મહાભારત · અધ્યાય 6.122

તતસ્તે પાર્થિવાઃ સર્વે જગ્મુઃ સ્વાનાલયાન્પુનઃ ।
તૂષ્ણીમ્ભૂતે મહારાજ ભીષ્મે શન્તનુનન્દને ॥

શ્રુત્વા તુ નિહતં ભીષ્મં રાધેયઃ પુરુષર્ષભઃ ।
ઈષદાગતસન્ત્રાસસ્ત્વરયોપજગામ હ ॥

સ દદર્શ મહાત્માનં શરતલ્પગતં તદા ।
જન્મશય્યાગતં વીરં કાર્તિકેયમિવ પ્રભુમ્ ॥

નિમીલિતાક્ષં તં વીરં સાશ્રુકણ્ઠસ્તદા વૃષા ।
અભ્યેત્ય પાદયોસ્તસ્ય નિપપાત મહાદ્યુતિઃ ॥

રાધેયોઽહં કુરુશ્રેષ્ઠ નિત્યમક્ષિગતસ્તવ ।
દ્વેભ્યોઽત્યન્તમનાગાઃ સન્નિતિ ચૈનમુવાચ હ ॥

તચ્છ્રુત્વા કુરુવૃદ્ધો હિ શરૈઃ સંવૃતલોચનઃ ।
રહિતં ધિષ્ણ્યમાલોક્ય સમુત્સાર્ય ચ રક્ષિણઃ ॥

પિતેવ પુત્રં ગાઙ્ગેયઃ પરિરભ્યૈકપાણિના ।
શનૈરુદ્વીક્ષ્ય સસ્નેહમિદં વચનમબ્રવીત્ ॥

ન વિપ્રિયં મમૈવેહ યત્સ્પર્ધેથા મયા સહ ।
યદિ માં નાધિગચ્છેથા ન તે શ્રેયો ધ્રુવં ભવેત્ ॥

કૌન્તેયસ્ત્વં ન રાધેયો ન તવાધિરથઃ પિતા ।
સૂર્યજસ્ત્વં મહાબાહો વિદિતો નારદાન્મયા ॥

કૃષ્ણદ્વૈપાયનાચ્ચૈવ તેજસા ચ ન સંશયઃ ।
ન ચ દ્વેષોસ્તિ મે તાત ત્વયિ સત્યં બ્રવીમિ તે ॥

તેજોવધનિમિત્તં તુ પરુષં ત્વાહમબ્રુવમ્ ।
અકસ્માત્પાણ્ડવાન્હિ ત્વં દ્વિષસીતિ મતિર્મમ ॥

યેનાસિ બહુશો રાજ્ઞા ચોદિતઃ સૂતનન્દન ।
જાતોઽસિ ધર્મલોપેન તતસ્તે બુદ્ધિરીદૃશી ॥

નીચાશ્રયાન્મત્સરેણ દ્વેષિણી ગુમિનામપિ ।
તેનાસિ બહુશો રૂક્ષં શ્રાવિતઃ કુરુસંસદિ ॥

જાનામિ સમરે વીર્યં શત્રુભિર્દુઃસહં ભુવિ ।
બ્રહ્મણ્યતાં ચ શૌર્યં ચ દાને ચ પરમાં સ્થિતિમ્ ॥

ન ત્વયા સદૃશઃ કશ્ચિત્પુરુષેષ્વમરોપમ ।
કુલભેદભયાચ્ચાહં સદા પરુષમુક્તવાન્ ॥

ઇષ્વસ્ત્રે ભારસન્ધાને લાઘવેઽસ્ત્રબલે તથા ।
સદૃશઃ ફલ્ગુનેનાસિ કૃષ્ણેન ચ મહાત્મના ॥

કર્ણ કાશિપુરં ગત્વા ત્વયૈકેન ધનુષ્મતા ।
કન્યાર્થે કુરુરાજસ્ય રાજાનો મૃદિતા યુધિ ॥

તથા ચ બલવાન્રાજા જરાસન્ધો દુરાસદઃ ।
સમરે સમરશ્લાઘિન્ન ત્વયા સદૃશોઽભવત્ ॥

બ્રહ્મણ્યઃ સત્ત્વયોધી ચ તેજસા ચ બલેન ચ ।
દેવગર્ભસમઃ સઙ્ખ્યે મનુષ્યૈરધિકો યુધિ ॥

વ્યપનીતોઽદ્ય મન્યુર્મે યસ્ત્વાં પ્રતિ પુરા કૃતઃ ।
દૈવં પુરુષકારેણ ન શક્યમતિવર્તિતુમ્ ॥

સોદર્યાઃ પાણ્ડવા વીરા ભ્રાતરસ્તેઽરિસૂદન ।
સન્ગચ્છ તૈર્મહાબાહો મમ ચેદિચ્છસિ પ્રિયમ્ ॥

મયા ભવતુ નિર્વૃત્તં વૈરમાદિત્યનન્દન ।
પૃથિવ્યાં સર્વરાજાનો ભવન્ત્વદ્ય નિરામયાઃ ॥
કર્ણ ઉવાચ ।

