મહાભારત · અધ્યાય 6.56

પ્રભાતાયાં ચ શર્વર્યાં ભીષ્મઃ શાન્તનસ્તદા ।
અનીકાન્યનુસંયાને વ્યાદિદેશાય ભારત ॥

ગારુડં ચ મહાવ્યૂહં ચક્રે શાન્તનવસ્તદા । પુત્રાણાં તે જયાકાઙ્ક્ષી ભીષ્મઃ કુરુપિતામહઃ ।

ગરુડસ્ય સ્વયં તુણ્ડે પિતા દેવવ્રતસ્તવ ।
ચક્ષુષી ચ ભરજ્વાજઃ કૃતવર્મા ચ સાત્વતઃ ॥

અશ્વત્થામા કૃપશ્ચૈવ શિર આસ્તાં યશસ્વિનૌ ।
ત્રૈગર્ત્તૈરથ કૈકેયૈર્વાટધાનૈશ્ચ સંયુગે ॥

ભૂરિશ્રવાઃ શલઃ શલ્યો ભગદત્તશ્ચ મારિષ ।
મદ્રકાઃ સિન્ધુસૌવીરાસ્તથા પાઞ્ચનદાશ્ચ યે ॥

જયદ્રથેન સહિતા ગ્રીવાયાં સન્નિવેશિતાઃ ।
પૃષ્ઠે દુર્યોધનો રાજા સોદર્યૈઃ સાનુગૈર્વૃતઃ ॥

વિન્દાનુવિન્દાવાવન્ત્યૌ કામ્ભોજશ્ચ શકૈઃ સહ ।
પચ્છમાસન્મહારાજ શૂરસેનાશ્ચ સર્વશઃ ॥

માગધાશ્ચ કલિઙ્ગાશ્ચ દાસેરકગણૈઃ સહ ।
દક્ષિણં પક્ષમાસાદ્ય સ્થિતા વ્યૂહસ્ય દંશિતાઃ ॥

કાકરુશા વિકુઞ્ચાશ્ચ મુણ્ડાઃ કુણ્ડીવૃષાસ્તથા ।
બૃહદ્વલેન સહિતા વામં પાર્શ્વમવસ્થિતાઃ ॥

વ્યૂઢં દૃષ્ટ્વા તુ તત્સૈન્યં સવ્યસાચી પરન્તપઃ ।
ધૃષ્ટદ્યુમ્નેન સહિતઃ પ્રત્યવ્યૂહત સંયુગે ॥

અર્ધચન્દ્રેણ વ્યૂહેન વ્યૂહન્તમતિદારુણમ્ ।
દક્ષિણં શૃઙ્ગમાસ્વય ભિમસેનો વ્યરોચત ॥

નાનાસંસ્ત્રૌપસંષત્રૈર્નાનાદેશ્યૈર્નૃપૈર્વૃતઃ ।
તદન્યેવ વિરાટશ્ચ દ્રુપદશ્ચ મહારથઃ ॥

તદનન્તરમેવાસીન્નીલો નીલાયુધૈઃ સહ ।
નીલાદનન્તરશ્ચૈવ ધૃષ્ટકેતુર્મહાબલઃ ॥

ચેદિકાશિકરૂપેશ્ચ પૌરવૈરપિ સંવૃતઃ ।
ધૃષ્ટદ્યુમ્નઃ શિખણ્ડી ચ પાઞ્ચાલાશ્ચ પ્રભદ્રકાઃ ॥

મધ્યે સૈન્યસ્ય મહતઃ સ્થિતા યુદ્ધાય ભારત । તત્રૈવ ધર્મરાજોઽપિ ગજાનીકેન સંવૃતઃ ।

તતસ્તુ સાત્યકી રાજન્દ્રૌપદ્યાઃ પઞ્ચ ચાત્મજાઃ ।
અભિમન્યુસ્તતઃ શૂર ઇરાવાંશ્ચ તતઃ પરમ્ ॥

ભૈમસેનિસ્તતો રાજન્કેકયાશ્ચ મહારથાઃ ।
એતે સર્વે મહારાજ વામં પાર્શ્વમુપાશ્રિતાઃ ॥

સર્વસ્ય જગતો ગોપ્તા ગોપ્તા યસ્ય જનાર્દનઃ । તત્રાનુરથિનાં શ્રેષ્ઠો વામશ્રૃઙ્ગે વ્યવસ્થિતઃ ।
એવમેતં મહાવ્યૂહં પ્રત્યવ્યૂહન્ત પાણ્ડવાઃ ॥

વધાર્થં તવ પુત્રામાં તત્પક્ષે યે ચ સઙ્ગતાઃ ।
તતઃ પ્રવવૃતે યુદ્ધં વ્યતિષક્તરથદ્વિપમ્ ॥

તાવકાનાં પરેષાં ચ નિઘ્નતામિતરેતરમ્ ।
હયૌઘાશ્ચ રથૌઘાશ્વ તત્ર તત્ર વિશામ્પતે ॥

સમ્પતન્તો વ્યદૃશ્યન્ત નિઘ્નન્તસ્તે પરસ્પરમ્ ।
ધાવતાં ચ રથોઘાનાં નિઘ્નતાં ચ પૃથક્ પૃથક્ ॥

બભૂવ તુમુલઃ શબ્દો વિમિશ્રો દુન્દુભિસ્વનૈઃ . દિવસ્પૃઙ્વરવીરાણાં નિઘ્નતામિતરેતરમ્ ।
સમ્પ્રહારે સુતુમુલે તવ તેષાં ચ ભારત ॥