મહાભારત · અધ્યાય 7.101

સ્રંસન્ત ઇવ મજ્જાનસ્તાવકાનાં ભયાન્નૃપ ।
તૌ દૃષ્ટ્વા સમતિક્રાન્તૌ વાસુદેવધનઞ્જયૌ ॥

સર્વે તુ પ્રતિસંરબ્ધા હીમન્તઃ સત્વચોદિતાઃ ।
સ્થિરીભૂતા મહાત્માનઃ પ્રત્યગચ્છન્ધનઞ્જયમ્ ॥

યે ગતાઃ પાણ્ડવં યુદ્ધે રોષામર્ષસમન્વિતાઃ ।
તેઽદ્યાપિ ન નિવર્તન્તે સિન્ધવઃ સાગરાદિવ ॥

અસન્તસ્તુ ન્યવર્તન્ત વેદેભ્ય ઇવ નાસ્તિકાઃ ।
નરકં ભજમાનાસ્તે પ્રત્યપદ્યન્ત કિલ્બિષમ્ ॥

તાવતીત્ય રથાનીકં વિમુક્તૌ પુરુષર્ષભૌ ।
દદૃશાતે યથા રાહોરાસ્યાન્મુક્તૌ પ્રભાકરૌ ॥

મત્સ્યાવિવ મહાજાલં વિદાર્ય વિગતક્લમૌ ।
તથા કૃષ્ણાવદૃશ્યેતાં સેનાજાલં વિદાર્ય તત્ ॥

વિમુક્તૌ શસ્ત્રસમ્બાધાદ્રોણાનીકાત્સુદુર્ભિદાત્ ।
અદૃશ્યેતાં મહાત્માનૌ કાલસૂર્યાવિવોદિતૌ ॥

અસ્ત્રસમ્બાધનિર્મુક્તૌ વિમુક્તૌ શસ્ત્રસઙ્કટાત્ ।
અદૃશ્યેતાં મહાત્માનૌ શત્રુસમ્બાધકારિણૌ ॥

વિમુક્તૌ જ્વલનસ્પર્શાન્મકરાસ્યાજ્ઝષાવિવ ।
અક્ષોભયેતાં સેનાં તૌ સમુદ્રં મકરાવિવ ॥

તાવકાસ્તવ પુત્રાશ્ચ દ્રોણાનીકસ્થયોસ્તયોઃ ।
નૈતૌ તરિષ્યતો દ્રોણમિતિ ચક્રુસ્તદા મતિમ્ ॥

તૌ તુ દૃષ્ટ્વા વ્યતિક્રાન્તૌ દ્રોણાનીકં મહાદ્યુતી ।
નાશશંસુર્મહારાજ સિન્ધુરાજસ્ય જીવિતમ્ ॥

આશા બલવતી રાજન્સિન્ધુરાજસ્ય જીવિતે ।
દ્રોણહાર્દિક્યયોઃ કૃષ્ણૌ ન મોક્ષ્યેતે ઇતિ પ્રભો ॥

તામાશાં વિફલીકૃત્ય સન્તીર્ણૌ તૌ પરન્તપૌ ।
દ્રોણાનીકં મહારાજ ભોજાનીકં ચ દુસ્તરમ્ ॥

અથ દૃષ્ટ્વા વ્યતિક્રાન્તૌ જ્વલિતાવિવ પાવકૌ ।
નિરાશાઃ સિન્ધુરાજસ્ય જીવિતં ન શશંસિરે ॥

મિથશ્ચ સમભાષેતામભીતૌ ભયવર્ધનૌ ।
જયદ્રથવધે વાચસ્તાસ્તાઃ કૃષ્ણધનઞ્જયૌ ॥

અસૌ મધ્યે કૃતઃ ષઙ્ભિર્ધાર્તરાષ્ટ્રૈર્મહારથૈઃ ।
ચક્ષુર્વિષયસમ્પ્રાપ્તો ન મે મોક્ષ્યતિ સૈન્ધવઃ ॥

યદ્યસ્ય સમરે ગોપ્તા શક્રો દેવગણૈઃ સહ ।
તથાપ્યેનં નિહંસ્યાવ ઇતિ કૃષ્ણાવભાષતામ્ ॥

ઇતિ કૃષ્ણૌ મહાબાહૂ મિથઃ કથયતાં તદા ।
સિન્ધુરાજમવેક્ષન્તૌ ત્વત્પુત્રા બહુ ચુક્રુશુઃ ॥

અતીત્ય મરુધન્વાનં પ્રયાન્તૌ તૃષિતૌ ગજૌ ।
પીત્વા વારિ સમાશ્વસ્તૌ તથૈવાસ્તામરિન્દમૌ ॥

વ્યાઘ્રસિંહગજાકીર્ણાનતિક્રમ્ય ચ પર્વતાન્ ।
વણિજાવિવ દૃશ્યેતાં હીનમૃત્યૂ જરાતિગૌ ॥

તથાહિ મુખવર્ણોઽયમનયોરિતિ મેનિરે ।
તાવકા વીક્ષ્ય મુક્તૌ તૌ વિક્રોશન્તિ સ્મ સર્વશઃ ॥

દ્રોણાદાશીવિષાકારાજ્જ્વલિતાદિવ પાવકાત્ ।
અન્યેભ્યઃ પાર્થિવેભ્યશ્ચ ભાસ્વન્તાવિવ ભાસ્કરૌ ॥

