મહાભારત · અધ્યાય 6.70
અકરોત્તુમુલં યુદ્ધં ભીષ્મઃ શાન્તનવસ્તદા ।
ભીમસેનભયાદિચ્છન્પુત્રાંસ્તારયિતું તવ ॥
પૂર્વાહ્ણે તન્મહારૌદ્રં રાજ્ઞાં યુદ્ધમવર્તત ।
કુરૂણાં પાણ્ડવાનાં ચ મુખ્યશૂરવિનાશનમ્ ॥
તસ્મિન્નાકુલસન્ગ્રામે વર્તમાને મહાભયે ।
અભવત્તુમુલઃ શબ્દઃ સંસ્પૃશન્ગગનં મહત્ ॥
નદદ્ભિશ્ચ મહાનાગૈર્હેષમાણૈશ્ચ વાજિભિઃ ।
ભેરીશઙ્ખનિનાદૈશ્ચ તુમુલં સમપદ્યત ॥
યુયુત્સવસ્તે વિક્રાન્તા વિજયાય મહાબલાઃક ।
અન્યોન્યમભિગર્જન્તો ગોષ્ઠિષ્વિવ મહર્ષભાઃ ॥
શિરાસં પાત્યમાનાનાં સમરે નિશિતૈઃ શરૈઃ ।
અશ્યવૃષ્ટિરિવાકાશે બભૂવ ભરતર્ષભ ॥
કુણ્ડલોષ્ણીષધારીણિ જાતરૂપોજ્જ્વલાનિ ચ ।
પતિતાનિ સ્મ દૃશ્યન્તે શિરાંસિ ભરતર્ષભ ॥
વિશિખોન્મથિતૈર્ગાત્રૈર્બાહુભિશ્ચ સકાર્મુકૈઃ ।
સહસ્તાભરણૈશ્ચાન્યૈરભવચ્છાદિતા મહી ॥
કવચોપહિતૈર્ગાત્રૈર્હસ્તૈશ્ચ સમલઙ્કૃતૈઃ ।
મુખૈશ્ચ ચન્દ્રસન્કાશૈ રક્તાન્તનયનૈઃ શુભૈઃ ॥
ગજવાજિમનુષ્યાણાં સર્વગાત્રૈશ્ચ ભૂપતે ।
આસીત્સર્વા સમાસ્તીર્ણા મુહૂર્તેન વસુન્ધરાઃ ॥
રજોમેઘૈશ્ચ તુમુલૈઃ શસ્ત્રવિદ્યુત્પ્રકાશિભિઃ ।
આયુધાનાં ચ નિર્ઘોષઃ સ્તનયિત્નુસમોઽભવત્ ॥
સ સમ્પ્રહારસ્તુમુલઃક કટુકઃ શોણિતોદકઃ ।
પ્રાવર્તત કુરૂણાં ચ પાણ્ડવાનાં ચ ભારત ॥
તસ્મિન્મહાભયે ઘોરે તુમુલે રોમહર્ષણે ।
વવૃષુઃ શરવર્ષાણિ ક્ષત્રિયા યુદ્ધદુર્મદાઃ ॥
આક્રોશન્કુઞ્જરાસ્તત્ર શરવર્ષપ્રતાપિતાઃ ।
તાવકાનાં પરેષાં ચ સંયુગે ભરતર્ષભ ॥
સંરબ્ધાનાં ચ વીરાણાં ધીરાણામમિતૌજસામ્ ।
ધનુર્જ્યાતલશબ્દેન ન પ્રાજ્ઞાયત કિઞ્ચન ॥
ઉત્થિતેષુ કબન્ધેષુ સર્વતઃ શોમિતોદકે ।
સમરે પર્યધાવન્ત નૃપા રિપુવધોદ્યતાઃ ॥
શરશક્તિગદાભિસ્તે ખઙ્ગૈશ્ચામિતતેજસઃ ।
નિજઘ્નુઃ સમરેઽન્યોન્યં શૂરાઃ પરિઘબાહવઃ ॥
બભ્રમુઃ કુઞ્જરાશ્ચાત્ર શરૈર્વિદ્ધા નિરઙ્કુશાઃ ।
અશ્વાશ્ચ પર્યધાવન્ત હતારોહા દિશો દશ ॥
ઉત્પત્ય નિપતન્ત્યન્યે શરઘાતપ્રપીડિતાઃ ।
તાવકાનાં પરેષાં ચ યોધા ભરતસત્તમ ॥
વાહાનામુત્તમાઙ્ગાનાં કાર્મુકાણાં ચ ભારત ।
ગદાનાં પરિઘાણાં ચ હસ્તાનાં ચોરુભિઃ સહ ॥
પાદાનાં ભૂષણાનાં ચ કેયૂરાણાં ચ સઙ્ઘશઃ ।
રાશયસ્તત્ર દૃશ્યન્તે ભીષ્મભીમસમાગમે ॥
અશ્વાનાં કુઞ્જરાણાં ચ રથાનાં ચાનિવર્તિનામ્ ।
સઙ્ઘાતાઃ સ્મ પ્રદૃશ્યન્તે તત્રતત્ર વિશામ્પતે ॥
ગદાભિરસિભિઃ પ્રાસૈર્બાણૈશ્ચ નતપર્વભિઃ ।
જઘ્નુઃ પરસ્પર તત્ર ક્ષત્રિયાઃ કાલ આગતે ॥
અપરે બાહુભિર્વીરા નિયુદ્ધકુશલા યુધિ ।
બહુધા સમસઞ્જન્ત આયસૈઃ પરિઘૈરિવ ॥
મુષ્ટિભિર્જાનુભિશ્ચૈવ તલૈશ્ચૈવ વિશામ્પતે ।
અન્યોન્યં જઘ્રિરે વીરાસ્તાવકાઃ પાણ્ડવૈઃ સહ ॥
પતિતૈઃ પાત્યમાનૈશ્ચ વિચેષ્ટદ્ભિશ્ચ ભૂતલે ।
ઘોરમાયોધનં જજ્ઞે તત્રતત્ર જનેશ્વર ॥
વિરથા રથિનશ્ચાત્ર નિસ્ત્રિંશવરધારિણઃક ।
અન્યોન્યમભિધાવન્તઃ પરસ્પરવધૈષિણઃ ॥
તતો દુર્યોધનો રાજા કલિઙ્ગૈર્બહુભિર્વૃતઃ ।
પુરસ્કૃત્ય રણે ભીષ્મં પાણ્ડવાનભ્યવર્તત ॥
તથૈવ પાણ્ડવાઃ સર્વે પરિવાર્ય વૃકોદરમ્ ।
ભીષ્મમભ્યદ્રવન્ક્રુદ્ધાસ્તતો યુદ્ધમવર્તત ॥
મૂળ પાઠ: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0