મહાભારત · અધ્યાય 6.2

તતઃ પૂર્વાપરે સૈન્યે સમીક્ષ્ય ભગવાનૃષિઃ ।
સર્વવેદવિદાં શ્રેષ્ઠો વ્યાસઃ સત્યવતીસુતઃ ॥

ભવિષ્યતિ રણે ઘોરે ભરતાનાં પિતામહઃ ।
પ્રત્યક્ષદર્શી ભગવાન્ભૂતભવ્યભવિષ્યવિત્ ॥

વૈચિત્રવીર્યં રાજાનં રહસ્સ્થમિદમબ્રવીત્ ।
શોચન્તમાર્તં ધ્યાયન્તં પુત્રાણામનયં તદા ॥
વ્યાસ ઉવાચ ।

રાજન્પરિકાલાસ્તે પુત્રાશ્ચાન્યે ચ પાર્થિવાઃ ।
તે હિંસન્તીવ સઙ્ગ્રામે સમાસાદ્યેતરેતરમ્ ॥

તેષુ કાલપરીતેષુ વિનશ્યત્સ્વેવ ભારત ।
કાલપર્યાયમાહાય મા સ્મ શોકે મનઃ કૃથા ॥

યદિ ચેચ્છસિ સન્ગ્રામં દ્રુષ્ટુમેનં વિશામ્પતે ।
ચક્ષુર્દદાનિ તે પુત્ર યુદ્ધમેતન્નિશામયા ॥
ધૃતરાષ્ટ્ર ઉવાચ ।

ન રોચયે જ્ઞાતિવધં દ્રષ્ટું બ્રહ્મર્ષિસત્તમ ।

યુદ્ધમેતત્ત્વશેષેણ શ્રૃણુયાં તવ તેજસા ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

તસ્મિન્નનિચ્છતિ દ્રષ્ટું સન્ગ્રામં શ્રોતુમિચ્છતિ ।
વરાણામીશ્વરો વ્યાસઃ સઞ્જયાય વરં દદૌ ॥
વ્યાસ ઉવાચ ।

એષ તે સઞ્જયો રાજન્યુદ્ધમેતદ્વદિષ્યતિ ।
એતસ્ય સર્વં સન્ગ્રામે ન પરોક્ષં ભવિષ્યતિ ॥

ચક્ષુષા સઞ્જયો રાજન્દિવ્યેનૈવ સમન્વિતઃ ।
કથયિષ્યતિ તે યુદ્ધં સર્વજ્ઞશ્ચ ભવિષ્યતિ ॥

પ્રકાશં વાઽપ્રકાશં વા દિવા વા યદિ વા નિશિ ।
મનસા ચિન્તિતમપિ સર્વં વેત્સ્યતિ સઞ્જયઃ ॥

નૈનં શસ્ત્રાણિ ભેત્સ્યન્તિ નૈનં બાધિષ્યતે શ્રમઃ ।
ગાવલ્ગણિરયં જીવન્યુદ્ધાદસ્માદ્વિમોક્ષ્યતે ॥

અહં તુ કીર્તિમેતેષાં કરૂણાં ભરતર્ષભ ।
પાણ્ડવાનાં ચ સર્વેષાં પ્રથયિષ્યામિ મા શુચઃ ॥

દિષ્ટમેતન્નરવ્યાઘ્ર નાભિશોચિતુમર્હસિ ।
ન ચૈવ શક્યં સંયન્તું યતો ધર્મસ્તતો જયઃ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

એવમુક્ત્વા સ ભગવાન્કુરૂણાં પ્રતિતામહઃ ।
પુનરેવ મહાભાગો ધૃતરાષ્ટ્રમુવાચ હ ॥

ઇહ યુદ્ધે મહારાજ ભવિષ્યતિ મહાન્ક્ષયઃ ।
તથેહ ચ નિમિત્તાનિ ભયદાન્યુપલક્ષયે ॥

શ્યેના ગૃધ્રાશ્ચ કાકાશ્ચ કાઙ્કાશ્ચ સહિતા બકૈઃ ।
સમ્પતન્તિ ધ્વજાગ્રેષુ સમવાયાંશ્ચ કુર્વતે ॥

