મહાભારત · અધ્યાય 5.158

એતસ્મિન્નૈવ કાલે તુ ભીષ્મકસ્ય મહાત્મનઃ ।
હિરણ્યરોમ્ણો નૃપતેઃ સાક્ષાદિન્દ્રસખસ્ય વૈ ॥

આકૂતીનામધિપતિર્ભોજસ્યાતિયશસ્વિનઃ ।
દાક્ષિણાત્યપતેઃ પુત્રો દિક્ષુ રુક્મીતિ વિશ્રુતઃ ॥

યઃ કિમ્પુરુષસિંહસ્ય ગન્ધમાદનવાસિનઃ ।
કૃત્સ્નં શિષ્યો ધનુર્વેદં ચતુષ્પાદમવાપ્તવાન્ ॥

યો માહેન્દ્રં ધનુર્લેભે તુલ્યં ગાણ્ડીવતેજસા ।
શાર્ઙ્ગેણ ચ મહાબાહુઃ સમ્મિતં દિવ્યલક્ષણમ્ ॥

ત્રીણ્યેવૈતાનિ દિવ્યાનિ ધનૂંષિ દિવિચારિણામ્ . વારુણં ગાણ્ડિવં તત્ર માહેન્દ્રં વિજયં ધનુઃ ।
શાર્ઙ્ગ તુ વૈષ્ણવં પ્રાહુર્દિવ્યં તેજોમયં ધનુઃ ॥

ધારયામાસ તત્કૃષ્ણઃ પરસેનાભયાવહમ્ ।
ગાણ્ડીવં પાવકાલ્લેભે ખાણ્ડવે પાકશાસનિઃ ॥

દ્રુમાદ્રુક્મી મહાતેજા વિજયં પ્રત્યપદ્યત ।
સઞ્છિદ્ય મૌરવાન્પાશાન્નિહત્ય મુરમોજસા ॥

નિર્જિત્ય નરકં ભૌમમાહૃત્ય મણિકુણ્ડલે ।
ષોડશ સ્ત્રીસહસ્રાણિ રત્નાનિ વિવિધાનિ ચ ॥

પ્રતિપેદે હૃષીકેશઃ શાર્ઙ્ગં ચ ધનુરુત્તમમ્ ।
રુક્મી તુ વિજયં લબ્ધ્વા ધનુર્મેઘનિભસ્વનમ્ ॥

વિભીષયન્નિવ જગત્પાણ્ડવાનભ્યવર્તત ।
નામૃષ્યત પુરા યોઽસૌ સ્વબાહુલગર્વિતઃ ॥

રુક્મિણ્યા હરણં વીરો વાસુદેવેન ધીમતા ।
કૃત્વા પ્રતિજ્ઞાં નાહત્વા નિવર્તિષ્યે જનાર્દનમ્ ॥

તતોઽન્વધાવદ્વાર્ષ્ણેયં સર્વશસ્ત્રભૃતાં વરઃ ।
સેનયા ચતુરઙ્ગિણ્યા મહત્યા દૂરપાતયા ॥

વિચિત્રાયુધવર્મિણ્યા ગઙ્ગ્યેવ પ્રવૃદ્ધયા ।
સ સમાસાદ્ય વાર્ષ્ણેયં યોગાનામીશ્વરં પ્રભુમ્ ॥

વ્યંસિતો વ્રીડિતો રાજન્નાજગામ સ કુણ્ડિનમ્ ।
યત્રૈવ કૃષ્ણેન રણે નિર્જિતઃ પરવીરહા ॥

તત્ર ભોજકટં નામ કૃતં નગરમુત્તમમ્ ।
સૈન્યેન મહતા તેન પ્રભૂતગજવાજિના ॥

પુરં તદ્ભુવિ વિખ્યાતં નામ્ના ભોજકટં નૃપ ।
સ ભોજરાજઃ સૈન્યેન મહતા પરિવારિતઃ ॥

અક્ષૌહિણ્યા મહાવીર્યઃ પાણ્ડવાન્ક્ષિપ્રમાગમત્ ।
તતઃ સ કવચી ધન્વી તલી ખઙ્ગી શરાસની ॥

રથેનાદિત્યવર્ણેન પ્રવિવેશ મહાચમૂમ્ ।
વિદિતઃ પાણ્ડવેયાનાં વાસુદેવપ્રિયેપ્સયા ॥

યુધિષ્ઠિરસ્તુ તં રાજા પ્રત્યુદ્ગમ્યાભ્યપૂજયત્ ।
સ પૂજિતઃ પાણ્ડુપુત્રૈર્યથાન્યાયં સુસંસ્તુતઃ ॥

