મહાભારત · અધ્યાય 6.73

વિરાટોઽય ત્રિભિર્બાણૈર્ભીષ્મમાર્ચ્છન્મહારથમ્ ।
વિવ્યાધ તુરમાન્ત્રાસ્ય ત્રિભિર્બાણૈર્મહારથઃ ॥

તં પ્રત્યવિધ્યદ્દશભિર્ભીષ્મઃ શાન્તનવઃ શરૈઃ ।
રુક્મપુઙ્ખૈર્મહેષ્વાસઃ કૃતહસ્તો મહાબલઃ ॥

દ્રૌણિર્ગાણ્ડીવધન્વાનં ભીમધન્વા મહારથઃ ।
અવિધ્યદિષુભિઃ ષઙ્ભિર્દૃઢહસ્તઃ સ્તનાન્તરે ॥

કાર્મુકં તસ્ય ચિચ્છેદ ફલ્ગુનઃ પરવીરહા ।
અવિધ્યચ્ચ ભૃશં તીક્ષ્ણૈઃ પત્રિભિઃ શત્રુકર્શનઃ ॥

સોઽન્યત્કાર્મુકમાદાય વેગવાન્ક્રોધમૂર્ચ્છિતઃ ।
અમૃષ્યમાણઃ પાર્થેન કાર્મુકચ્છેદમાહવે ॥

અવિધ્યત્ફલ્ગુનં રાજન્નવત્યા નિશિતૈઃ શરૈઃ ।
વાસુદેવં ચ સપ્તત્યા વિવ્યાધ પરમેષુભિઃ ॥

તતઃ ક્રોધાભિતામ્રાક્ષઃ કૃષ્ણેન સહ ફલ્ગુનઃ ।
દીર્ઘમુષ્ણં ચ નિઃશ્વસ્ય ચિન્તયિત્વા પુનઃપુનઃ ॥

ધનુઃ પ્રપીડ્ય વામેન કરેણામિત્રકર્શનઃ ।
ગાણ્ડીવધન્વા સન્ક્રુદ્ધઃ શિતાન્સન્નતપર્વણઃ ॥

જીવિતાન્તકરાન્ઘોરાન્સમાદત્ત શિલીમુખાન્ ।
તૈસ્તૂર્ણં સમરેઽવિધ્યદ્રૌણિં બલવતાં વરઃ ॥

તસ્ય તે કવચં ભિત્ત્વા પપુઃ શોણિતમાહવે ।
ન વિવ્યથે ચ નિર્ભિન્નો દ્રૌણિર્ગાણ્ડીવધન્વના ॥

તથૈવ ચ શરાન્દ્રૌણિઃ પ્રવિમુઞ્ચન્નવિહ્વલઃ ।
તસ્થૌ ચ સમરે રાજંસ્ત્રાતુમિચ્છન્મહાવ્રતમ્ ॥

તસ્ય તત્સુમહત્કર્મ શશંસુઃ કુરુસત્તમાઃ ।
યત્કૃષ્ણાભ્યાં સમેતાભ્યામભ્યાપતત સંયુગે ॥

સ હિ નિત્યમનીકેષુ યુધ્યતેઽભયમાસ્તિતઃ ।
અસ્ત્રગ્રામં સસંહારં દ્રોણાત્પ્રાપ્ય સુદુર્લભમ્ ॥

મમૈષ આચાર્યસુતો દ્રોણસ્યાપિ પ્રિયઃ સુતઃ ।
બ્રાહ્મણશ્ચ વિશેષેણ માનનીયો મમેતિ ચ ॥

સમાસ્થઆય મતિં વીરો બીભત્સુઃ સત્રુતાપનઃ ।
કૃપાં ચક્રે રથશ્રેષ્ઠો ભારદ્વાજસુતં પ્રતિ ॥

દ્રૌણિં ત્યક્ત્વા તતો યુદ્ધે કૌન્તેયઃ શ્વેતવાહનઃ ।
યુયુધે તાવકાન્નિઘ્નંસ્ત્વરમાણઃ પરાક્રમી ॥

દુર્યોધનસ્તુ દશભિર્ગાર્ધ્રપત્રૈઃ શિલાશિતૈઃ ।
ભીમસેનં મહેષ્વાસં રુક્મપુઙ્ખૈઃ સમાર્પયત્ ॥

ભીમસેનઃ સુસન્ક્રુદ્ધઃ પરાસુકરણં દૃઢમ્ ।
ચિત્રં કાર્મુકમાદત્ત શરાંશ્ચ નિશિતાન્દશ ॥

આકર્ણપ્રહિતૈસ્તીક્ષ્ણૈર્વેગવદ્ભિરજિહ્મગૈઃ ।
અવિધ્યત્તૂર્ણમવ્યગ્રઃ કુરુરાજં મહોરસિ ॥

તસ્ય કાઞ્ચનસૂત્રસ્થઃ શરૈઃ સઞ્છાદિતો મણિઃ ।
રરાજોરસિ ખે સૂર્યો ગ્રહૈરિવ સમાવૃતઃ ॥

પુત્રસ્તુ તવ તેજસ્વી ભીમસેનેન તાડિત ।
નામૃષ્યત યથા નાગસ્તલશબ્દં મદોત્કટઃ ॥

તતઃ શરૈર્મહારાજ રુક્મપુઙ્ખૈઃ શિલાશિતૈઃ ।
ભીમં વિવ્યાધ સન્ક્રુદ્ધસ્ત્રાસયાનો વરૂથિનીમ્ ॥

