મહાભારત · અધ્યાય 6.57

તતો વ્યૂઢેષ્વનીકેષુ તાવકેષુ પરેષુ ચ ।
ધનઞ્જયો રથાનીકમવધીત્તવ ભારત ॥

શરૈરથિરથો યુદ્ધે દારયન્રથયૂથપાન્ ।
તે વધ્યમાનાઃ પાર્થેન કાલેનેવ યુગક્ષયે ॥

ધાર્તરાષ્ટ્રા રણે યત્નાત્પાણ્ડવાન્પ્રત્યયોધયન્ ।
પ્રાર્થયાના યશો દીપ્તાં મૃત્યું કૃત્વા નિવર્તનમ્ ॥

એકાગ્રમનસો ભૂત્વા પાણ્ડવાનાં વરૂથિનીમ્ ।
બભઞ્જુર્બહુશો રાજંસ્તે ચાસઞ્જન્ત સંયુગે ॥

દ્રવદ્ભિરથભગ્નૈશ્ચ પરિવર્તદ્ભિરેવ ચ ।
પાણ્ડવૈઃ કૌરવેયૈશ્ચ ન પ્રાજ્ઞાયત કિઞ્ચન ॥

ઉદતિષ્ઠદ્રજો ભૌમં છાદયાનં દિવાકરમ્ ।
ન દિશઃ પ્રદિશો વાપિ જજ્ઞિરેઽત્ર સમાગતાઃ ॥

અનુમાનેન સઞ્જ્ઞાભિર્નામગોત્રૈશ્ચ સંયુગે ।
અવર્તત તદા યુદ્ધં તત્ર તત્ર વિશામ્પતે ॥

ન વ્યૂહો ભિદ્યતે તત્ર કૌરવાણાં કથઞ્ચન ।
રક્ષિતઃ સત્યસન્ધેન ભારદ્વાજેન સંયુગે ॥

તથૈવ પાણ્ડવાનાં ચ રક્ષિતઃ સવ્યસાચિના ।
નાભિદ્યત મહાવ્યૂહો ભીમેન ચ સુરક્ષિતઃ ॥

સેનાગ્રાદપિ નિષ્પત્ય પ્રાયુધ્યંસ્તત્ર માનવાઃ ।
ઉભયોઃ સેનયો રાજન્વ્યતિષક્તરથદ્વિપાઃ ॥

હયારોહૈર્હયારોહાઃ પાત્યન્તે સ્મ મહાહવે ।
ઋષ્ટિભિર્વિમલાભિશ્ચ પ્રાસૈરપિ ચ સંયુગે ॥

રથી રથિનમાસાદ્ય શરૈઃ કનકભૂષણૈઃક ।
પાતયામાસ સમરે તસ્મિન્નતિભયન્કરે ॥

ગજારોહા ગજારોહાન્નારાચશરતોમરૈઃ ।
સંસક્તાન્પાતયામાસુસ્તવ તેષાં ચ સર્વશઃ ॥

કશ્ચિદુત્પત્ય સમરે વસ્વારણમાસ્થિતઃ ।
કેશપક્ષે પરામૃશ્ય જહાર સમરે શિરઃ ॥

અન્યે દ્વિરદદન્તાગ્રનિર્ભિન્નહૃદયા રણે ।
વેમુશ્ચ રુધિરં વીરા નિઃશ્વસન્તઃ સમન્તતઃ ॥

કશ્ચિત્કરિવિષાણસ્થો વીરો રણવિશારદાઃ ।
પ્રાવેપચ્છક્તિનિર્ભિન્નો ગજશિક્ષાસ્ત્રવેદિના ॥

પત્તિમઙ્ઘા રણે પક્તીન્ભિમન્દિપાલપરશ્વથૈઃ ।
ન્યતાપતયન્ત સંહૃષ્ટાઃ પરસ્પરકૃતાગસઃ ॥

રથી ચ સમરે રાજન્નાસાદ્ય ગજયૂથપમ્ ।
સ ગજં પાતયામાસ ગજી ચ રથિનાં વરમ્ ॥

રથિનં ચ હયારોહઃ પ્રાસેન ભરતર્ષભ ।
પાતયામાસ સમરે રથી ચ હયસાદિનમ્ ॥

પદાતી રથિનં સઙ્ખ્યે રથી ચાપિ પદાતિનમ્ ।
ન્યપાતયચ્છિતૈઃ શસ્ત્રૈઃ સેનયોરુભયોરપિ ॥

ગજારોહા હયારોહાન્પાતયાઞ્ચક્રિરે તદા ।
હયારોહા ગજસ્થાંશ્ચ તદદ્ભુતમિવાભવત્ ॥

ગજારોહવરૈશ્ચાપિ તત્રતત્ર પદાતયઃ ।
પાતિતાઃ સમદૃશ્યન્ત તૈશ્ચાપિ ગજયોધિનઃ ॥

પત્તિસઙ્ઘા હયારોહૈઃ સાદિસઙ્ઘાશ્ચ પત્તિભિઃ ।
પાત્યમાના વ્યદૃશ્યન્ત શતશોઽથ સહસ્રશઃ ॥