અભ્યગ્રં ચ પ્રપશ્યન્તિ યુદ્ધમાનન્દિનો દ્વિજાઃ ।
ક્રવ્યાદા ભક્ષયિષ્યન્તિ માંસાનિ ગજવાજિનાં ॥

કટાકટેતિ વાશન્તો ભૈરવા ભયવેદિનઃ ।
કઙ્કાઃ ક્રોશન્તિ મધ્યાહ્ને દક્ષિણામભિતો દિશં ॥

ઉભે પૂર્વાપરે સન્ધ્યે નિત્યં પશ્યામિ ભારત ।
ઉદયાસ્તમને સૂર્યં કબન્ધૈઃ પરિવારિતમ્ ॥

શ્વેતલોહિતપર્યન્તાઃ કૃષ્ણાગ્રીવાઃ સવિદ્યુતઃ ।
ત્રિવર્ણાઃ પરિઘાઃ સન્ધૌ ભાનુમાવારયન્ત્યુત ॥

જ્વલિતાર્કે ॥ .ત્રં નિર્વિશેષદિનક્ષપમ્ . ચન્દ્રોઽભૂતગ્નિવર્ણશ્ચ પદ્મવર્ણે નભસ્તલે ।

આલક્ષે પ્રભયા હીનાં પૌર્ણમાસીં ચ કીર્તિકીમ્ ।
ચન્દ્રોઽભૂદગ્નિવર્ણશ્ચ પદ્મવર્ણે નભસ્તલે ॥

સ્વપ્સ્યન્તિ નિહતા વીરા ભૂમિમાવૃત્ય પાર્થિવાઃ ।
રાજાનો રાજપુત્રાશ્ચ શૂરાઃ પરિઘબાહવઃ ॥

અન્તરિક્ષે વરાહસ્ય પૃષદંશકસ્ય ચોભયોઃ ।
પ્રણાદં યુધ્યતો રાત્રૌ રૌદ્રં નિત્યં પ્રલક્ષયે ॥

દેવતાપ્રતિમાશ્ચૈવ કમ્પન્તિ ચ હસન્તિ ચ ।
વમન્તિ રુધિરં ચાસ્યૈઃ સ્વિદ્યન્તિ પ્રપતન્તિ ચ ॥

અનાહતા દુન્દુભયઃ પ્રણદન્તિ વિશામ્પતે ।
અયુક્તાશ્ચ પ્રવર્તન્તે ક્ષત્રિયાણાં મહારથાઃ ॥

કોકિલાઃ શતપત્રાશ્ચ ચાષા ભાસાઃ શુકાસ્તથા ।
સારસાશ્ચ મયૂરાશ્ચ વાચો મુઞ્ચન્તિ દારુણાઃ ॥

ગૃહીતશસ્ત્રાઃ ક્રોશન્તિ ચર્મિણો વાજિપૃષ્ઠગાઃ ।
અરુણોદયે પ્રદૃશ્યન્તે શતશઃ શલભવ્રજાઃ ॥

ઉભે સન્ધ્યે પ્રકાશન્તે દિશો દાહસમન્વિતે ।
પર્જન્યઃ પાંસુવર્ષી ચ માંસવર્ષી ચ ભારત ॥

યા ચૈષા વિશ્રુતા રાજંસ્ત્રૈલોક્યે સાધુસમ્મતા ।
અરુન્ધતી તયાપ્યેષ વસિષ્ઠઃ પૃષ્ઠતઃ કૃતઃ ॥

રોહિણીં પીડયન્નેષ સ્થિતો રાજઞ્શનૈશ્ચરઃ ।
વ્યાવૃત્તં લક્ષ્મ સોમસ્ય ભવિષ્યતિ મહદ્ભયમ્ ॥

અનભ્રે ચ મહાઘોરસ્તનિતં શ્રૂયતે ભૃશમ્ ।
વાહનાનાં ચ રુદતાં નિપતન્ત્યુશ્રુબિન્દવઃ ॥