મહાભારત · અધ્યાય 5.131

વિદુરેણૈવમુક્તસ્તુ કેશવઃ શત્રુપૂગહા ।
દુર્યોધનં ધાર્તરાષ્ટ્રમભ્યભાષત વીર્યવાન્ ॥

એકોઽહમિતિ યન્મોહાન્મન્યસે માં સુયોધન ।
પરિભૂય સુદુર્બુદ્ધે ગ્રહીતું માં ચિકીર્ષસિ ॥

ઇહૈવ પાણ્ડવાઃ સર્વે તથૈવાન્ધકવૃષ્ણયઃ ।
ઇહાદિત્યાશ્ચ રુદ્રાશ્ચ વસવશ્ચ મહર્ષિભિઃ ॥

એવમુક્ત્વા જાહાસોચ્ચૈઃ કેશવઃ પરવીરહા . તસ્ય સંસ્મયતઃ શૌરેર્વિદ્યુદ્રૂપા મહાત્મનઃ ।
યુગપચ્ચ વિનિષ્પેતુઃ સાક્ષાત્સર્વાસ્તુ દેવતાઃ ॥

અઙ્ગુષ્ઠમાત્રાસ્ત્રિદશા બભૂવુઃ પાવકાર્ચિષઃ ।
તસ્ય બ્રહ્મા લલાટસ્થો રુદ્રો વક્ષસિ ચાભવત્ ॥

લોકપાલા ભુજેષ્વાસન્નગ્નિરાસ્યાદજાયત ।
આદિત્યાશ્ચૈવ સાધ્યાશ્ચ વસવોઽથાશ્વિનાવપિ ॥

મરુતશ્ચ સહેન્દ્રેણ વિશ્વેદેવાસ્તથૈવ ચ ।
બભૂવુશ્ચૈવ યક્ષાશ્ચ ગન્ધર્વોરગરાક્ષસાઃ ॥

પ્રાદુરાસ્તાં તથા દોર્ભ્યાં સઙ્કર્ષણધનઞ્જયૌ ।
દક્ષિણેઽથાર્જુનો ધન્વી હલી રામશ્ચ સવ્યતઃ ॥

ભીમો યુધિષ્ઠિરશ્ચૈવ માદ્રીપુત્રૌ ચ પૃષ્ઠતઃ ।
અન્ધકા વૃષ્ણયશ્ચૈવ પ્રદ્યુમ્નપરમુખાસ્તતઃ ॥

અગ્રે બભૂવુઃ કૃષ્ણસ્ય સમુદ્યતમહાયુધાઃ ।
શઙ્ખચક્રગદાશક્તિશાર્ઙ્ગલાઙ્ગલનન્દકાઃ ॥

અદૃશ્યન્તોદ્યતાન્યેવ સર્વપ્રહરણાનિ ચ ।
નાનાબાહુષુ કૃષ્ણસ્ય દીપ્યમાનાનિ સર્વશઃ ॥

નેત્રાભ્યાં નાસિકાભ્યાં ચ શ્રોત્રાભ્યાં ચ સમન્તતઃ ।
પ્રાદુરાસન્મહારૌદ્રાઃ સધૂમાઃ પાવકાર્ચિષઃ ॥

રોમકૂપેષુ ચ તથા સૂર્યસ્યેવ મરીચયઃ . સહસ્રચરણઃ શ્રીમાઞ્શતબાહુઃ સહસ્રદૃક્ ॥

તસ્ય વૈ નાગલોકશ્ચ ગુલ્ફાધો દદૃશે તદા ।
ચન્દ્રસૂર્યૌ તથા નેત્રે ગ્રહઃ વૈ સર્વતઃ સ્થિતાઃ ॥

ઊર્ધ્વલોકાશ્ચ સર્વેઽપિ કુક્ષૌ તસ્ય વ્યવસ્થિતાઃ ।
સરિતઃ સાગરાશ્ચૈવ સ્વેદસ્તસ્ય મહાત્મનઃ ॥

અસ્થીનિ પર્વતાઃ સર્વે વૃક્ષા રોમાણિ તસ્ય હિ । નિમેષણં રાત્ર્યહની જિહ્વાયાં શારદા તથા ॥

