મહાભારત · અધ્યાય 5.157

આપગેયં મહાત્માનં ભીષ્મં શસ્ત્રભૃતાં વરમ્ ।
પિતામહં ભારતાનાં ધ્વજં સર્વમહીક્ષિતામ્ ॥

બૃહસ્પતિસં બુદ્ધ્યા ક્ષમયા પૃથિવીસમમ્ ।
સમુદ્રમિવ ગામ્ભીર્યે હિમવન્તમિવ સ્થિરમ્ ॥

પ્રજાપતિમિવૌદાર્યે તેજસા ભાસ્કરોપમમ્ ।
મહેન્દ્રમિવ શત્રૂણાં ધ્વંસનં શરવૃષ્ટિભિઃ ॥

રણયજ્ઞે પ્રવિતતે સુભીમે લોમહર્ષણે ।
દીક્ષિતં ચિરરાત્રાય શ્રુત્વા તત્ર યુધિષ્ઠિરઃ ॥

કિમબ્રવીન્મહાબાહુઃ સર્વશસ્ત્રભૃતાં વરઃ ।
ભીમસેનાર્જુનૌ વાપિ કૃષ્ણો વા પ્રત્યભાષત ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

આપદ્ધર્માર્થકુશલો મહાબુદ્ધિર્યુધિષ્ઠિરઃ ।
સર્વાન્ભ્રાતૄન્સમાનીય વાસુદેવં ચ શાશ્વતમ્ ॥

ઉવાચ વદતાં શ્રેષ્ઠઃ સાન્ત્વપૂર્વમિદં વચઃ ।
પર્યાક્રામત સૈન્યાનિ યત્તાસ્તિષ્ઠત દંશિતાઃ ॥

પિતામહેન વો યુદ્ધં પૂર્વમેવ ભવિષ્યતિ ।
તસ્માત્સપ્તસુ સેનાસુ પ્રણેતૄન્મમ પશ્યત ॥
કૃષ્ણ ઉવાચ ।

યથાર્હતિ ભવાન્વક્તુમસ્મિન્કાલે હ્યુપસ્થિતે ।
તથેદમર્થવદ્વાક્યમુક્તં તે ભરતર્ષભ ॥

રોચતે મે મહાબાહો ક્રિયતાં યદનન્તરમ્ ।
નાયકાસ્તવ સેનાયાં ક્રિયન્તામિહ સપ્ત વૈ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

તતો દ્રુપદમાનાય્ય વિરાટં શિનિપુઙ્ગવમ્ . ધૃષ્ટદ્યુમ્નં ચ પાઞ્ચાલ્યં ધૃષ્ટકેતું ચ પાર્થિવ ।
શિખણ્ડિનં ચ પાઞ્ચાલ્યં સહદેવં ચ માગધમ્ ॥

એતાન્સપ્ત મહાભાગાન્વીરાન્યુદ્ધાભિકાઙ્ક્ષિણઃ ।
સેનાપ્રણેતૄન્વિધિવદભ્યષિઞ્ચદ્યુધિષ્ઠિરઃ ॥

સર્વસેનાપતિં ચાત્ર ધૃષ્ટદ્યુમ્નં ચકાર હ ।
દ્રોણાન્તહેતોરુત્પન્નો ય ઇદ્ધાઞ્જાતવેદસઃ ॥

સર્વેષામેવ તેષાં તુ સમસ્તાનાં મહાત્મનામ્ ।
સેનાપતિપતિં ચક્રે ગડાકેશં ધનઞ્જયમ્ ॥

અર્જુનસ્યાપિ નેતા ચ સંયન્તા ચૈવ વાજિનામ્ ।
સઙ્કર્ણણાનુજઃ શ્રીમાન્મહાબુદ્ધિર્જનાર્દનઃ ॥

તદ્દૃષ્ટ્વોપસ્થિતં યુદ્ધં સમાસન્નં મહાત્યયમ્ ।
પ્રાવિશદ્ભવનં રાજ્ઞઃ પાણ્ડવાનાં હલાયુધઃ ॥

