મહાભારત · અધ્યાય 7.108

દ્રૌપદેયાન્મહેષ્વાસાન્સૌમદત્તિર્મહાયશાઃ ।
એકૈકં પઞ્ચભિર્વિદ્વ્વા પુનર્વિવ્યાધ સપ્તભિઃ ॥

તે પીડિતા ભૃશં તેન રૌદ્રેણ સહસા વિભો ।
પ્રમૂઢા નૈવ વિવિદુર્મૃધે કૃત્યં સ્મ કિઞ્ચન ॥

નાકુલિશ્ચ શતાનીકઃ સૌમદત્તિં નરર્ષભમ્ ।
દ્વાભ્યાં વિદ્વ્વાઽનદદ્વૃષ્ટઃ શરાભ્યાં શત્રુકર્શનઃ ॥

તથેતરે રણે યત્તાસ્ત્રિભિસ્ત્રિભિરજિહ્મગૈઃ ।
વિવ્યધુઃ સમરે તૂર્ણં સૌમદત્તિમમર્ષણમ્ ॥

સ તાન્પ્રતિ મહારાજ પઞ્ચ ચિક્ષેપ સાયકાન્ ।
એકૈકં હૃદિ ચાજઘ્ને એકૈકેન મહાયશાઃ ॥

તતસ્તે ભ્રાતરઃ પઞ્ચ શરૈર્વિદ્ધા મહાત્મના ।
પરિવાર્ય રણે વીરં વિવ્યધુઃ સાયકૈર્ભૃશમ્ ॥

અર્જુનિસ્તુ હયાંસ્તસ્ય ચતુર્ભિર્નિશિતૈઃ શરૈઃ ।
પ્રેષયામાસ સઙ્ક્રુદ્ધો યમસ્ય સદનં પ્રતિ ॥

ભૈમસેનિર્ધનુશ્છિત્ત્વા સૌમદત્તેર્મહાત્મનઃ ।
નનાદ બલવન્નાદં વિવ્યાધ ચ શિતૈઃ શરૈઃ ॥

યૌધિષ્ઠિરિર્ધ્વજં તસ્ય ચ્છિત્ત્વા ભૂમાવપાતયત્ ।
નાકુલિશ્ચાથ યન્તારં રથનીડાદપાહરત્ ॥

સાહદેવિસ્તુ તં જ્ઞાત્વા ભ્રાતૃભિર્વિમુખીકૃતમ્ ।
ક્ષુરપ્રેણ શિરો રાજન્નિચકર્ત મહાત્મનઃ ॥

તચ્છિરો ન્યપતદ્ભૂતૌ તપનીયવિભૂષિતમ્ ।
અભાસયદ્રુણોદ્દેશં બાલસૂર્યસમપ્રભમ્ ॥

સૌમદત્તેઃ શિરો દૃષ્ટ્વા નિપતત્તન્મહાત્મનઃ ।
વિત્રસ્તાસ્તાવકા રાજન્પ્રદુદ્રુવુરનેકધા ॥

અલમ્બુસસ્તુ સમરે ભીમસેનં મહાબલમ્ ।
યોધયામસ સઙ્ક્રુદ્ધો લક્ષ્મણં રાવણિર્યથા ॥

સમ્પ્રયુદ્ધૌ રમે દૃષ્ટ્વા તાવુભૌ નરરાક્ષસૌ ।
વિસ્મયઃ સર્વભૂતાનાં ભયં ચાસીત્સુદારુણમ્ ॥

આર્શ્યશૃઙ્ગિં તતો ભીમો નવભિર્નિશિતૈઃ શરૈઃ ।
વિવ્યાધ પ્રહસન્રાજન્રાક્ષસેન્દ્રમમર્ષણમ્ ॥

તદ્રક્ષઃ સમરે વિદ્ધં કૃત્વા નાદં ભયાવહમ્ ।
અભ્યદ્રવત્તતો ભીમં યે ચ તસ્ય પદાનુગાઃ ॥

સ ભીમં પઞ્છભિર્વિદ્વ્વા શરૈઃ સન્નતપર્વભિઃ । ભૈમાન્પરિજઘાનાશુ રથાંસ્ત્રિશતમાહવે ।
પુનશ્ચતુઃશતાન્હત્વા ભીમં વિવ્યાધ પત્રિણા ॥

સોઽતિવિદ્ધસ્તથા ભીમો રાક્ષસેન મહાબલઃ ।
નિષસાદ રથોપસ્થે મૂર્ચ્છયાઽભિપરિપ્લુતઃ ॥

પ્રતિલભ્ય તતઃ સઞ્જ્ઞાં મારુતિઃ ક્રોધમૂર્ચ્છિતઃ । વિકૃષ્ય કાર્મુકં ઘોરં ભારસાધનમુત્તમમ્ ।
અલમ્બુસં શરૈસ્તીક્ષ્ણૈરર્દયામાસ સર્વતઃ ॥

સ વિદ્ધો બહુભિર્બાણૈર્નીલાઞ્જનચયોપમઃ ।
શુશુભે સર્વતો રાજન્પ્રફુલ્લ ઇવ કિંશુકઃ ॥

સ વધ્યમાનઃ સમરે ભીમચાપચ્યુતૈઃ શરૈઃ । સ્મરન્ભ્રાતૃવધં ચૈવ પાણ્ડવેન મહાત્મના ।
ઘોરં રૂપમથો કૃત્વા ભીમસેનમભાષત ॥