તં દૃષ્ટ્વા ઘોરમાત્માનં કેશવસ્ય મહાત્મનઃ ।
ન્યમીલયન્ત નેત્રાણિ રાજાનસ્ત્રસ્તચેતસઃ ॥

ઋત દ્રોણં ચ ભીષ્મં ચ વિદુરં ચ મહામતિમ્ ।
સઞ્જયં ધૃતરાષ્ટ્રં ચ ઋષીંશ્ચૈવ તપોધનાન્ ॥

પ્રાદાત્તેષાં સ ભગવાન્દિવ્યં ચક્ષુર્જનાર્દનઃ ॥

ધૃતરાષ્ટ્રાય પ્રદદૌ ભગવાન્દિવ્યચક્ષુષી ।
દદર્શ પરમં રૂપં ધૃતરાષ્ટ્રોઽમ્બિકાસુતઃ ॥

તતો દેવાઃ સગન્ધર્વાઃ કિન્નરાશ્ચ મહોરગાઃ . ઋષયશ્ચ મહાભાગા લોકપાલૈઃ સમન્વિતાઃ ।
પ્રણમ્ય શિરસા દેવં તુષ્ટુવુઃ પ્રાઞ્જલિસ્થિતાઃ ॥

ક્રોધં પ્રભો સંહર સંહર સ્વં રૂપં ચ યદ્દર્શિતમાત્મસંસ્થમ્ ।
યાવત્ત્વિમે દેવગણૈઃ સમેતા લોકાઃ સમસ્તા ભુવિ નાશમીયુઃ ॥

ત્વં ચ કર્તા વિકર્તા ચ ત્વમેવ પરિરક્ષસે ।
ત્વયા વ્યાપ્તમિદં સર્વં જગત્સ્થાવરજઙ્ગમમ્ ॥

કિયન્માત્રા મહીપાલાઃ કિંવીર્યાઃ કિમ્પરાક્રમાઃ . તેષામર્થે મહાબાહો દિવ્યં રૂપં પ્રદર્શિવાન્ ।
એવમુચ્ચારિતા વાચઃ સહ દેવાર્વિભું તદા ॥

તદ્દૃષ્ટ્વા મહદાશ્ચર્યં માધવસ્ય સભાતલે ।
દેવદુન્દુભયો નેદુઃ પુષ્પવર્ષં પપાત ચ ॥
ધૃતરાષ્ટ્ર ઉવાચ ।

ત્વમેવ પુણ્ડરીકાક્ષ સર્વસ્ય જગતો હિતઃ ।
તસ્માન્મે યાદવશ્રેષ્ઠ પ્રસાદં કર્તુમર્હસિ ॥

ભગવન્મમ નેત્રાભ્યામન્તર્ધાનં વૃણે પુનઃ ।
ભવન્તં દૃષ્ટવાનસ્મિ નાન્યં દ્રષ્ટુમિહોત્સહે ॥

તતોઽબ્રવીન્મહાબાહુર્ધૃતરાષ્ટ્રં જનાર્દનઃ ।
અદૃશ્યમાને નેત્રે દ્વે ભવેતાં કુરુનન્દન ॥

તત્રાદ્ભુતં મહારાજ ધૃતરાષ્ટ્રશ્ચ ચક્ષુષી ।
લબ્ધવાન્વાસુદેવાચ્ચ વિશ્વરૂપદિદૃક્ષયા ॥

લબ્ધચક્ષુષમાસીનં ધૃતરાષ્ટ્રં નરાધિપાઃ ।
વિસ્મિતા ઋષિભિઃ સાર્ધં તુષ્ટુવુર્મધુસૂદનમ્ ॥

ચચાલ ચ મહી કૃત્સ્ના સાગરશ્ચાપિ ચુક્ષુભે ।
વિસ્મયં પરમં જગ્મુઃ પાર્થિવા ભરતર્ષભ ॥

તતઃ સ પુરુષવ્યાઘ્રઃ સઞ્જહાર વપુઃ સ્વકમ્ ।
તાં દિવ્યામદ્ભુતાં ચિત્રામૃદ્ધિમત્તામરિન્દમઃ ॥