સહાક્રૂરપ્રભૃતિભિર્દદસામ્બોદ્ધવાદિભિઃ ।
રૌક્મિણેયાહુકસુતૈશ્ચારુદેષ્ણપુરોગમૈઃ ॥

વૃષ્ણિમુખ્યૈરધિગતૈર્વ્યાઘ્રૈરિવ બલોત્કટૈઃ ।
અભિગુપ્તો મહાબાહુર્મરુદ્ભિરિવ વાસવઃ ॥

નીલકૌશેયવસનઃ કૈલાસશિખરોપમઃ ।
સિંહખેલગતિઃ શ્રીમાન્મદરક્તાન્તલોચનઃ ॥

તં દૃષ્ટ્વા ધર્મરાજશ્ચ કેશવશ્ચ મહાદ્યુતિઃ ।
ઉદતિષ્ઠત્તતઃ પાર્થો ભીમકર્મા વૃકોદરઃ ॥

ગાણ્ડીવધન્વા યે ચાન્યે રાજાનસ્તત્ર કેચન ।
પૂજયાઞ્ચક્રિરે તે વૈ સમાયાન્તં હલાયુધમ્ ॥

તતસ્તં પાણ્ડવો રાજા કરે પસ્પર્શ પાણિના ।
વાસુદેવપુરોગાસ્તં સર્વ એવાભ્યવાદયન્ ॥

વિરાટદ્રુપદૌ વૃદ્ધાવભિવાદ્ય હલાયુધઃ ।
યુધિષ્ઠિરેણ સહિત ઉપાવિશદરિન્દમઃ ॥

તતસ્તેષૂપવિષ્ટેષુ પાર્થિવેષુ સમન્તતઃ ।
વાસુદેવમભિપ્રેક્ષ્ય રૌહિણેયોઽભ્યભાષત ॥

ભવિતાયં મહારૌદ્રો દારુણઃ પુરુષક્ષયઃ ।
દિષ્ટમેતદ્ધ્રુવં મન્યે ન શક્યમતિવર્તિતુમ્ ॥

તસ્માદ્યુદ્ધાત્સમુત્તીર્ણાનપિ વઃ સમુહૃઞ્જાનાન્ ।
અરોગાનક્ષતૈર્દેહૈર્દ્રષ્ટાસ્મીતિ મતિર્મમ ॥

સમેતં પાર્થિવં ક્ષત્રં કાલપક્વમસંશયમ્ ।
વિમર્દશ્ચ મહાન્ભાવી માંસશોણિતકદર્દમઃ ॥

ઉક્તો મયા વાસુદેવઃ પુનઃ પુનરુપહ્વરે ।
સમ્બન્ધિષુ સમાં વૃત્તિં વર્તસ્વ મધુસૂદન ॥

પાણ્ડવા હિ યથાસ્માકં તથા દુર્યોધનો નૃપઃ ।
તસ્યાપિ ક્રિયતાં સાહ્યં સ પર્યેતિ પુનઃપુનઃ ॥

તચ્ચ મે નાકરોદ્વાક્યં ત્વદર્થે મધુસૂદનઃ ।
નિર્વિષ્ટઃ સર્વભાવેન ધનઞ્જયમવેક્ષ્ય હ ॥

ધ્રુવો જયઃ પાણ્ડવાનામિતિ મે નિશ્ચિતા મતિઃ ।
તથા હ્યભિનિવેશોઽયં વાસુદેવસ્ય ભારત ॥

ન ચાહમૃત્સહે કૃષ્ણમૃતે લોકમુદીક્ષિતુમ્ ।
તતોઽહમનુવર્તામિ કેશવસ્ય ચિકીર્ષિતમ્ ॥

ઉભૌ શિષ્યૌ હિ મે વીરૌ ગદાયદ્ધવિશારદૌ ।
તુલ્યસ્નેહોઽસ્મ્યતો ભીતે તથા દુર્યોધને નૃપે ॥

તસ્માદ્યાસ્યામિ તીર્થાનિ સરસ્વત્યા નિષેવિતુમ્ ।
ન હિ શક્ષ્યામિ કૌરવ્યાન્નશ્યમાનાનવેક્ષિતુમ્ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

એવમુક્ત્વા મહાબાહુરનુજ્ઞાતશ્ચ પાણ્ડવૈઃ ।
તીર્થયાત્રાં યયૌ રામો નિવર્ત્ય મધુસૂદનમ્ ॥