મહાભારત · અધ્યાય 6.72

શિખણ્ડી સહ મત્સ્યેન વિરાટેન વિશામ્પતે ।
ભીષ્મમાશુ મહેષ્વાસમાસસાદ સુદુર્જયમ્ ॥

દ્રોણં કૃપં વિકર્ણં ચ મહેષ્વાસં મહાબલમ્ ।
રાજ્ઞશ્ચાન્યાન્રણે શૂરાન્બહૂનાર્ચ્છદ્ધનઞ્જયઃ ॥

સૈન્ધવં ચ મહેષ્વાસં સામાત્યં સહ બન્ધુભિઃ ।
પ્રાચ્યાંશ્ચ દાક્ષિણાત્યાંશ્ચ ભૂમિપાન્ભૂમિપર્ષભ ॥

પુત્રં ચ તે મહેષ્વાસં દુર્યોધનમમર્ષણમ્ ।
દુઃસહં ચૈવ સમરે ભીમસેનોઽભ્યવર્તત ॥

સહદેવસ્તુ શકુનિમુલૂકં ચ મહારથમ્ ।
પિતાપુત્રૌ મહેષ્વાસાવભ્યવર્તત દુર્જયૌ ॥

યુધિષ્ઠિરો મહારાજ ગજાનીકં મહારથઃ ।
સમવર્તત સન્ગ્રામે પુત્રેણ નિકૃતસ્તવ ॥

માદ્રીપુત્રસ્તુ નકુલઃ શૂરસન્ક્રન્દનો યુધિ ।
ત્રિગર્તાનાં બલૈઃ સાર્ધં સમસઞ્જત પાણ્ડવઃ ॥

અભ્યવર્તન્ત સન્ક્રુદ્ધાઃ સમરે સાલ્વકેકયાન્ ।
સાત્યકિશ્ચેકિતાનશ્ચ સૌભદ્રશ્ચ મહારથઃ ॥

ધૃષ્ટકેતુશ્ચ સમરે રાક્ષસશ્ચ ઘટોત્કચઃ . નાકુલિશ્ચ શતાનીકઃ સમરે રથપુઙ્ગવઃ ।
પુત્રાણાં તે રથાનીકં પ્રત્યુદ્યાતાઃ સુદુર્જયાઃ ॥

સેનાપતિરમેયાત્મા ધૃષ્ટદ્યુમ્નો મહાબલઃ ।
દ્રોણેન સમરે રાજન્સમિયાયોગ્રકર્મણા ॥

એવમેતે મહેષ્વાસાસ્તાવકાઃ પાણ્ડવૈઃ સહ ।
સમેત્ય સમરે શૂરાઃ સમ્પ્રાહારં પ્રચક્રિરે ॥

મધ્યન્દિનગતે સૂર્યે નભસ્યાકુલતાં ગતે ।
કુરવઃ પાણ્ડવેયાશ્ચ નિજઘ્નુરિતરેતરમ્ ॥

ધ્વજિનો હેમચિત્રાઙ્ગા વિચરન્તો રણાજિરે ।
સપતાકા રથા રેજુર્વૈયાઘ્રપરિવારણાઃ ॥

સમેતાનાં ચ સમરે જિગીષૂણાં પરસ્પરમ્ ।
બભૂવ તુમુલઃ શબ્દઃ સિંહાનામિવ નર્દતામ્ ॥

તત્રાદ્ભુતમપશ્યાસ સમ્પ્રહારં સુદારુણમ્ ।
યદકુર્વન્રણે શૂરાઃ સૃઞ્જયાઃ કુરુભિઃ સહ ॥

નૈવ ખં ન દિશો રાજન્ન સૂર્યં શત્રુતાપન ।
વિદિશો વાપિ પશ્યામઃ શરૈર્મુક્તૈઃ સમન્તતઃ ॥

શક્તીનાં વિમલાગ્રાણાં તોમરાણાં તથાસ્યતામ્ ।
નિસ્ત્રિંશાનાં ચ પીતાનાં નીલોત્પલનિભાઃ પ્રભાઃ ॥

