મહાભારત · અધ્યાય 6.71

દૃષ્ટ્વા ભીષ્મેણ સંસક્તાન્ભ્રાતૄનન્યાંશ્ચ પાર્થિવાન્ ।
સમભ્યધાવદ્ગાન્ઙ્ગેયમુદ્યતાસ્ત્રો ધનઞ્જયઃ ॥

પાઞ્ચજન્યસ્ય નિર્ઘોષં ધનુષો ગાણ્ડિવસ્ય ચ ।
ધ્વજં ચ દૃષ્ટ્વા પાર્થસ્ય સર્વાન્નો ભયમાવિશત્ ॥

સિંહલાઙ્ગૂલમાકાશે જ્વલન્તમિવ પર્વતમ્ ।
અસઞ્જમાનં વૃક્ષેષુ ધૂમકેતુમિવોત્થિતમ્ ॥

બહુવર્ણં વિચિત્રં ચ દિવ્યં વાનરલક્ષણમ્ ।
અપશ્યામ મહારાજ ધ્વજં ગાણ્ડીવધન્વનઃ ॥

સુવર્ણપૃષ્ઠં ગાણ્ડીવં રણે દ્રક્ષ્યામિ ભારત । વિદ્યુતં મેઘમધ્યસ્થાં ભ્રાજમાનામિવામ્બરે ।
દદૃશુર્ગાણ્ડિવં યોધા રુક્મપૃષ્ઠં મહામૃધે ॥

આશુશ્રુમ ભૃશં ચાસ્ય શક્રસ્યેવાભિગર્જતઃ ।
સુઘોરં તલયોઃ શબ્દં નિઘ્નતસ્તવ વાહિનીમ્ ॥

ચણ્ડવાતો યથા મેઘઃ સવિદ્યુત્સ્તનયિત્નુમાન્ ।
દિશઃ સમ્પ્લાવયન્સર્વાઃ શરવર્ષૈઃ સમન્તતઃ ॥

સમભ્યધાવદ્ગાઙ્ગેયં ભૈરવાસ્ત્રો ધનઞ્જયઃ ।
દિશં પ્રાચીં પ્રતીચીં ચ ન જાનીમોઽસ્ત્રમોહિતાઃ ॥

કાન્દિગ્ભૂતા શ્રાન્તપત્રા હતાશ્વા હતચેતસઃ ।
અન્યોન્યમભિસંશ્લિષ્ય યોધાસ્તે ભરતર્ષભ ॥

ભીષ્મમેવાભ્યલીયન્ત સહ સર્વૈસ્તવાત્મજૈઃ ।
તેષામાર્તાયનમભૂદ્ભીષ્મઃ શાન્તનવો રણે ॥

સમુત્પતન્તિ વિત્રસ્તા રથેભ્યો રથિનસ્તથા ।
સાદિનશ્ચાશ્વપૃષ્ઠેભ્યો ભૂમૌ ચાપિ પદાતયઃ ॥

શ્રુત્વા ગાણ્ડીવનિર્ઘોષં વિસ્ફૂર્જિતમિવાશનેઃ ।
સર્વસૈન્યાનિ ભીતાનિ વ્યવાલીયન્ત ભારત ॥

અથ કામ્ભોજૈજરશ્વૈર્મહદ્ભિઃ શીઘ્રગામિભિઃ ।
ગોપાનાં બહુસાહસ્ત્રૈર્બાલૈર્ગાપાયનૈર્વૃતઃ ॥

મદ્રસૌવીરગાન્ધારૈસ્ત્રૈગર્તૈશ્ચ વિશામ્પતે ।
સર્વકાલિઙ્ગમુખ્યૈશ્ચ કલિઙ્ગાધિપતિર્વૃતઃ ॥

નાનાનરગણૌઘૈશ્ચ દુઃશાસનપુરઃસરઃ ।
જયદ્રથશ્ચ નૃપતિઃ સહિતઃ સર્વરાજભિઃ ॥

હયારોહવરાશ્ચૈવ તવ પુત્રેણ ચોદિતાઃ ।
ચતુર્દશસહસ્રાણિ સૌબલં પર્યવારયન્ ॥

તતસ્તે સહિતાઃ સર્વે વિભક્તરથવાહનાઃ ।
અર્જુનં સમરે જઘ્નુસ્તાવકા ભરતર્ષભ ॥

ચેદિકાશિપદાતૈશ્ચ રથૈઃ પાઞ્ચાલસૃઞ્જયૈઃ . પાણ્ડવાઃ સહિતાઃ સર્વે ધૃષ્ટદ્યુમ્નપુરોગમાઃ ।
તાવકાન્સમરે જઘ્નુર્ધર્મપુત્રેણ ચોદિતાઃ ॥

રથિભિર્વારણૈરશ્વૈઃ પાદાતૈશ્ચ સમીરિતમ્ ।
ઘોરમાયોધનં ચક્રે મહાભ્રસદૃશં રજઃ ॥

તોમરપ્રાસનારાચગજાશ્વરથયોધિનામ્ ।
બલેન મહતા ભીષ્મઃ સમસઞ્જત્કિરીટિના ॥

આવન્ત્યઃ કાશિરાજેન ભીમસેનેન સૈન્ધવઃ ।
અજાતશત્રુર્મદ્રાણામૃષભેણ યશશ્વિના ॥

સહપુત્રઃ સહામાત્યઃ શલ્યેન સમસઞ્જત ।
વિકર્ણઃ સહદેવેન ચિત્રસેનઃ શિખણ્ડિના ॥

મત્સ્યા દુર્યોધનં જગ્મુઃ શન્કુનિં ન વિશામ્પતે ।
દ્રુપદશ્ચેકિતાનશ્ચ સાત્યકિશ્ચક મહારથઃ ॥