વિમુક્તૌ સાગરપ્રખ્યાદ્રોણાનીકાદર્રિદમૌ ।
અદૃશ્યેતાં મુદા યુક્તૌ સમુત્તીર્યાર્ણવં યથા ॥

અસ્ત્રૌઘાન્મહતો મુક્તૌ દ્રોણહાર્દિક્યરક્ષિતાત્ ।
રોચમાનાવદૃશ્યેતામિન્દ્રાગ્ન્યોઃ સદૃશૌ રણે ॥

ઉદ્ભિન્નરુધિરૌ કૃષ્ણૌ ભારદ્વાજસ્ય સાયકૈઃ ।
શિતૈશ્ચિતૌ વ્યરોચેતાં કર્ણિકારૈરિવાચલૌ ॥

દ્રોણગ્રાહહૂદાન્મુક્તૌ શક્ત્યાશીવિષસઙ્કટાત્ ।
અયઃશરોગ્રમકરાત્ક્ષત્રિયપ્રવરામ્ભસઃ ॥

જ્યાઘોષતલનિર્હાદાદ્ગદાનિસ્ત્રિંશવિદ્યુતઃ ।
દ્રોણાસ્ત્રમેઘાન્નિર્મુક્તૌ સૂર્યેન્દૂ તિમિરાદિવ ॥

બાહુભ્યામિવ સન્તીર્ણૌ સિન્ધુષષ્ઠાઃ સમુદ્રગાઃ ।
તપાન્તે સરિતઃ પૂર્ણા મહાગ્રાહસમાકુલાઃ ॥

મહાશૈલોચ્ચયાં ઘોરાં લઙ્ઘયિત્વા મહાનદીમ્ ।
નિસ્તીર્ણાવધ્વગૌ યદ્વત્તદ્વત્તૌ તારિતૌ રણે ॥

ઇતિ કૃષ્ણૌ મહેષ્વાસૌ પ્રશસ્તૌ લોકવિશ્રુતૌ ।
સર્વભૂતાન્યમન્યન્ત દ્રોણાસ્ત્રબલવારણાત્ ॥

જયદ્રથં સમીપસ્થમવેક્ષન્તૌ જિઘાંસયા ।
રુરું વનાન્તે લિપ્સન્તૌ વ્યાઘ્રવત્તાવતિષ્ઠતામ્ ॥

યથા હિ મુખવર્ણોઽયમનયોરિતિ મેનિરે ।
તવ યોધા મહારાજ હતમેવ જયદ્રથમ્ ॥

લોહિતાક્ષૌ મહાબાહૂ સંયુક્તૌ કૃષ્ણપાણ્ડવૌ ।
સિન્ધુરાજમભિપ્રેક્ષ્ય હૃષ્ટૌ વ્યનદતાં મુહુઃ ॥

શૌરેરભીષુહસ્તસ્ય પાર્થસ્ય ચ ધનુષ્મતઃ ।
તયોરાસીત્પ્રભા રાજન્સૂર્યપાવકયોરિવ ॥

હર્ષ એવ તયોરાસીદ્દ્રોણાનીકપ્રમુક્તયોઃ ।
સમીપે સૈન્ધવં દૃષ્ટ્વા શ્યેનયોરામિષં યથા ॥

તૌ તુ સૈન્ધવમાલોક્ય વર્તમાનમિવાન્તિકે ।
સહસા પેતતુઃક્રુદ્ધૌ ક્ષિપ્રં શ્યેનાવિવામિપમ્ ॥

તૌ દૃષ્ટ્વા તુ વ્યતિક્રાન્તૌ હૃષીકેશધનઞ્જયૌ ।
સિન્ધુરાજસ્ય રક્ષાર્થં પરાક્રાન્તઃ સુતસ્તવ ॥

દ્રોણેનાબદ્ધકવચો રાજા દુર્યોધનસ્તતઃ ।
યયાવેકરથેનાજૌ હયસંસ્કરાવિત્પ્રભો ॥

કૃષ્ણપાર્થૌ મહેષ્વાસૌ વ્યતિક્રમ્યાથ તે સુતઃ ।
અગ્રતઃ પુણ્ડરીકાક્ષં પ્રતીયાય નરાધિપ ॥

તતઃ સર્વેષુ સૈન્યેષુ વાદિત્રાણિ પ્રહૃષ્ટવત્ ।
પ્રાવાદ્યન્ત વ્યતિક્રાન્તે તવ પુત્રે ધનઞ્જયમ્ ॥

સિંહનાદરવાશ્ચાસઞ્શઙ્ખશબ્દવિમિશ્રિતાઃ ।
દૃષ્ટ્વા દુર્યોધનં તત્ર કૃષ્ણયોઃ પ્રમુખે સ્થિતમ્ ॥

યે ચ તે સિન્ધુરાજસ્ય ગોપ્તારઃ પાવકોપમાઃ ।
તે પ્રાહૃષ્યન્ત સમરે દૃષ્ટ્વા પુત્રં તવ પ્રભો ॥

દૃષ્ટ્વા દુર્યોધનં કૃષ્ણો વ્યતિક્રાન્તં સહાનુગમ્ ।
અબ્રવીદર્જુનં રાજન્પ્રાપ્તકાલમિદં વચઃ ॥