તિષ્ઠેદાનીં રણે પાર્થ પશ્ય મેઽદ્ય પરાક્રમમ્ ॥ બાકો નામ સુદુર્બુદ્ધે રાક્ષસપ્રવરો બલી ।

પરોક્ષં મમ તદ્વૃત્તં યદ્ધાતા મે હતસ્ત્વયા ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

એવમુક્ત્વા તતો ભીમમન્તર્ધાનં ગતસ્તદા ।
મહતા શરવર્ષેણ ભૃશં તં સમવાકિરત્ ॥

ભીમસ્તુ સમરે રાજન્નદૃશ્યે રાક્ષસે તદા ।
આકાશં પૂરયામાસ શરૈઃ સન્નતપર્વભિઃ ॥

સ વધ્યમાનો ભીમેન નિમેષાદ્રથમાસ્થિતઃ ।
જગામ ધરણીં ચૈવ ક્ષુદ્રઃ ખં સહસાઽગમત્ ॥

ઉચ્ચાવચાનિ રૂપાણિ ચકાર સુબહૂનિ ચ ।
અણુર્બૃહત્પુનઃ સ્થૂલો નાદાન્મુઞ્ચન્નિવામ્બુદઃ ॥

[નિપેતુર્ગગનાચત્ચૈવ શરધારાઃ સહસ્રશઃ ।
શક્તયઃ કણપાઃ પ્રાસાઃ શૂલપટ્ટસતોમરાઃ ॥

શતઘ્ન્યઃ પરિઘાશ્ચૈવ ભિણ઼્ડિપાલાઃ પરશ્વથાઃ ।
શિલાઃ ખઙ્ઘા ગુડાશ્ચૈવ ઋષ્ટીર્વજ્રાણિ ચૈવ હ ॥

સા રાક્ષસવિસૃષ્ટા તુ શસ્ત્રવૃષ્ટિઃ સુદારુણા । જઘાન પાણ્ડુપુત્રસ્ય સૈનિકાન્રણમૂર્ધનિ ॥ ]

ઉચ્ચાવચાસ્તથા વાચો વ્યાજહાર સમન્તતઃ ।
તેન પાણ્ડવસૈન્યાનાં સૂદિતા યુધિ વારણાઃ ॥

હયાશ્ચ બહવો રાજન્પત્તયશ્ચ તથા પુનઃ ।
રથેભ્યો રથિનઃ પેતુસ્તસ્ય નુન્નાઃ સ્મ સાયકૈઃ ॥

શોણિતોદાં રથાવર્તાં હસ્તિગ્રાહસમાકુલામ્ ।
છત્રહંસાં કર્દમિનીં બાહુપન્નગસઙ્કુલામ્ ॥

નદીં પ્રવર્તયામાસ રક્ષોગણસમાકુલામ્ ।
વહન્તીં બહુધા રાજંશ્ચેદિપાઞ્ચાલસૃઞ્જયાન્ ॥

તં તથા સમરે રાજન્વિચરન્તમભીતવત્ ।
પાણ્ડવા ભૃશસંવિગ્નાઃ પ્રાપશ્યંસ્તસ્ય વિક્રમમ્ ॥

તાવકાનાં તુ સૈન્યાનાં પ્રહર્ષઃ સમજાયત ।
વાદિત્રનિનદશ્ચોગ્રઃ સુમહાન્રોમહર્ષણઃ ॥

તં શ્રુત્વા નિનદં ઘોરં તવ સૈન્યસ્ય પાણ્ડવઃ ।
નામૃષ્યત યથા નાગસ્તલશબ્દં સમીરિતમ્ ॥

તતઃ ક્રોધાભિતામ્રાક્ષો નિર્દહન્નિવ પાવકઃ ।
સન્દધે ત્વાષ્ટ્રમસ્ત્રં સ સ્વયં ત્વષ્ટેવ મારુતિઃ ॥

તતઃ શરસહસ્રાણિ પ્રાદુરાસન્સમન્તતઃ ।
તૈઃ શરૈસ્તવ સૈન્યસ્ય વિદ્રવઃ સુમહાનભૂત્ ॥

તદસ્ત્રં પ્રેરિતં તેન ભીમસેનેન સંયુગે ।
રાક્ષસસ્ય મહામાયાં હત્વા રાક્ષસમાર્દયત્ ॥

સ વધ્યમાનો બહુધા ભીમસેનેન રાક્ષસઃ ।
સન્ત્યજ્ય સમરે ભીમં દ્રોણાનીકમુપાદ્રવત્ ॥

તસ્મિંસ્તુ નિર્જિતે રાજન્રાક્ષસેન્દ્રે મહાત્મના ।
અનાદયન્સિંહનાદૈઃ પાણ્ડવાઃ સર્વતો દિશમ્ ॥

અપૂજયન્મારુતિં ચ સંહૃષ્ટાસ્તે મહાબલમ્ ।
પ્રહાદમિવ દૈતેયા યથા શક્રં મરુદ્ગણાઃ ॥