મહાભારત · અધ્યાય 7.100

સલિલે જનિતે તસ્મિન્કૌન્તેયેન મહાત્મના ।
નિસ્તારિતે દ્વિષત્સૈન્યે કૃતે ચ શરવેશ્મનિ ॥

વાસુદેવો રથાત્તૂર્ણમવતીર્ય મહાદ્યુતિઃ ।
મોચયામાસ તુરગાન્વિનુન્નાન્કઙ્કપત્રિભિઃ ॥

અદૃષ્ટપૂર્વં તદ્દૃષ્ટ્વા સાધુવાદો મહાનભૂત્ ।
સિદ્ધચારણસઙ્ઘાનાં સૈનિકાનાં ચ સર્વશઃ ॥

પદાતિનં તુ કૌન્તેયં યુધ્યમાનં મહારથાઃ ।
નાશક્નુવન્વારયિતું તદદ્ભુતમિવાભવત્ ॥

આપતત્સુ રથૌઘેષુ પ્રભૂતગજવાજિષુ ।
નાસમ્ભ્રમત્તદા પાર્થસ્તદસ્ય પુરુષાનતિ ॥

વ્યસૃજન્ત શરૌઘાંસ્તે પાણ્ડવં પ્રતિ પાર્થિવાઃ ।
ન ચાવ્યથત ધર્માત્મા વાસવિઃ પરવીરહા ॥

શતાનિ શરજાલાનિ ગદાઃ પ્રાસાંશ્ચ વીર્યવાન્ ।
આગતાનગ્રસત્પાર્થઃ સરિતઃ સાગરો યથા ॥

અસ્ત્રવેગેન મહતા પાર્થો બાહુબલેન ચ ।
સર્વેષાં પાર્થિવેન્દ્રાણામગ્રસત્તાઞ્શરોત્તમાન્ ॥

તત્તુ પાર્થસ્ય વિક્રાન્તં વાસુદેવસ્ય ચોભયોઃ ।
અપૂજયન્મહારાજ કૌરવા મહદદ્ભુતમ્ ॥
કૌરવા ઊચુઃ ।

કિમદ્ભુતતમં લોકે ભવિતાઽપ્યથવા હ્યભૂત્ ।
યદશ્વાન્પાર્થ ગોવિન્દૌ પાયયામાસતૂ રણે ॥

ભયં વિપુલમસ્માસુ તાવધત્તાં નરોત્તમૌ । તેજો વિદધતુશ્ચોગ્રં યત્સૈન્યં તાવકં વિભો ।
દધારૈકો રણે પાર્થો વેલેવોદ્વૃત્તમર્ણવમ્ ॥

પાર્થસ્ય શરસઞ્છન્ને તસ્મિન્સદ્મનિ ભારત ।
આકાશમિવ સમ્પ્રાપ્ય વિચેરુસ્તત્ર પક્ષિણઃ ॥

ન ચૈનં યુધિ તિષ્ઠન્તં સૈન્યેષુ તવ મારિષ ।
અભ્યદ્રવત્સુસઙ્ક્રુદ્ધઃ પુમાન્કશ્ચિત્તુ તાવકઃ ॥

સર્વે વિમનસોઽભૂવંસ્તવ યોધા વિશામ્પતે ।
સમ્પ્રેક્ષ્ય તત્ર ગોવિન્દં પાણ્ડવં ચ ધનઞ્જયમ્ ॥

અથ સ્મયન્હૃષીકેશઃ સ્ત્રીમધ્ય ઇવ ભારત ।
અર્જુનેન કૃતે સઙ્ખ્યે શરગર્ભગૃહે તદા ॥

ઉપાવર્તયદવ્યગ્રસ્તાનશ્વાન્પુષ્કરેક્ષણઃ ।
મિષતાં સર્વસૈન્યાનાં ત્વદીયાનાં વિશામ્પતે ॥

ઉપાવૃત્ત્યોત્થિતાનશ્વાન્પાણિભ્યાં પુષ્કરેક્ષણઃ ।
સમ્માર્જયન્રણે રાજન્પશ્યતાં સર્વયોધિનામ્ ॥

તેષાં શ્રમં ચ ગ્લાનિં ચ વમથું વેપથું વ્રણાન્ ।
સર્વં વ્યપાનુદત્કૃષ્ણઃ કુશલો હ્યશ્વકર્મણિ ॥

શલ્યાનુદ્ધૃત્ય પાણિભ્યાં પરિમૃજ્ય ચ તાન્હયાન્ ।
ઉપાવર્ત્ય યથાન્યાયં પાયયામાસ વારિ સઃ ॥

સ તાઁલ્લબ્ધોદકાન્સ્નાતાઞ્જગ્ધાન્નાન્વિગતક્લમાન્ ।
યોજયામાસ સંહૃષ્ટઃ પુનરેવ રથોત્તમે ॥

સ તં રથવરં શૌરિઃ સર્વશસ્ત્રભૃતાં વરઃ ।
સમાસ્થાય મહાતેજાઃ સાર્જુનઃ પ્રયયૌ દ્રુતમ્ ॥