જાનામ્યેવ મહાબાહો સર્વમેતન્ન સંશયઃ ।
યથા વદસિ મે ભીષ્મ કૌન્તેયોઽહં ન સૂતજઃ ॥

અવકીર્ણસ્ત્વહં કુન્ત્યા સૂતેન ચ વિવર્ધિતઃ ।
ભુક્ત્વા દુર્યોધનૈશ્વર્યં ન મિથ્યા કર્તુમુત્સહે ॥

વસુદેવસુતો યદ્વત્પાણ્ડવાય દૃઢવ્રતઃ ।
વમુ ચૈવ શરીરં ચ પુત્રદારં તથા યશઃ ॥

સર્વં દુર્યોધનસ્યાર્થે ત્યક્તં મે ભૂરિદક્ષિણ ।
મા ચૈતદ્વ્યાધિમરણં ક્ષત્રં સ્યાદિતિ કૌરવ ॥

કોપિતાઃ પાણ્ડવા નિત્યં મયાઽશ્રિત્ય સુયોધનમ્ ।
અવશ્યભાવી હ્યર્થોઽયં યો ન શક્યો નિવર્તિતુમ્ ॥

દૈવં પુરુષકારેણ કો વિવર્તિતુમુત્સહેત્ ।
પૃથિવીક્ષયસંશીનિ નિમિત્તાનિ પિતામહ ॥

ભવદ્ભિરુપલબ્ધાનિ કથિતાનિ ચ સંસદિ ।
પાણ્ડવા વાસુદેવશ્ચ વિદિતા મમ સર્વશઃ ॥

અજેયાઃ પુરુષૈરન્યૈરિતિ તંશ્ચોત્સહામહે ।
વિજયિષ્યે રણે પાણ્ડૂનિતિ મે નિશ્ચિતઃ મનઃ ॥

ન ચ શક્યમવસ્રષ્ટું વૈરમેતત્સુદારુણમ્ ।
ધનઞ્જયેન યોત્સ્યેઽહં સ્વધર્મપ્રીતમાનસઃ ॥

અનુજાનીષ્વ માં તાત યુદ્ધાય કૃતનિશ્ચયમ્ ।
અનુજ્ઞાતસ્ત્વયા વીર યુધ્યેયમિતિ મે મતિઃ ॥

દુરુક્તં વિપ્રતીપં વા રભસાચ્ચાપલાત્તથા ।
યન્મયેહ કૃતં કિઞ્ચિત્તન્મે ત્વં ક્ષન્તુમર્હસિ ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

ન ચેચ્છક્યમવસ્રષ્ટું વૈરમેતત્સુદારુણમ્ ।
અનુજાનામિ કર્ણ ત્વાં યુધ્યસ્વ સ્વર્ગકામ્યયા ॥

નિર્મન્યુર્ગતસંરમ્ભઃ કૃતકર્મા રણે સ્મ હ ।
યથાશક્તિ યથોત્સાહં સતાં વૃત્તેષુ વૃત્તવાન્ ॥

અહં ત્વામનુજાનામિ યદિચ્છસિ તદાપ્નુહિ ।
ક્ષત્રધર્મજિતાઁલ્લોકાનવાપ્સ્યસિ ધનઞ્જયાત્ ॥

યુધ્યસ્વ નિરહન્કારો બલવીર્યવ્યપાશ્રયઃ ।
ધર્મ્યાદ્ધિ યુદ્ધાદધિકં ક્ષત્રિયસ્ય ન વિદ્યતે ॥

પ્રશમે હિ કૃતો યત્નઃ સુમહાન્સુચિરં મયા ।
ન ચૈવ શકિતઃ કર્તું યતો ધર્મસ્તતો જયઃ ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

ઇત્યુક્તવતિ ગાઙ્ગેયે અભિવાદ્યોપમન્ત્ર્ય ચ ।
રાધેયો રથમારુહ્ય પ્રાયાત્તવ સુતં પ્રતિ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

ઇત્યેતદ્બહુવૃત્તાન્તં ભીષ્મપર્વાખિલં મયા ।
શૃણ્વતે તે મહારાજ પ્રોક્તં પાપહરં શુભમ્ ॥

યઃ શ્રાવયેત્સદા રાજન્બ્રાહ્મણાન્વેદપારગાન્ ।
શ્રદ્ધાવન્તશ્ચ યે ચાપિ શ્રોષ્યન્તિ મનુજા ભુવિ ॥

વિધૂય સર્વપાપાનિ વિહાયાન્તે કલેવરમ્ ।
પ્રયાન્તિ તત્પદં વિષ્ણોર્યત્પ્રાપ્ય ન નિવર્તતે ॥

તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન ભારતં ભરતર્ષભ ।
શૃણુયાત્સિદ્ધિમન્વિચ્છન્નિહ વામુત્ર માનવઃ ॥

ભોજનં ભોજયેદ્વિપ્રાન્ગન્ધમાલ્યૈરલઙ્કૃતાન્ . ભીષ્મપર્વણિ રાજેન્દ્ર દદ્યાત્પાનીયમુત્તમમ્ ॥