ધ્વજૈસ્તત્રાપવિદ્ધૈશ્ચ કાર્મુકૈસ્તોમરૈસ્તથા ।
પ્રાસૈસ્તથા ગદાભિશ્ચ પરિઘૈઃ કમ્પનૈસ્તથા ॥

શક્તિભિઃ કવચૈશ્ચિત્રૈઃ કણપૈરઙ્કુશૈરપિ ।
નિસ્ત્રિંશૈર્વિમલૈશ્ચાપિ સ્વર્ણપુઙ્ખૈઃ શરૈસ્તથા ॥

પરિસ્તોમૈઃ કુથાભિશ્ચ કમ્બલૈશ્ચ મહાધનૈઃ ।
ભૂર્ભાતિ ભરતશ્રેષ્ઠ સ્રગ્દામૈરિવ ચિત્રિતા ॥

નરાશ્વકાયૈઃ પતિતૈર્દન્તિભિશ્ચ મહાહવે ।
અગમ્યરૂપા પૃથિવી માંસશોણિતકર્દમા ॥

પ્રશશામ રજો ભૌમં વ્યુક્ષિતં રણશોણિતૈઃ ।
દિશશ્ચ વિમલાઃ સર્વાઃ સમ્બભૂવુર્જનેશ્વર ॥

ઉત્થિતાન્યગણેયાનિ કબન્ધાનિ સમન્તતઃ ।
ચિહ્નભૂતાનિ જગતો વિનાશાર્થાય ભારત ॥

તસ્મિન્યુદ્ધે મહારૌદ્રે વર્તમાને સુદારુણે ।
પ્રત્યદૃશ્યન્ત રથિનો ધાવમાનાઃ સમન્તતઃ ॥

તતો ભીષ્મશ્ચ દ્રોણશ્ચ સૈન્ધવશ્ચ જયદ્રથઃ ।
પુરુમિત્રો જયો ભોજઃ શલ્યશ્ચાપિ સસૌબલઃ ॥

એતે સમરદુર્ધર્ષાઃ સિંહતુલ્યપરાક્રમાઃ ।
પાણ્ડવાનામનીકાનિ બભઞ્જુઃસ્મ પુનઃપુનઃ ॥

તથૈવ ભીમસેનોઽપિ રાક્ષસશ્ચ ઘટોત્કચઃ ।
સાત્યકિશ્ચેકિતાનશ્ચ દ્રોપદેયાશ્ચ ભારત ॥

તાવકાંસ્તવ પુત્રાંશ્ચ સહિતાન્સર્વરાજભિઃ ।
દ્રાવયામાસુરાજૌ તે ત્રિદશા દાનવાનિવ ॥

તથા તે સમરેઽન્યોન્યં નિઘ્નન્તઃ ક્ષત્રિયર્ષભાઃ ।
રક્તોક્ષિતા ઘોરરૂપા વિરેર્જુર્દાનવા ઇવ ॥

વિનિર્જિત્ય રિપૂન્વીરા સેકનયોરુભયોરપિ ।
વ્યદૃસ્યન્ત મહામાત્રા ગ્રહા ઇવ નભસ્તલે ॥

તતો રથસહસ્રેણ પુત્રો દુર્યોધનસ્તવ . અભ્યયાત્પાણ્ડવં યુદ્ધે રાક્ષસં ચ ઘટોત્કચમ્ ॥ 6-57-38અતથૈવ પાણ્ડવાઃ સર્વે મહત્યા સેનયા સહ . દ્રોણભીષ્મૌ રણે યત્તૌ પ્રત્યુદ્યયુરરિન્દમૌ ॥

કિરીટી ચ યયૌ ક્રુદ્ધઃ સમન્તાત્પાર્થિવોત્તમાન્ ।
આર્જુનિઃ સાત્યકિશ્ચૈવ યયતુઃ સૌબલં બલમ્ ॥

તતઃ પ્રવવૃતે ભૂયઃ સન્ગ્રામો રોમહર્ષણઃ ।
તાવકાનાં પરેષાં ચ સમરે વિજયૈષિણામ્ ॥