દ્રોણેન સમસઞ્જન્ત સપુત્રેણ મહાત્મના ।
કૃપશ્ચ કૃતવર્મા ચ ધૃષ્ટદ્યુમ્નમભિદ્રુતૌ ॥

એવં પ્રવ્રજિતાશ્વાનિ ભ્રાન્તનાગરથાનિ ચ ।
સૈન્યાનિ સમસઞ્જન્ત પ્રયુદ્ધાનિ સમન્તતઃ ॥

નિરભ્રે વિદ્યુતસ્તીવ્રા દિશશ્ચ રજસા વૃતાઃ ।
પ્રાદુરાસન્મહોત્કાશ્ચ સનિર્ઘાતા વિશામ્પતે ॥

પ્રાદુર્ભૂતો મહાવાતઃ પાંસુવર્ષં પપાત ચ ।
નભસ્યન્તર્દધે સૂર્યઃ સૈન્યેન સજસા વૃતઃ ॥

પ્રમોહઃ સર્વસત્વાનામતીવ સમપદ્યત ।
રજસા ચાભિભૂતાનામસ્ત્રજાલૈશ્ચ તુદ્યતામ્ ॥

વીરબાહુવિસૃષ્ટાનાં સર્વાવરણભેદિનામ્ ।
સન્ઘાતઃ શરજાલાનાં તુમુલઃ સમપદ્યત ॥

પ્રકાશં ચક્રુરાકાશમુદ્યતાનિ ભુજોત્તમૈઃ ।
નક્ષત્રવિમલાભાનિ શસ્ત્રાણિ ભરતર્ષભ ॥

આર્ષભાણિ વિચિત્રાણિ રુક્મજાલાવૃતાનિ ચ ।
સમ્પેતુર્દિક્ષુ સર્વાસુ ચર્માણિ ભરતર્ષભ ॥

સૂર્યવર્ણૈશ્ચ નિસ્ત્રિંશૈઃ પાત્યમાનાનિ સર્વશઃ . દિક્ષુ સર્વાસ્વદૃશ્યન્ત શરીરાણિ શિરાંસિ ચ ।

ભગ્નચક્રાક્ષનીડાશ્ચ નિપાતિતમહાધ્વજાઃ ।
હતાશ્વાઃ પૃથિવીં જગ્મુસ્તત્રતત્ર મહારથાઃ ॥

પરિપેતુર્હયાશ્ચાત્ર કેચિચ્છસ્ત્રકૃતવ્રણાઃ ।
રથાન્વિપરિકર્ષન્તો હતેષુ રથયોધિષુ ॥

શરાહતા ભિન્નદેહા બદ્ધયોક્રા હયોત્તમાઃ . યુગાનિ પર્યકર્ષન્ત તત્રતત્ર સ્મ ભારત ।

અદૃશ્યન્ત સસૂતાશ્ચ સાશ્વાઃ સરથયોધિનઃ ।
એકેન બલિના રાજન્વારણેન વિમર્દિતાઃ ॥

ગન્ધહસ્તિમદસ્રાવમાઘ્રાય બહવો રણે ।
સન્નિપાતે બલૌઘાનાં ગજૈર્મમૃદિરે ગજાઃ ॥

સતોમરૈર્મહામાત્રૈર્નિપતદ્ભિર્ગતાસુભિઃ ।
બભૂવાયોધનં છન્નં નારાચાભિહતૈર્ગજૈઃ ॥

સન્નિપાતે બલૌઘાનાં પ્રેષિતૈર્વરવારણૈઃ ।
નિપેતુર્યુધિ સમ્ભગ્નાઃ સયોધાઃ સધ્વજા ગજાઃ ॥

નાગરાજોપમૈર્હસ્તૈર્નાગૈરાક્ષિપ્ય સંયુગે ।
વ્યદૃશ્યન્ત મહારાજ સમ્ભગ્ના રથકૂબરાઃ ॥

વિશીર્ણરથસઙ્ઘાશ્ચ કેશેષ્વાક્ષિપ્ય દન્તિભિઃ ।
દ્રુમશાખા ઇવાવિધ્ય નિષ્પિષ્ટા રથિનો રણે ॥

રથેષુ ચ રથાન્યુદ્ધે સંસક્તાન્વરવારણાઃ ।
વિકર્ષન્તો દિશઃ સર્વાઃ સમ્પેતુઃ સર્વશબ્દગાઃ ॥

તેષાં તથા કર્ષતાં તુ ગજાનાં રૂપમાબભૌ ।
સરઃસુ નલિનીજાલં વિષક્તમિવ કર્ષતામ્ ॥

એવં સઞ્છાદિતં તત્ર બભૂવાયોધનં મહત્ ।
સાદિભિશ્ચ પદાતૈશ્ચ સધ્વજૈશ્ચ મહારથૈઃ ॥