયાંસિ સમવાપ્તવાન્ ।
અમર્ષિતશ્ચ તે રાજંસ્તતો નામર્ષયામ્યહમ્ ॥

સ ચાપક્રમ્યતાં યુદ્ધાદ્યેનોપાયેન શક્યતે ।
અપનીતે તતઃ પાર્થે ધર્મરાજો જિતસ્ત્વયા ॥

ગ્રહણે હિ જયસ્તસ્ય ન વધે પુરુષર્ષભ । ગ્રહણં હિ વધાત્તસ્ય ધર્મરાજસ્ય મન્યસે ।
અનેનૈવાભ્યુપાયેન ગ્રહણં સમુપૈષ્યસિ ॥

અહં ગૃહીત્વા રાજાનં સત્યધર્મપરાયણમ્ ।
આનયિષ્યામિ તે રાજન્વશમદ્ય ન સંશયઃ ॥

યદિ સ્યાસ્યતિ સઙ્ગ્રામે મુહૂર્તમપિ મેઽગ્રતઃ ।
અપનીતે નરવ્યાઘ્રે કુન્તીપુત્રે ધનઞ્જયે ॥

ફલ્ગુનસ્ય સમીપે તુ ન હિ શક્યો યુધિષ્ઠિરઃ ।
ગ્રહીતું સમરે રાજન્સેન્દ્રૈરપિ સુરાસુરૈઃ ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

એવમુક્તે તદા તસ્મિન્યુદ્ધે દેવાસુરોપમે । સાન્તરં તુ પ્રતિજ્ઞાતે રાજ્ઞો દ્રોણેન નિગ્રહે ।
ગૃહીતં તમમન્યન્ત તવ પુત્રાઃ સુબાલિશાઃ ॥

તતો દુર્યોધનેનાપિ ગ્રહણં પાણ્ડવસ્ય તત્ । સ્કન્ધાવારેષુ સર્વેષુ યથાસ્થાનેષુ મારિષ ।
સૈન્યસ્થાનેષુ સર્વેષુ સુઘોષિતમરિન્દમ ॥

પાણ્ડવેયેષુ સાપેક્ષં દ્રોણં જાનાતિ તે સુતઃ ।
તતઃ પ્રતિજ્ઞાસ્થૈર્યાર્થં સ મન્ત્રો બહુલીકૃતઃ ॥