તૌ યુધ્યમાનૌ સમરે ભૃશમન્યોન્યવિક્ષતૌ ।
પુત્રૌ તે દેવસન્કાશૌ વ્યરોચેતાં મહાબલૌ ॥

ચિત્રસેનં નરવ્યાઘ્રં સૌભદ્રઃ પરવીરહા ।
અવિધ્યદ્દશભિર્બાણૈઃ પુરુમિત્રં ચ સપ્તભિઃ ॥

સત્યવ્રતં ચ સપ્તત્યા વિદ્ધ્વા શક્રસમો યુધિ ।
નૃત્યન્નિવ રણે વીર આર્તિં નઃ સમજીજનત્ ॥

તં પ્રત્યવિધ્યદ્દશભિશ્ચિત્રસેનઃ શિલીમુખૈઃ ।
સત્યવ્રતશ્ચ નવભિઃ પુરુમિત્રશ્ચ સપ્તભિઃ ॥

સ વિદ્ધો વિક્ષરન્રક્તં શત્રુસંવારણં મહત્ ।
ચિચ્છેદ ચિત્રસેનસ્ય ચિત્રં કાર્મુકમાર્જુનિઃ ॥

ભિત્ત્વા ચાસ્ય તનુત્રાણં શરેણોરસ્યતાડયત્ ।
તતસ્તે તાવકા વીરા રાજપુત્રા મહારથાઃ ॥

સમેત્ય યુધિ સંરબ્ધા વિવ્યધુર્નિશિતૈઃ શરૈઃ ।
તાંશ્ચ સર્વાઞ્શરૈસ્તીક્ષ્ણૈર્જઘાન પરમાસ્ત્રવિત્ ॥

તસ્ય દૃષ્ટ્વા તુ તત્કર્મ પરિવવ્રુઃ સુતાસ્તવ ।
દહન્તં સમરે સૈન્યં વને કક્ષં યથોલ્બણમ્ ॥

અપેતશિશિરે કાલે સમિદ્ધમિવ પાવકમ્ ।
અત્યરોચત સૌભદ્રસ્તવ સૈન્યાનિ નાશયન્ ॥

તત્તસ્ય ચરિતં દૃષ્ટ્વા પૌત્રસ્તવ વિશામ્પતે ।
લક્ષ્મણોઽભ્યપતત્તૂર્ણં સાત્તીપુત્રમાહવે ॥

અભિમન્યુસ્તુ સન્ક્રુદ્ધો લક્ષ્મણં શુભલક્ષણમ્ ।
વિવ્યાધ નિશિતૈઃ ષઙભિઃ સારથિં ચ ત્રિભિઃ શરૈઃ ॥

તથૈવ લક્ષ્મણો રાજન્સૌભદ્રં નિશિતૈઃ શરૈઃ ।
અવિધ્યત મહારાજ તદદ્ભુતમિવાભવત્ ॥

તસ્યાશ્વાંશ્ચતુરો હત્વા સારથિં ચ મહાબલઃ ।
અભ્યદ્રવત સૌભદ્રો લક્ષ્મણં નિશિતૈઃ શરૈઃ ॥

હતાશ્વે તુ રથે તિષ્ઠઁલ્લક્ષ્મણઃ પરવીરહા ।
શક્તિં ચિક્ષેપ સન્ક્રુદ્ધઃ સૌભદ્રસ્ય રથં પ્રતિ ॥

તામાપતન્તીં સહસા ઘોરરૂપાં દુરાસદામ્ ।
અભિમન્યુઃ શરૈસ્તીક્ષ્ણૈશ્ચિચ્છેદ ભુજગોપમામ્ ॥

તતઃ સ્વરથમારોપ્ય લક્ષ્મણં ગૌતમસ્તદા ।
અપોવાહ રથેનાજૌ સર્વસૈન્યસ્ય પશ્યતઃ ॥

તતઃ સમાકુલે તસ્મિન્વર્તમાને મહાભયે ।
અભ્યદ્રવઞ્જિઘાંસન્તઃ પરસ્પરવધૈષિણઃ ॥

તાવકાશ્ચ મહેષ્વાસાઃ પાણ્ડવાશ્ચ મહારથાઃ ।
જુહ્વન્તઃ સમરે પ્રાણાન્નિજઘ્નુરિતરેતરમ્ ॥

મુક્તકેશા વિકવચા વિરથાશ્છિન્નકાર્મુકાઃ ।
બાહુભૈઃ સમયુધ્યન્ત સૃઞ્જયાઃ કુરુભિઃ સહ ॥

તતો ભીષ્મો મહાબાહુઃ પાણ્ડવાનાં મહાત્મનામ્ ।
સેનાં જઘાન સન્ક્રુદ્ધો દિવ્યૈરસ્ત્રૈર્મહાબલઃ ॥

હતેશ્વરૈર્ગજૈસ્તત્ર નરૈરશ્વૈશ્ચ પાતિતૈઃ ।
રથિભિઃ સાદિભિશ્ચૈવ સમાસ્તીર્યત મેદિની ॥