મહાભારત · અધ્યાય 5.143

કેશવસ્ય તુ તદ્વાક્યં કર્ણઃ શ્રુત્વા હિતં શુભમ્ ।
અબ્રવીદભિસમ્પૂજ્ય કૃષ્ણં તં મધુસૂદનમ્ ॥

જાનન્માં કિં મહાબાહો સમ્મોહયિતુમિચ્છસિ ।
યોયં પૃથિવ્યાઃ કાર્ત્સ્ન્યેન વિનાશઃ સમુપસ્થિતઃ ॥

નિમિત્તં તત્ર શકુનિરહં દુઃશાસનસ્તથા ।
દુર્યોધનશ્ચ નૃપતિર્ધૃતરાષ્ટ્રસુતોઽભવત્ ॥

અસંશયમિદં કૃષ્ણ મહદ્યુદ્ધમુપસ્થિતમ્ ।
પાણ્ડવાનાં કુરૂણાં ચ ઘોરં રુધિરકર્દમમ્ ॥

રાજાનો રાજપુત્રાશ્ચ દુર્યોધનવશાનુગાઃ ।
રણે શસ્ત્રાગ્નિના દગ્ધાઃ પ્રાપ્સ્યન્તિ યમસાદનમ્ ॥

સ્વપ્ના હિ બહવો ઘોરા દૃશ્યન્તે મધુસૂદન ।
નિમિત્તાનિ ચ ઘોરાણિ તથોત્પાતાઃ સુદારુણાઃ ॥

પરાજયં ધાર્તરાષ્ટ્રે વિજયં ચ યુધિષ્ઠિરે ।
સંસન્ત ઇવ વાર્ષ્ણેય વિવિધા રોમહર્ષણાઃ ॥

પ્રાજાપત્યં હિ નક્ષત્રં ગ્રહસ્તીક્ષ્ણો મહાદ્યુતિઃ ।
શનૈશ્ચરઃ પીડયતિ પીડયન્પ્રાણિનોઽધિકમ્ ॥

કૃત્વા ચાઙ્ગારકો વક્રં જ્યોષ્ઠાયાં મધુસૂદન । અનુરાધાં પ્રાર્થયતે મૈત્રં સન્ગમયન્નિવ ।

નૂનં મહદ્ભયં કૃષ્ણ કુરૂણાં સમુપસ્થિતમ્ ।
વિશેષેણ હિ વાર્ષ્ણેય ચિત્રાં પીડયતે ગ્રહઃ ॥

સોમસ્ય લક્ષ્મ વ્યાવૃત્તં રાહુરર્કમુપૈતિ ચ ।
દિવશ્ચોલ્કાઃ પતન્ત્યેતાઃ સનિર્ઘાતાઃ સકમ્પનાઃ ॥

નિષ્ટનન્તિ ચ માતઙ્ગા મુઞ્ચન્ત્યશ્રૂણિ વાજિનઃ ।
પાનીયં યવસં ચાપિ નાભિનન્દન્તિ માધવ ॥

પ્રાદુર્ભૂતેષુ ચૈતેષુ ભયમાહુરુપાસ્થિતમ્ ।
નિમિત્તેષુ મહાબાહો દારુણં પ્રાણિનાશનમ્ ॥

અલ્પે ભુક્તે પુરીષં ચ પ્રભૂતમિહ દૃશ્યતે ।
વાજિનાં વારણાનાં ચ મનુષ્યાણાં ચ કેશવ ॥

ધાર્તરાષ્ટ્રસ્ય સૈન્યેષુ સર્વેષુ મધુસૂદન ।
પરાભવસ્ય તલ્લિઙ્ગમિતિ પ્રાહુર્મનીષિણઃ ॥

પ્રહૃષ્ટં વાહનં કૃષ્ણ પાણ્ડવાનાં પ્રચક્ષતે ।
પ્રદક્ષિણા મૃગાશ્ચૈવ તત્તેષાં જયલક્ષણમ્ ॥

અપસવ્યા મૃગાઃ સર્વે ધાર્તરાષ્ટ્રસ્ય કેશવ ।
વાચશ્ચાપ્યશરીરિણ્યસ્તકત્પરાભવલક્ષણમ્ ॥