યોજયિત્વા હયાંસ્તસ્ય વિધિદૃષ્ટેન કર્મણા ।
રણે ચચાર ગોવિન્દસ્તૃણીકૃત્ય મહારથાન્ ॥

રથં રથવરસ્યાજૌ યુક્તં લબ્ધોદકૈર્હયૈઃ ।
દૃષ્ટ્વા કુરુબલશ્રેષ્ઠાઃ પુનર્વિમનસોઽભવન્ ॥

વિનિઃસ્વસન્તસ્તે રાજન્ભગ્નદંષ્ટ્રા ઇવોરગાઃ ।
ઘિગહોઽતિગતઃ પાર્થઃ કૃષ્ણશ્ચેત્યબ્રુવન્પૃથક્ ॥

તત્સૈન્યં સર્વતો દૃષ્ટ્વા રોમહર્ષણમદ્ભુતમ્ ।
ત્વરધ્વમિતિ ચાક્રન્દન્નૈતદસ્તીતિ ચાવુવન્ ॥

સર્વક્ષત્રસ્ય મિષતો રથેનૈકેન દંશિતૌ ।
બાલઃ ક્રીડનકેનેવ કદર્થીકૃત્ય નો બલમ્ ॥

ક્રોશતાં યતમાનાનામસંસક્તૌ પરન્તપૌ ।
દર્શયિત્વાઽત્મનો વીર્યં પ્રયાતૌ સર્વરાજસુ ॥

યથા દેવાસુરે યુદ્ધે તૃણીકૃત્ય ચ દાનવાન્ ।
ઇન્દ્રાવિષ્ણૂ પુરા રાજઞ્જમ્ભસ્ય વધકાઙ્ક્ષિણૌ ॥

તૌ પ્રયાતૌ પુનર્દૃષ્ટ્વા તદાઽન્યે સૈનિકાબ્રુવન્ ।
ત્વરધ્વં કુરવઃ સર્વે વધે કૃષ્ણકિરીટિનોઃ ॥

રથં યુઙ્ક્ત્વા હિ દાશાર્હો મિષતાં સર્વધન્વિનામ્ ।
જયદ્રથાય યાત્યેષ કદર્થીકૃત્ય નો રણે ॥

તત્ર કેચિન્મિથો રાજન્સમભાષન્ત ભૂમિપાઃ ।
અદૃષ્ટપૂર્વં સઙ્ગ્રામે તદૃષ્ટ્વા મહદદ્ભુતમ્ ॥

સર્વસૈન્યાનિ રાજા ચ ધૃતરાષ્ટ્રોઽત્યયં ગતઃ ।
દુર્યોધનાપરાઘેન ક્ષત્રં કૃત્સ્ના ચ મેદિની ॥

વિલયં સમનુપ્રાપ્તા તચ્ચ રાજા ન બુધ્યતે ।
ઇત્યેવં ક્ષત્રિયાસ્તત્ર બ્રુવન્ત્યન્યે ચ ભારત ॥

સિન્ધુરાજસ્ય યત્કૃત્યં ગતસ્ય યમસાદનમ્ ।
તત્કરોતુ વૃથાદૃષ્ટિર્ધાર્તરાષ્ટ્રોઽનુપાયવિત્ ॥

તતઃ શીઘ્રતરં પ્રાયાત્પાણ્ડવઃ સૈન્ધવં પ્રતિ ।
વિવર્તમાને તિગ્માંશૌ હૃષ્ટૈઃ પીતોદકૈર્હયૈઃ ॥

તં પ્રયાન્તં મહાબાહું સર્વશસ્ત્રભૃતાં વરમ્ ।
નાશક્નુવન્વારયિતું યોધાઃ ક્રુદ્ધમિવાન્તકમ્ ॥

વિદ્રાવ્ય તુ તતઃ સૈન્યં પાણ્ડવઃ શત્રુતાપનઃ ।
યથા મૃગગણાન્સિંહઃ સૈન્ધવાર્થે વ્યલોડયત્ ॥

ગાહમાનસ્ત્વનીકાનિ તૂર્ણમશ્વાનચોદયત્ ।
બલાકાભં તુ દાશાર્હઃ પાઞ્ચજન્યં વ્યનાદયત્ ॥

કૌન્તેયેનાગ્રતઃ સૃષ્ટા ન્યપતન્પૃષ્ઠતઃ શરાઃ ।
તૂર્ણાત્તૂર્ણતરં હ્યશ્વાઃ પ્રાવહન્વાતરંહસઃ ॥

તતો નૃપતયઃ ક્રુદ્ધાઃ પરિવવ્રુર્ધનઞ્જયમ્ ।
ક્ષત્રિયા બહવશ્ચાન્યે જયદ્રથવધૈષિણમ્ ॥

સૈન્યેષુ વિપ્રયાતેષુ ધિષ્ઠિતં પુરુષર્ષભમ્ ।
દુર્યોધનોઽત્વયાત્પાર્થં ત્વરમાણો મહાહવે ॥

વાતોદ્ધૂતપતાકં તં રથં જલદનિઃસ્વનમ્ ।
ઘોરં કપિધ્વજં દૃષ્ટ્વા વિષણ્ણા રથિનોઽભવન્ ॥

દિવાકરેઽથ રજસા સર્વતઃ સંવૃતે ભૃશમ્ ।
શરાર્તાશ્ચરણે યોધાઃ શેકુઃ કૃષ્ણૌ ન વીક્ષિતુમ્ ॥