પ્રતિગૃહ્ય તુ તાન્સર્વાન્વિશ્રાન્તઃ સહસૈનિકઃ ।
ઉવાચ મધ્યે વીરાણાં કુન્તીપુત્રં ધનઞ્જયમ્ ॥

સહાયોસ્મિ સ્થિતો યુદ્ધે યદિ ભીતોસિ પાણ્ડવ ।
કરિષ્યામિ રણે સાહ્યમસહ્યં તવ શત્રુભિઃ ॥

ન હિ મે વિક્રમે તુલ્યઃ પુમાનસ્તીહ કશ્ચન ।
હનિષ્યામિરણે ભાગં યન્મે દાસ્યસિ પાણ્ડવ ॥

અપિ દ્રોણકૃપૌ વીરૌ ભીષ્મકર્ણાવથો પુનઃ ।
અથવા સર્વ એવૈતે તિષ્ઠન્તુ વસુધાધિપાઃ ॥

નિહત્ય સમરે શત્રૂંસ્તવ દાસ્યામિ મેદિનીમ્ ।
ઇત્યુક્તો ધર્મરાજસ્ય કેશવસ્ય ચ સન્નિધૌ ॥

શ્રૃણ્વતાં પાર્થિવેન્દ્રાણામન્યેષાં ચૈવ સર્વશઃ . વાસુદેવમભિપ્રેક્ષ્ય ધર્મરાજં ચ પાણ્ડવમ્ ।
ઉવાચ ધીમાન્કૌન્તેયઃ પ્રહસ્ય સખિપૂર્વકમ્ ॥

યુધ્યમાનસ્ય મે વીર ગન્ધર્વૈઃ સુમહાબલૈઃ ।
સહાયો ઘોષયાત્રાયાં કસ્તદાસીત્સખા મમ ॥

તથા પ્રતિભયે તસ્મિન્દેવદાનવસન્કુલે ।
ખાણ્ડવે યુધ્યમાનસ્ય કઃ સહાયસ્તદાવભવત્ ॥

નિવાતકવચૈર્યુદ્ધે કાલકેયૈશ્ચ દાનવૈઃ ।
તત્ર મે યુધ્યમાનસ્ય કઃ સહાયસ્તદાભવત્ ॥

તથા વિરાટનગરે કુરુભિઃ સહ સઙ્ગરે ।
યુધ્યતો બહુભિસ્તત્ર કઃ સહાયોઽભવન્મમ ॥

ઉપજીવ્ય રણે રુદ્રં શક્રં વૈશ્રવણં યમમ્ ।
વરુણં પાવકં ચૈવ કૃપં દ્રોણં ચ માધવમ્ ॥

ધારયન્ગાણ્ડિવં દિવ્યં ધનુસ્તેજોમયં દૃઢમ્ ।
અક્ષય્યશરસંયુક્તો દિવ્યાસ્ત્રપરિબૃંહિતઃ ॥

કૌરવામાં કુલે જાતઃ પાણ્ડોઃ પુત્રો વિશેષતઃ ।
દ્રોણં વ્યપદિશઞ્છિષ્યો વાસુદેવસહાયવાન્ ॥

કથમસ્મદ્વિધો બ્રૂયાદ્ભીતોઽસ્મીતિ યશોહરમ્ ।
વચનં નરશાર્દૂલ વજ્રાયુધસમસ્વનમ્ ॥

નાસ્મિ ભીતો મહાબાહો સહાયાર્થશ્ચ નાસ્તિ મે ।
યથાકામં યથાયોગં ગચ્છ વાત્રૈવ તિષ્ઠ વા ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ

તચ્છ્રુત્વા વચનં તસ્ય વિજયસ્ય ચ ધીમતઃ . વિનિવર્ત્ય તતો રુક્મી સેનાં સાગરસન્નિભામ્ ।
દુર્યોધનમુપાગચ્છત્તથૈવ ભરતર્ષભ ॥

તથૈવ ચાભિગમ્યૈનમુવાચ વસુધાધિપઃ ।
પ્રત્યાખ્યાતશ્ચ તેનાપિ સ તદા શૂરમાનિના ॥

દ્વાવેવ તુ મહારાજ તસ્માદ્યુદ્ધાદપેયતુઃ ।
રૌહિણેયશ્ચ વાર્ષ્ણેયો રુક્મી ચ વસુધાધિપ ॥

ગતે રામે તીર્થયાત્રાં ભીષ્મકસ્ય સુતે તથા ।
ઉપાવિશન્પાણ્ડવેયા મન્ત્રાય પુનરેવ ચ ॥

સમિતિર્ધર્મરાજસ્ય સા પાર્થિવસમાકુલા ।
શુશુભે તારકૈશ્ચિત્રા દ્યૌશ્ચન્દ્રેણેવ ભારત ॥