તતઃ સાત્યકિમાદાય પાણૌ વિદુરમેવ ચ ।
ઋષિભિસ્તૈરનુજ્ઞાતો નિર્યયૌ મધુસૂદનઃ ॥

ઋષયોઽન્તર્હિતા જગ્મુસ્તતસ્તે નારદાદયઃ ।
તસ્મિન્કોલાહલે વૃત્તે તદદ્ભુતમિવાભવત્ ॥

તં પ્રસ્થિતમભિપ્રેક્ષ્ય કૌરવાઃ સહ રાજભિઃ ।
અનુજગ્મુર્નરવ્યાઘ્રં દેવા ઇવ શતક્રતમ્ ॥

અચિન્તયન્નમેયાત્મા સર્વં તદ્રાજમણ્ડલમ્ ।
નિશ્ચક્રામ તતઃ શૌરિઃ સધૂમ ઇવ પાવકઃ ॥

તતો રથેન શુભ્રેણ મહતા કિઙ્કિણીકિના ।
હેમજાલવિચિત્રેણ લઘુના મેઘનાદિના ॥

સૂપસ્કરેણ શુભ્રેણ વૈયાઘ્રેણ વરૂથિના . શૈબ્યસુગ્રીવયુક્તેન પ્રત્યદૃશ્યત દારુકઃ ॥ 5-131-39અતથૈવ રથમાસ્થાય કૃતવર્મા મહારથઃ . વૃષ્ણીનાં સમ્મતો વીરો હાર્દિક્યઃ સમદૃશ્યત ॥

ઉપસ્થિતરથં શૌરિં પ્રયાસ્યન્તમરિન્દમમ્ ।
ધૃતરાષ્ટ્રો મહારાજઃ પુનરેવાભ્યભાષત ॥

યાવદ્બલં મે પુત્રેષુ પશ્યતસ્તે જનાર્દન ।
પ્રત્યક્ષં તે ન તે કિઞ્ચિત્પરોક્ષં શત્રુકર્શન ॥

કુરૂણાં શમમિચ્છન્તં યતમાનં ચ કેશવ ।
વિદિત્વૈતામવસ્થાં મે નાતિશઙ્કિતુમર્હસિ ॥

ન મે પાપોઽસ્ત્યભિપ્રાયઃ પાણ્ડવાન્પ્રતિ કેશવ ।
જ્ઞાતમેવ હિતં વાક્યં યન્મયોક્તઃ સુયોધનઃ ॥

જાનન્તિ કુરવઃ સર્વે રાજાનશ્ચૈવ પાર્થિવાઃ ।
શમે પ્રયતમાનં માં સર્વયત્નેન માધવ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

તતોઽબ્રવીન્મહાબાહુર્ધૃતરાષ્ટ્રં જનાર્દનઃ ।
દ્રોણં પિતામહં ભીષ્મં ક્ષત્તારં બાહ્લિકં કૃપમ્ ॥

પ્રત્યક્ષમેતદ્ભવતાં યદ્વૃત્તં કુરુસંસદિ ।
યથા ચાશિષ્ટવન્મન્દો રોષાદદ્ય સમુત્થિતઃ ॥

વદત્યનીશમાત્માનં ધૃતરાષ્ટ્રો મહીપતિઃ ।
આપૃચ્છે ભવતઃ સર્વાન્ગમિષ્યામિ યુધિષ્ઠિરમ્ ॥

આમન્ત્ર્ય પ્રસ્થિતં શૌરિં રથસ્થં પુરુષર્ષભ ।
અનુજગ્મુર્મહેષ્વાસાઃ પ્રવીરા ભરતર્ષભાઃ ॥

ભીષ્મો દ્રોણઃ કૃપઃ ક્ષત્તા ધૃતરાષ્ટ્રોઽથ બાહ્લિકઃ ।
અશ્વત્થામા વિકર્ણશ્ચ યુયુત્સુશ્ચ મહારથઃ ॥

તતો રથેન શુભ્રેણ મહતા કિઙ્કિણીકિના ।
કુરૂણાં પશ્યતાં દ્રષ્ટું સ્વસારં સ પિતુર્યયૌ ॥