કવચાનાં વિચિત્રાણાં ભૂષણાનાં પ્રભાસ્તથા ।
ખં દિશઃ પ્રદિશશ્ચૈવ ભાસયામાસુરોજસા ॥

વપુર્ભિશ્ચ નરેન્દ્રાણાં ચન્દ્રસૂર્યસમપ્રભૈઃ ।
વિરરાજ તદા રાજંસ્તત્રતત્ર રણાઙ્ગણમ્ ॥

રથસઙ્ઘા નરવ્યાઘ્રાઃ સમાયાન્તશ્ચ સંયુગે ।
વિરેજુઃ સમરે રાજન્ગ્રહા ઇવ નભસ્તલે ॥

ભીષ્મસ્તુ રથિનાં શ્રેષ્ઠો ભીમસેનં મહાબલમ્ ।
અવારયત સન્ક્રુદ્ધઃ સર્વસૈન્યસ્ય પશ્યતઃ ॥

તતો ભીષ્મવિનિર્મુક્તા રુક્મપુઙ્ખાઃ શિલાશિતાઃ ।
અભ્યઙ્ગન્તમરે ભીમં તૈલઘૌતાઃ સુતેજનાઃ ॥

તસ્ય શક્તિં મહાવેગં ભીમસેનો મહાબલઃ ।
ક્રુદ્ધાશીવિષસન્કાશં પ્રેષયામાસ ભારત ॥

તામાપતન્તીં સહસા રુક્મદણ્ડં દુરાસદામ્ ।
ચિચ્છેદ સમરે ભીષ્મઃ શરૈઃ સન્નતપર્વભિઃ ॥

તતોઽપરેણ ભલ્લેન પીતેન નિશિતેન ચ ।
કાર્મુકં ભીમસેનસ્ય દ્વિધા ચિચ્છેદ ભારત ॥

અપાસ્ય તુ ધનુશ્છિન્નં ભીમસેનો મહાબલઃ ।
શરૈર્બહુભિરાનર્ચ્છદ્ભીષ્મં શાન્તનવં યુધિ ॥

સાત્યકિસ્તુ તતસ્તૂર્ણં ભીષ્મમાસાદ્ય સંયુગે ।
આકર્ણપ્રહિતૈસ્ત્રીક્ષ્ણૈર્નિશિતૈસ્તિગ્મતેજનૈઃ ॥

શરૈર્બહુભિરાનર્ચ્છત્પિતરં તે જનેશ્વર ।
તતઃ સન્ધાય વૈ તીક્ષ્ણં શરં પરમદારુણમ્ ॥

વાર્ષ્ણેયસ્ય રથાદ્ભીષ્મઃ પાતયામાસ સારથિમ્ ।
તસ્યાશ્વાઃ પ્રદ્રુતા રાજન્નિહતે રથસારથૌ ॥

તેન તેનૈવ ધાવન્તિ મનોમારુતરંહસઃ ।
તતઃ સર્વસ્ય સૈન્યસ્ય નિઃસ્વનસ્તુમુલોઽભવત્ ॥

હાહાકારશ્ચ સઞ્જજ્ઞે પાણ્ડવાનાં મહાત્મનામ્ ।
અભ્યદ્રવત ગૃહ્ણીત હયાન્યચ્છત ધાવત ॥

ઇત્યાસીત્તુમુલઃ શબ્દો યુયુધાનરથં પ્રતિ ।
એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ ભીષ્મઃ શાન્તનવસ્તદા ॥

ન્યહનત્પાણ્ડવીં સેનામાસુરીમિવ વૃત્રાહા . તે વધ્યમાના ભીષ્મેણ પાઞ્ચાલાઃ સોમકૈઃ સહ ।
સ્થિરાં યુદ્ધે મતિં કૃત્વા ભીષ્મમેવાભિદુદ્રુવુઃ ॥

ધૃષ્ટદ્યુમ્નમુખાશ્ચાપિ પાર્થાઃ શાન્તનવં રણે ।
અભ્યધાવઞ્જિગીષન્તસ્તવ પુત્રસ્ય વાહિનીમ્ ॥

તથૈવ કૌરવા રાજન્ભીષ્મદ્રોણપુરોગમાઃ ।
અભ્યધાવન્ત વેગેન તતો યુદ્ધમવર્તત ॥