મયૂરાઃ પુણ્યશકુના હંસસારસચાતકાઃ ।
જીવઞ્જીવકસઙ્ઘાશ્ચાપ્યનુગચ્છન્તિ પાણ્ડવાન્ ॥

ગૃધ્રાઃ કઙ્કા બકાઃ શ્યેના યાતુધાનાસ્તથા વૃકાઃ ।
મક્ષિકાણાં ચ સઙ્ઘાતા અનુધાવન્તિ કૌરવાન્ ॥

ધાર્તરાષ્ટ્રસ્ય સૈન્યેષુ ભેરીણાં નાસ્તિ નિઃસ્વનઃ ।
અનાહતાઃ પાણ્ડવાનાં નદન્તિ પટહાઃ કિલ ॥

ઉદપાનાશ્ચ નર્દન્તિ યથા ગોવૃષભાસ્તથા ।
ધાર્તરાષ્ટ્રસ્ય સૈન્યેષુ તત્પરાભવલક્ષણમ્ ॥

માંસશોણિતવર્ષં ચ વૃષ્ટં દેવેન માધવ ।
તથા ગન્ધર્વનગરં ભાનુમત્સમુપસ્થિતમ્ ॥

સપ્રાકારં સપરિખં સવપ્રં ચારુતોરણમ્ ।
કૃષ્ણશ્ચ પરિઘસ્તત્ર ભાનુમાવૃત્ય તિષ્ઠતિ ॥

ઉદયાસ્તમને સન્ધ્યે વેદયન્તી મહદ્ભયમ્ ।
શિવા ચ વાશતે ઘોરં તત્પરાભવલક્ષણમ્ ॥

એકપક્ષાક્ષિચરણાઃ પક્ષિણો મધુસૂદન ।
ઉત્સૃજન્તિ મહદ્ધોરં તત્પરાભવલક્ષણમ્ ॥

કૃષ્ણગ્રીવાશ્ચ શકુના રક્તપાદા ભયાનકાઃ ।
સન્ધ્યામિમુખા યાન્તિ તત્પરાભવલક્ષણમ્ ॥

બ્રાહ્મણાન્પ્રથમં દ્વેષ્ટિ ગુરૂંશ્ચ મધુસૂદન ।
ભૃત્યાન્ભક્તિમતશ્ચાપિ તત્પરાભવલક્ષણમ્ ॥

પૂર્વા દિગ્લોહિતાકારા શસ્ત્રવર્ણા ચ દક્ષિણા . આમપાત્રપ્રતીકાશા પશ્ચિમા મધુસૂદન ।

ઉત્તરા શઙ્ખવર્ણાભા દિશાં વર્ણા ઉદાહૃતાઃ ॥ પ્રદીપ્તાશ્ચ દિશઃ સર્વા ધાર્તરાષ્ટ્રસ્ય માધવ ।

મહદ્ભયં વેદયન્તિ તસ્મિન્નુત્પાતદર્શને ॥ સહસ્રપાદં પ્રાસાદં સ્વપ્નાન્તે સ્મ યુધિષ્ઠિરઃ ।

અધિરોહન્મયા દૃષ્ટઃ સહ ભ્રાતૃભિરચ્યુત ॥ શ્વેતોષ્ણીષાશ્ચ દૃશ્યન્તે સર્વે વૈ શુક્લવાસસઃ ।

આસનાનિ ચ શુભ્રાણિ સર્વેષામુપલક્ષયે ॥ તવ ચાપિ મયા કૃષ્ણ સ્વપ્નાન્તે રુધિરાવિલા ।

આન્ત્રેણ પૃથિવી દૃષ્ટા પરિક્ષિપ્તા જનાર્દન ॥ અસ્થિસઞ્ચયમારૂઢશ્ચામિતૌજા યધિષ્ઠિરઃ ।

સુવર્ણપાત્ર્યાં સંહૃષ્ટો ભુક્તવાન્ઘૃતપાયસમ્ ॥ યુધિષ્ઠિરો મયા દૃષ્ટો ગ્રસમાનો વસુન્ધરામ્ ।

