મહાભારત · અધ્યાય 6.74

અથ રાજન્મહાબાહુઃ સાત્યકિર્યુદ્ધદુર્મદઃ ।
વિકૃષ્ય ચાપં સમરે ભારસાહમનુત્તમમ્ ॥

યત્તત્સખ્યુસ્તુ પૂર્વેણ અર્જુનાદુપશિક્ષિતમ્ . પ્રગાઢં લઘુ ચિત્રં ચ દર્શયન્હસ્તલાઘવમ્ ।
પ્રામુઞ્ચત્પુઙ્ખસંયુક્તાઞ્શરાનાશીવિષોપમાન્ ॥

તસ્ય વિક્ષિપતસ્છાપં શરાનન્યાંશ્ચ મુઞ્ચતઃ ।
આદદાનસ્ય ભૂયશ્ચ સન્દધાનસ્ય ચાપરાન્ ॥

ક્ષિપતશ્ચ પરાંસ્તસ્ય રણે શત્રૂન્વિનિઘ્નતઃ ।
દદૃશે રૂપમત્યર્થં મેઘસ્યેવ પ્રવર્ષતઃ ॥

તમુદીર્યન્તમાલોક્ય રાજા દુર્યોધસ્તતઃ ।
રથાનામયુતં તસ્ય પ્રેષયામાસ ભારત ॥

તાંસ્તુ સર્વાન્મહેષ્વાસાન્સાત્યકિઃ સત્યવિક્રમઃ ।
જઘાન પરમેષ્વાસો દિવ્યેનાસ્ત્રેણ વીર્યવાન્ ॥

સ કૃત્કવા દારુણં કર્મ પ્રગૃહીતશરાસનઃ ।
આસસાદ તતો વીરો ભૂરિશ્રવસમાહવે ॥

સ હિ સન્દૃશ્ય સેનાં તે યુયુધાનેન પાતિતામ્ ।
અભ્યધાવત સન્ક્રુદ્ધઃ કુરૂણાં કીર્તિવર્ધનઃ ॥

ઇન્દ્રાયુધસવર્ણં તુ વિસ્ફાર્ય સુમહદ્ધનુઃ ।
સૃષ્ટવાન્વજ્રસન્કાશાઞ્શરાનાશીવિષોપમાન્ ॥

સહસ્રશો માહારાજ દર્શયન્પાણિલાઘવમ્ ।
શરાંસ્તાન્મૃત્યુસંસ્પર્શાન્સાત્યકેશ્ચ પદાનુગાઃ ॥

ન વિષેહુસ્તદા રાજન્દુદ્રુવુસ્તે સમન્તતઃ ।
વિહાય સાત્યકિં રાજન્સમરે યુદ્ધદુર્મદમ્ ॥

તં દૃષ્ટ્વા યુયુધાનસ્ય સુતા દશ મહાબલાઃ ।
મહારથાઃક સમાખ્યાતાશ્ચિત્રવર્માયુધધ્વજાઃ ॥

સમાસાદ્ય મહેષ્વાસં ભૂરિશ્રવસમાહવે ।
ઊચુઃ સર્વે સુસંરબ્ધા યૂપકેતું મહારણે ॥

ભોભો કૌરવાદાયાદ સહાસ્માભિર્મહાબલ ।
એહિ યુધ્યસ્વ સન્ગ્રામે સમસ્તૈઃ પૃથગેવ વા ॥

અસ્માન્વા ત્વં પરાજિત્ય યશઃ પ્રાપ્નુહિ સંયુગે ।
વયં વા ત્વાં પરાજિત્ય પ્રીતિં ધાસ્યામહે પિતુઃ ॥

એવમુક્તસ્તદા શૂરૈસ્તાનુવાચ મહાબલઃ ।
વીર્યશ્લાઘી નરશ્રેષ્ઠસ્તાન્દૃષ્ટ્વા સમવસ્થિતાન્ ॥

સાધ્વિદં કથ્યતે વીરા યન્દ્યેવં મતિરદ્ય વઃ ।
યુધ્યધ્વં સહિતા યત્તા નિહનિષ્યામિ વો રણે ॥

એવમુક્તા મહેષ્વાસાસ્તે વીરાઃ ક્ષિપ્રકારિણઃ ।
મહતા શરવર્ષેણ અભ્યધાવન્નરિન્દમમ્ ॥

સોઽપરાહ્ણે મહારાજ સન્ગ્રામસ્તુમુલોઽભવત્ ।
એકસ્ય ચ બહૂનાં ચ સમેતાનાં રણાજિરે ॥

તમેકં રથિનાં શ્રેષ્ઠં શરૈસ્તે સમવાકિરન્ ।
પ્રાવૃષીવ યથા મેરું સિષિચુર્જલદા નૃપ ॥

તૈસ્તુ મુક્તાઞ્શરાન્ઘોરાન્યમદણ્ડાશનિપ્રભાન્ ।
અસમ્પ્રાપ્તાનસમ્ભ્રાકન્તિશ્ચિચ્છેદાશુ મહારથઃ ॥

