મહાભારત · અધ્યાય 7.13

સાન્તરે તુ પ્રતિજ્ઞાને રાજ્ઞો દ્રોણેન નિગ્રહે । તતસ્તે સૈનિકાઃ શ્રુત્વા તં યુધિષ્ઠિરનિગ્રહમ્ ।
સિંહનાદરવાંશ્ચક્રુર્બાહુશબ્દાંશ્ચ કૃત્સ્નશઃ ॥

તચ્ચ સર્વં યથાન્યાયં ધર્મરાજેન ભારત ।
આપ્તૈશ્ચારૈઃ પરિજ્ઞાતં ભારદ્વાજચિકીર્ષિતમ્ ॥

તતઃ સર્વાન્સમાનાય્ય ભ્રાતૃનન્યાંશ્ચ સર્વશઃ ।
અવ્રવીદ્ધર્મરાજસ્તુ ધનઞ્જયમિદં વચઃ ॥

શ્રુતં તે પુરુષવ્યાઘ્ર દ્રોણસ્યાદ્ય ચિકીર્ષિતમ્ ।
યથા તન્ન ભવેત્સત્યં તથા નીતિર્વિધીયતામ્ ॥

સાન્તરં હિ પ્રતિજ્ઞાતં દ્રોણેનામિત્રઘાતિના ।
તચ્ચાન્તરમમોઘેષૌ ત્વયિ તેન સમાહિતમ્ ॥

તત્ત્વમદ્ય મહાબાહો યુધ્યસ્વ મદનન્તરમ્ ।
યથા દુર્યોધનઃ કામં નેમં દ્રોણાદવાપ્નુયાત્ ॥
અર્જુન ઉવાચ ।

યથા મે ન વધઃ કાર્ય આચાર્યસ્ય કથઞ્ચન ।
તથા તવ પરિત્યાગો ન મે રાજંશ્ચિકીર્ષિતઃ ॥

અપ્યેવં પાણ્ડવ પ્રાણાનુત્સૃજેયમહં યુધિ ।
પ્રતિયાતાઽહમાચાર્યં ત્વાં ન જહ્યાં કથઞ્ચન ॥

ત્વાં નિગૃહ્યાહવે રાજન્ધાર્તરાષ્ટ્રો યમિચ્છતિ ।
ન સ તં જીવલોકેઽસ્મિન્કામં પ્રાપ્તા કથઞ્ચન ॥

પ્રપતેદ્દ્યૌઃ સનક્ષત્રા પૃથિવી શકલી ભવેત્ ।
ન ત્વાં દ્રોણો નિગૃહ્ણીયાજ્જીવમાને મયિ ધ્રુવમ્ ॥

યદિ તસ્ય રણે સાહ્યં કુરુતે વજ્રભૃત્સ્વયમ્ ।
વિષ્ણુર્વા સહિતો દેવૈર્ન ત્વાં પ્રાપ્સ્યત્યસૌ મૃધે ॥

મયિ જીવતિ રાજેન્દ્ર ન ભયં કર્તુમર્હસિ ।
દ્રોણાદસ્ત્રભૃતાં શ્રેષ્ઠાત્સર્વશસ્ત્રભૃતામપિ ॥

અન્યચ્ચ બ્રૂયાં રાજેન્દ્ર પ્રતિજ્ઞાં મમ નિશ્ચલામ્ ॥

ન સ્મરામ્યનૃતં તાવન્ન સ્મરામિ પરાજયમ્ ।
ન સ્મરામિ પ્રતિશ્રુત્ય વિસ્મૃત્ય મનસ્વઽકૃતમ્ ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

તતઃ શઙ્ખાશ્ચ ભેર્યશ્ચ મૃદઙ્ગાશ્ચાનકૈઃ સહ ।
પ્રાવાદ્યન્ત મહારાજ પાણ્ડવાનાં નિવેશને ॥

સિંહનાદશ્ચ સઞ્જજ્ઞે પાણ્ડવાનાં મહાત્મનામ્ ॥
ધનુર્જ્યાતલશબ્દશ્ચ ગગનસ્પૃક્સુભૈરવઃ ॥

શ્રુત્વા શઙ્ખસ્ય નિર્ઘોષં પાણ્ડવસ્ય મહૌજસઃ ।
ત્વદીયેષ્વપ્યનીકેષુ વાદિત્રાણ્યભિજઘ્નિરે ॥

તતો વ્યૂઢાન્યનીકાનિ તવ તેષાં ચ ભારત ।
શનૈરુપેયુરન્યોન્યં યોત્સ્યમાનાનિ સંયુગે ॥

તતઃ પ્રવવૃતે યુદ્ધં તુમુલં રોમહર્ષણમ્ ।
પાણ્ડવાનાં કુરૂણાં ચ દ્રોણપાઞ્ચાલ્યયોરપિ ॥

યતમાનાઃ પ્રયતેન દ્રોણાનીકવિશાતને ।
ન શેકુઃ સૃઞ્જયા યુદ્ધે તદ્ધિ દ્રોણેન પાલિતમ્ ॥

તથૈવ તવ પુત્રસ્ય રથોદારાઃ પ્રહારિણઃ ।
ન શેકુઃ પાણ્ડવીં સેનાં પાલ્યમાનાં કિરીટીના ॥

આસ્તાં તે સ્તિમિતે સેને રક્ષ્યમાણે પરસ્પરમ્ ।
સમ્પ્રસુપ્તે યથા નક્તં વનરાજ્યૌ સુપુષ્પિતે ॥

તતો રુક્મરથો રાજન્નર્કેણેવ વિરાજતા ।
વરૂથિના વિનિષ્પત્ય વ્યચરત્પૃતનામુખે ॥

તમુદ્યન્તં રથેનૈકમાશુકારિણમાહવે ।
અનેકમિવ સન્ત્રસાન્મેનિરે પાણ્ડુસૃઞ્જયાઃ ॥

તેન મુક્તાઃ શરા ઘોરા વિચેરુઃ સર્વતોદિશમ્ ।
ત્રાસયન્તો મહારાજ પાણ્ડવેયસ્ય વાહિનીમ્ ॥

મધ્યન્દિનમનુપ્રાપ્તો ગભસ્તિશતસંવૃતઃ ।
યથા દૃશ્યેત ઘર્મોશુસ્તથા દ્રોણોઽપ્યદૃશ્યત ॥

ન ચૈનં પાણ્ડવેયાનાં કશ્ચિચ્છક્નોતિ ભારત ।
વીક્ષિતું સમરે ક્રુદ્ધં મહેન્દ્રમિવ દાનવાઃ ॥

મોહયિત્વા તતઃ સૈન્યં ભારદ્વાજઃ પ્રતાપવાન્ ।
ધૃષ્ટદ્યુમ્નબલં તૂર્ણં વ્યધમન્નિશિતૈઃ શરૈઃ ॥

સ દિશઃ સર્વતો રુદ્ધ્વા સંવૃત્ય ખમજિહ્મગૈઃ ।
પાર્ષતો યત્ર તત્રૈનામભિનત્પાણ્ડુવાહિનીમ્ ॥