ઉચ્ચં પર્વતમારૂઢો ભીમકર્મા વૃકોદરઃ ।
ગદાપાણિર્નરવ્યાઘ્રો ગ્રસન્નિવ મહીમિમામ્ ॥

ક્ષપયિષ્યતિ નઃ સર્વાન્સ સુવ્યક્તં મહારણે ।
વિદિતં મે હૃષીકેશ શ્રિયા પરમયા જ્વલન્ ॥

પાણ્ડુરં ગજમારૂઢો ગાણ્ડીવી સ ધનઞ્જયઃ ।
ત્વયા સાર્ધં હૃષીકેશ શ્રિયા પરમયા જ્વલન્ ॥

યૂયં સર્વે વધિષ્યધ્વં તત્ર મે નાસ્તિ સંશયઃ ।
પાર્થિવાન્સમરે કૃષ્ણ દુર્યોધનપુરોગમાન્ ॥

નકુલઃ સહદેવશ્ચ સાત્યકિશ્ચ મહારથઃ ।
શુક્લકેયૂરકણ્ઠત્રાઃ શુક્લમાલ્યામ્બરાવૃતાઃ ॥

અધિરૂઢા નરવ્યાઘ્રા નરવાહનમુત્તમમ્ ।
ત્રય એતે મયા દૃષ્ટાઃ પાણ્ડુરચ્છત્રવાસસઃ ॥

શ્વેતોષ્ણીષાશ્ચ દૃશ્યન્તે ત્રય એતે જનાર્દન ।
ધાર્તરાષ્ટ્રેષુ સૈન્યેષુ તાન્વિજાનીહિ કેશવ ॥

અશ્વત્થામા કૃપશ્ચૈવ કૃતવર્મા ચ સાત્વતઃ ।
રક્તોષ્ણીષાશ્ચ દૃશ્યન્તે સર્વે માધવ પાર્થિવાઃ ॥

ઉષ્ટ્રપ્રયુક્તમારૂઢૌ ભીષ્મદ્રોણૌ મહારથૌ ।
મયા સાર્ધં મહાબાહો ધાર્તરાષ્ટ્રેણ વા વિભો ॥

અગસ્ત્યશાસ્તાં ચ દિશં પ્રયાતાઃ સ્મ જનાર્દન ।
અચિરેણૈવ કાલેન પ્રાપ્સ્યામો યમસાદનમ્ ॥

અહં ચાન્યે ચ રાજાનો યચ્ચ તત્ક્ષત્રમણ્ડલમ્ ।
ગાણ્ડિવાગ્નિં પ્રવેક્ષ્યામ ઇતિ મે નાસ્તિ સંશયઃ ॥
કૃષ્ણ ઉવાચ ।

અપસ્થિતવિનાશેયં નૂનમદ્ય વસુન્ધરા ।
યથા હિ મે વચઃ કર્ણ નોપૈતિ હૃદયં તવ ॥

સર્વેષાં તાત ભૂતાનાં વિનાશે પ્રત્યુપસ્થિતે ।
અનયો નયસઙ્કાશો હૃદયાન્નાપસર્પતિ ॥
કર્ણ ઉવાચ ।

અપિ ત્વાં કૃષ્ણ પશ્યામો જીવન્તોઽસ્માન્મહારણાત્ ।
સમુત્તીર્ણા મહાબાહો વીરક્ષત્રવિનાશનાત્ ॥

અથવા સઙ્ગમઃ કૃષ્ણ સ્વર્ગે નો ભવિતા ધ્રુવમ્ ।
તત્રેદાનીં સમેષ્યામઃ પુનઃ સાર્ધં ત્વયાનઘ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

ઇત્યુક્ત્વા માધવં કર્ણઃ પરિષ્વજ્ય ચ પીડિતમ્ ।
વિસર્જિતઃ કેશવેન રથોપસ્થાદવાતરત્ ॥

તતઃ સ્વરથામસ્થાય જામ્બૂનદવિભૂષિતમ્ ।
મહાત્મા વૈ નિવવૃતે રાધેયો દીનમાનસઃ ॥

તતઃ શીઘ્રતરં પ્રાયાત્કેશવઃ સહસાત્યકિઃ ।
પુનરુચ્ચારયન્વાણીં યાહિ યાહીતિ સારથિમ્ ॥