તત્રાદ્ભુતમપશ્યામ સૌમદત્તેઃ પરાક્રમમ્ ।
યદેકો બહુબિર્યુદ્ધે સમસઞ્જદભીતવત્ ॥

વિસૃજ્ય શરવૃષ્ટિં તાં દશ રાજન્મહારથાઃ ।
પરિવાર્ય મહાબાહું નિહન્તુમુપચક્રમુઃ ॥

સમદત્તિસ્તતઃ ક્રુદ્ધસ્તેષાં ચાપાનિ ભારત ।
ચિચ્છેદ સમરે રાજન્યુધ્યમાનો મહારથૈઃ ॥

અથૈષાં છિન્નધનુષાં શરૈઃ સન્નતપર્વભિઃ ।
ચિચ્છેદ સમરે રાજઞ્શિરાંસિ ભરતર્ષભ ॥

તે હતા ન્યપતન્રાજન્વજ્રભગ્ના ઇવ દ્રુમાઃ . 6-74-26બ્તાન્દૃષ્ટ્વા નિહતાન્વીરો રણે પુત્રાન્મહાબલાન્ ॥

વાર્ષ્ણેયો વિનદરાજન્ભૂરિશ્રવસમભ્યયાત્ ।
રથં રથેન સમરે પીડયિત્વા મહાબલૌ ॥

તાવન્યોન્યં હિ સમરે નિહત્ય રથવાજિનઃ ।
વિરથાવભિવલ્ગન્તૌ સમેયાતાં મહારથૌ ॥

પ્રગૃહીતમહાખઙ્ગૌ તૌ ચર્મવરધારિણૌ ।
શુશુભાતે નરવ્યાઘ્રૌ યુદ્ધાય સમવસ્થિતૌ ॥

અસહ્યમસિયુદ્ધાય ભૂરિશ્રવસમાહવે ।
મત્વા વૃકોદરસ્તૂર્ણમભિપ્લુત્ય મહારથઃ ॥

તતઃ સાત્યકિમભ્યેત્ય નિસ્ત્રિંશવરધારિણમ્ ।
ભીમસેનસ્ત્વરન્રાજન્રથમારોપયત્તદા ॥

તવાપિ તનયો રાજન્ભૂરિશ્રવસમાહવે ।
આરોપયદ્રથં તૂર્ણં પશ્યતાં સર્વધન્વિનામ્ ॥

તસ્મિસ્તથા વર્તમાને રણે ભીષ્મં મહારથમ્ ।
અયોધયન્ત સંરબ્ધાઃ પાણ્ડવા ભરતર્ષભ ॥

લોહિતાયતિ ચાદિત્યે ત્વરમાણો ધનઞ્જયઃ ।
પઞ્ચવિંશતિસાહસ્રાન્નિજઘાન મહારથાન્ ॥

તે હિ દુર્યોધનાદિષ્ટાસ્તદા પાર્થનિબર્હણે ।
સમ્પ્રાપ્યૈવ ગતા નાશં શલભા ઇવ પાવકમ્ ॥

તતો મત્સ્યાઃ કેકયાશ્ચ ધનુર્વેદવિશારદાઃ ।
પરિવવ્રુસ્તદા પાર્થં સહપુત્રં મહારથમ્ ॥

એવસ્મિન્નેવ કાલે તુ સૂર્યેઽસ્તમુપગચ્છતિ ।
સર્વેષાં ચૈવ સૈન્યાનાં પ્રમોહઃ સમજાયત ॥

અવહારં તતશ્ચક્રે પિતા દેવવ્રતસ્તવ ।
સન્ધ્યાકાલે મહારાજ સૈન્યાનાં શ્રાન્તવાહનઃ ॥

પાણ્ડવાનાં કુરૂણાં ચ પરસ્પરસમાગમે ।
તે સેને ભૃશસંવિગ્ને યયતુઃ સ્વં નિવેશનમ્ ॥

તતઃ સ્વશિબિરં ગત્વા ન્યવિશંસ્તત્ર ભારત ।
પાણ્ડવાઃ સૃઞ્જયૈઃ સાર્ધં કુરવશ્ચ યથાવિધિઃ ॥